Lần đầu tiên, một dự luật tại Quốc hội Mỹ được thông qua với sự đồng thuận hoàn toàn, mở đường cho NASA xây dựng một căn cứ Mặt Trăng vĩnh viễn nhằm duy trì sự hiện diện lâu dài của Mỹ trên bề mặt thiên thể này.
Ủy ban Thương mại, Khoa học và Giao thông của Thượng viện Mỹ ngày 4/3 đã thông qua Đạo luật Ủy quyền NASA năm 2026. Dự luật do Thượng nghị sĩ Ted Cruz, Chủ tịch ủy ban, và Thượng nghị sĩ Maria Cantwell, lãnh đạo phe thiểu số của ủy ban, đồng bảo trợ.
Văn bản kêu gọi thiết lập một căn cứ trên bề mặt Mặt Trăng nhằm duy trì sự hiện diện lâu dài của Mỹ, có khả năng hỗ trợ con người sinh sống trong thời gian dài và triển khai các hoạt động robot, công nghiệp để thúc đẩy nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và phục vụ lợi ích chiến lược.
Dự luật vẫn chưa chính thức trở thành luật vì Thượng viện và Hạ viện Mỹ cần thống nhất văn bản cuối cùng. Tuy vậy, các nhà lập pháp cho rằng đề xuất này xuất phát từ bối cảnh Mỹ đang bước vào cuộc cạnh tranh không gian ngày càng gay gắt với Trung Quốc.
Theo thiết kế dự kiến, căn cứ Mặt Trăng sẽ được xây dựng và vận hành để hỗ trợ các chương trình nghiên cứu khoa học quy mô lớn và thử nghiệm công nghệ trên bề mặt Mặt Trăng. Đạo luật cũng kêu gọi Mỹ thiết lập một “sự hiện diện lâu dài trên Mặt Trăng”, đồng thời yêu cầu các công nghệ và năng lực phát triển tại căn cứ có thể mở rộng cho các sứ mệnh tới Sao Hỏa.
Thượng nghị sĩ Ted Cruz cho rằng Mỹ đang đối mặt với một cuộc cạnh tranh chiến lược ngày càng quyết liệt trong không gian với Trung Quốc, trải dài từ quỹ đạo Trái Đất, Mặt Trăng đến không gian sâu.
Theo ông, Bắc Kinh đang nhanh chóng thúc đẩy tham vọng Mặt Trăng, mở rộng năng lực hoạt động trên quỹ đạo, xây dựng cơ sở hạ tầng ngoài Trái Đất và thúc đẩy các khuôn khổ hợp tác như Trạm Nghiên cứu Mặt Trăng Quốc tế (ILRS).
Ông Cruz nhận định mục tiêu của Trung Quốc là giành ưu thế trên Mặt Trăng, kiểm soát các vị trí chiến lược trong không gian và định hình các quy tắc của thế kỷ 21.
Thượng nghị sĩ Maria Cantwell cho biết dự luật lưỡng đảng này đặt nền tảng cho nhiều thập niên tiếp theo của vai trò dẫn dắt của Mỹ trong lĩnh vực không gian. Lần đầu tiên, dự luật cho phép NASA phát triển chương trình xây dựng căn cứ Mặt Trăng vĩnh viễn như một phần của chiến lược hiện diện lâu dài trên thiên thể này.
Đạo luật cũng yêu cầu NASA đánh giá các phương án cứu hộ phi hành đoàn từ Mặt Trăng trong cả tình huống khẩn cấp và không khẩn cấp.
Ý tưởng xây dựng căn cứ Mặt Trăng của Mỹ trước đó đã được nêu trong các sắc lệnh hành pháp “Bảo đảm ưu thế không gian của Mỹ” do Tổng thống Donald Trump ban hành ngày 18/12/2025.
Theo định hướng chính sách này, chính quyền Mỹ đặt mục tiêu đưa phi hành gia trở lại Mặt Trăng vào năm 2028 thông qua chương trình Artemis, đồng thời xây dựng những thành phần đầu tiên của một tiền đồn Mặt Trăng vĩnh viễn vào năm 2030. Kế hoạch cũng bao gồm việc triển khai các nguồn năng lượng hạt nhân trong không gian, với một lò phản ứng trên bề mặt Mặt Trăng dự kiến sẵn sàng phóng trước năm 2030.
Theo ông Cruz, quốc gia dẫn đầu trong không gian sẽ có khả năng định hình nền kinh tế toàn cầu, thiết lập các chuẩn mực quốc tế và nắm giữ “vị trí chiến lược then chốt”.
Ông nhấn mạnh vai trò dẫn đầu trong không gian gắn liền với an ninh quốc gia, sức mạnh kinh tế, đổi mới công nghệ và ảnh hưởng toàn cầu. “Nếu Mỹ chần chừ, Trung Quốc sẽ lấp đầy khoảng trống đó,” ông nói.
Thượng nghị sĩ Ted Cruz, Chủ tịch Ủy ban Thương mại, Khoa học và Giao thông của Thượng viện Mỹ, đặt câu hỏi với Giám đốc NASA Jared Isaacman trong một phiên điều trần ngày 9/4/2025 tại tòa nhà Văn phòng Thượng viện ở Washington, D.C. Ảnh: NASA
Minh họa của NASA về một căn cứ trên Mặt Trăng. Ảnh: NASA
