Robot trí tuệ nhân tạo có thể vượt số lượng lao động đang làm việc trong vài thập kỷ tới, khi ngày càng nhiều doanh nghiệp triển khai tác nhân AI (AI agent) và tiếp tục siết chặt chi phí, một cựu lãnh đạo của Citi cảnh báo hôm thứ Hai, 23/2.
Rob Garlick, cựu Giám đốc phụ trách đổi mới, công nghệ và tương lai việc làm của Citi Global Insights, nói với CNBC rằng khi các nhà lãnh đạo tiếp tục đặt lợi nhuận lên hàng đầu, người lao động sẽ dần bị bỏ lại phía sau.
“Chúng ta đang có một hệ thống lãnh đạo trong kinh tế và kinh doanh tôn vinh lợi nhuận,” Garlick nói trong cuộc trao đổi với CNBC.
“Khi lợi nhuận kết hợp với tiến bộ công nghệ, chúng ta đang bước vào thương vụ lớn nhất trong lịch sử: trí tuệ nhân tạo sẽ làm được nhiều hơn, tốt hơn và rẻ hơn, và từ đó thay thế con người.”
Garlick – tác giả cuốn sách AI – Anarchy or Abundance? Why the Future of Work Needs Pro-Human Leaders (AI – Hỗn loạn hay Thịnh vượng? Vì sao tương lai việc làm cần những nhà lãnh đạo lấy con người làm trung tâm) – cho biết các nghiên cứu trước đây của ông tại Citi cho thấy số lượng robot AI sẽ tăng vọt do những quyết định kinh doanh như vậy.
“Trong vài thập kỷ tới, số robot sẽ vượt quá dân số lao động, và nếu cộng thêm các tác nhân AI – những tác nhân nhỏ – thì con số này sẽ bùng nổ,” ông nói.
Robot AI có thể nhiều hơn người lao động
Robot AI – từ robot hình người, robot dọn dẹp gia đình đến xe tự hành – được dự báo sẽ đạt 1,3 tỷ chiếc vào năm 2035, theo báo cáo năm 2024 của Citi do Garlick chủ trì. Con số này có thể tăng nhanh lên hơn 4 tỷ vào năm 2050.
Báo cáo của Citi còn tính toán thời gian một robot “hoàn vốn” nhờ số tiền tiết kiệm được khi thay thế lao động con người. Ví dụ, đầu tư một robot giá 15.000 USD có thể hòa vốn sau 3,8 tuần nếu thay thế một công việc trả 41 USD/giờ, hoặc 21,6 tuần nếu thay thế công việc trả 7,25 USD/giờ. Trong khi đó, một robot giá 35.000 USD sẽ hoàn vốn sau 8,9 tuần nếu thay thế công việc 41 USD/giờ.
“Ngay hôm nay, bạn đã có thể mua một robot hình người với thời gian hoàn vốn so với lao động con người dưới 10 tuần,” Garlick nói với CNBC, trích dẫn số liệu trong sách của mình. “Con người không thể cạnh tranh theo cách này.”
Sự trỗi dậy của AI agent
Báo cáo Work Trend Index của Microsoft cho thấy 80% lãnh đạo doanh nghiệp kỳ vọng AI agent sẽ được tích hợp sâu vào chiến lược AI của họ trong vòng 12–18 tháng tới. AI agent là các chương trình phần mềm có khả năng tự ra quyết định và hoàn thành nhiệm vụ mà không cần nhiều chỉ đạo từ con người.
Trong khi đó, Bob Sternfels – đối tác điều hành toàn cầu của McKinsey & Company – cho biết trong một cuộc phỏng vấn với Harvard Business Review rằng công ty hiện có 20.000 tác nhân AI làm việc song song với 40.000 nhân viên. Một năm trước, McKinsey chỉ có 3.000 tác nhân. Sternfels dự đoán trong 18 tháng tới, số tác nhân và nhân viên sẽ ngang bằng nhau.
Ui Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos tháng trước, CEO Tesla Elon Musk cũng bày tỏ quan điểm tương tự, cho rằng AI có thể vượt trí tuệ con người ngay vào cuối năm nay.
“Trong kịch bản tích cực của tương lai, chúng ta sẽ sản xuất quá nhiều robot AI đến mức chúng sẽ bão hòa mọi nhu cầu của con người… sẽ có sự dư thừa hàng hóa và dịch vụ vì theo dự đoán của tôi, số robot sẽ nhiều hơn số người,” Musk nói.
Làn sóng lo ngại và những quan điểm trái chiều
Lo ngại về việc AI thay thế lao động đã gia tăng trong năm qua khi nhiều tập đoàn lớn như Amazon, Salesforce, Accenture, Heineken và Lufthansa viện dẫn công nghệ này là một phần lý do cắt giảm hàng nghìn vị trí.
Kristalina Georgieva, Tổng giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), nói với CNBC hồi tháng 1 rằng AI đang “tác động vào thị trường lao động như một cơn sóng thần” và cảnh báo “phần lớn quốc gia và doanh nghiệp chưa sẵn sàng”.
Tại Mỹ, AI được cho là có liên quan đến gần 55.000 vụ sa thải trong năm 2025, theo dữ liệu tháng 12 từ công ty tư vấn Challenger, Gray & Christmas.
Hình ảnh kỹ thuật số mô phỏng nhiều robot đang ngồi làm việc trên máy tính xách tay. Ảnh: Getty Images
