Công ty khởi nghiệp tàu vũ trụ Nhật Bản ispace ngày thứ Sáu cho biết sẽ tiếp tục trì hoãn một sứ mệnh hạ cánh Mặt Trăng do chính phủ Mỹ tài trợ đến năm 2030, đồng thời cắt giảm nhân sự toàn cầu, trong bối cảnh điều chỉnh chiến lược sau hai lần thất bại.
Động thái này phản ánh triển vọng còn nhiều bất định của công ty, khi Mỹ đang tái cấu trúc các sứ mệnh không gian với sự tham gia của khu vực tư nhân và đối tác quốc tế nhằm đưa phi hành gia trở lại Mặt Trăng trước Trung Quốc.
Công ty ispace, có trụ sở tại Tokyo, cho biết sẽ hợp nhất hoạt động phát triển tàu đổ bộ giữa các đơn vị tại Nhật Bản và Mỹ, đồng thời lùi lịch phóng một sứ mệnh thuộc chương trình Dịch vụ Tải trọng Mặt Trăng Thương mại (CLPS) của NASA thêm ba năm, sang năm 2030, sau các lần trì hoãn trước đó.
Trong thời gian này, công ty dự kiến triển khai 5 tàu quỹ đạo Mặt Trăng trước năm 2030 nhằm cung cấp dịch vụ viễn thông, dẫn đường và quan sát bề mặt, phục vụ các hoạt động phát triển trên Mặt Trăng.
Giám đốc tài chính Jumpei Nozaki cho biết việc điều chỉnh có thể khiến công ty phát sinh chi phí hàng triệu USD, đồng thời phải huy động thêm vốn và cắt giảm vài chục nhân sự.
Kể từ khi niêm yết tại Tokyo năm 2023, ispace đã trải qua hai lần hạ cánh thất bại, tiếp tục thua lỗ và chứng kiến giá cổ phiếu sụt giảm. Tính đến năm ngoái, công ty có khoảng 300 nhân viên tại Nhật Bản, Mỹ và Luxembourg.
Trong khi hoãn lại sứ mệnh đổ bộ Mặt Trăng do NASA tài trợ, ispace vẫn sẽ tiến hành một sứ mệnh khác vào năm 2028 trong khuôn khổ chương trình không gian thương mại của chính phủ Nhật Bản, sử dụng tàu đổ bộ “Ultra” có khả năng mang tải trọng 200 kg lên Mặt Trăng.
Hiện mới chỉ có hai công ty tư nhân của Mỹ – Intuitive Machines và Firefly Aerospace – hạ cánh thành công xuống Mặt Trăng.
Trước đó, NASA công bố điều chỉnh chương trình Artemis, trong đó có kế hoạch triển khai tới 30 sứ mệnh không người lái lên bề mặt Mặt Trăng từ năm tới.
Theo ông Nozaki, dù kế hoạch của ispace đi ngược xu hướng tăng tốc các sứ mệnh Mặt Trăng của NASA trong giai đoạn 2028–2029, công ty vẫn kỳ vọng đóng vai trò lớn hơn trong chương trình này với tư cách là doanh nghiệp ngoài Mỹ hiếm hoi sở hữu công nghệ hạ cánh.
Những thay đổi trong chương trình không gian Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump cũng tạo thêm bất định cho các công ty vũ trụ Nhật Bản, vốn kỳ vọng mở rộng hợp tác song phương để đối trọng với Trung Quốc.
Trong diễn biến liên quan, startup tên lửa ISC tại Tokyo – có giám đốc điều hành tham gia ban quản trị ispace – đã hủy một cuộc thử nghiệm phóng tại bang New Mexico hồi tháng 12 do gián đoạn trong quy trình cấp phép.
Mô hình tàu đổ bộ Mặt Trăng “Resilience” do ispace vận hành được trưng bày tại địa điểm nơi nhân viên công ty theo dõi nỗ lực hạ cánh Mặt Trăng của ispace, ở Tokyo, Nhật Bản, ngày 6/6/2025. Ảnh: Reuters
