Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ với Trung Quốc ngày càng gay gắt, Mỹ đang tận dụng một công cụ sức mạnh mềm lâu đời để mở rộng ảnh hưởng trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI).
Nhà Trắng hôm thứ Sáu công bố sáng kiến “Tech Corps” trực thuộc Peace Corps — cơ quan tình nguyện độc lập của chính phủ Mỹ thành lập năm 1961 dưới thời Tổng thống John F. Kennedy. Mục tiêu của chương trình mới là hỗ trợ các quốc gia đối tác triển khai công nghệ AI của Mỹ và thúc đẩy xuất khẩu các hệ thống tiên tiến ra toàn cầu.
Khác với mô hình truyền thống của Peace Corps tập trung vào giáo dục, y tế hay nông nghiệp, Tech Corps sẽ tuyển dụng và đào tạo các tình nguyện viên có chuyên môn công nghệ, bao gồm kỹ sư và cử nhân trong các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM). Họ sẽ cung cấp hỗ trợ “chặng cuối” (last-mile) trong quá trình triển khai các giải pháp AI, đặc biệt ở tầng ứng dụng — nơi công nghệ được tích hợp trực tiếp vào vận hành thực tế.
Trang web của Tech Corps đã bắt đầu nhận hồ sơ tuyển dụng. Theo Peace Corps, các giải pháp AI do lực lượng này triển khai sẽ tập trung giải quyết “các vấn đề thực tiễn ở cấp cơ sở” trong những lĩnh vực như nông nghiệp, giáo dục, y tế và phát triển kinh tế.
Các tình nguyện viên sẽ được cử đến những quốc gia tham gia Chương trình Xuất khẩu AI của Mỹ (American AI Exports Program), được công bố hồi tháng 7 theo sắc lệnh hành pháp của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Chương trình nhằm duy trì vị thế dẫn đầu toàn cầu của Mỹ trong các công nghệ tiên tiến, đồng thời đối trọng ảnh hưởng ngày càng lớn của Trung Quốc tại các thị trường mới nổi.
Những năm gần đây, các doanh nghiệp Trung Quốc đã mở rộng hiện diện tại nhiều quốc gia đang phát triển thông qua các mô hình AI mã nguồn mở có chi phí thấp, dễ tùy chỉnh và có thể vận hành trên hạ tầng địa phương, như Qwen3 và DeepSeek.
Nhấn mạnh “chủ quyền AI”
Danh sách đầy đủ các quốc gia tham gia Chương trình Xuất khẩu AI chưa được công bố, song Ấn Độ được kỳ vọng là một trong những đối tác quan trọng. Tuần trước, Bộ Thương mại Mỹ đã hoan nghênh sự tham gia của New Delhi.
Sáng kiến Tech Corps được công bố lần đầu tại Hội nghị India AI Impact Summit 2026 ở New Delhi bởi ông Michael Kratsios, Giám đốc Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ Nhà Trắng.
Ấn Độ cũng tham gia sáng kiến Pax Silica do Mỹ dẫn dắt — nỗ lực nhằm đảm bảo chuỗi cung ứng toàn cầu cho các công nghệ dựa trên bán dẫn — cùng với Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Hà Lan, Israel, Anh, Australia, Qatar và UAE.
Tại hội nghị, ông Kratsios cho rằng mở rộng tiếp cận công nghệ AI của Mỹ là yếu tố then chốt để thu hẹp khoảng cách ứng dụng AI giữa các nền kinh tế phát triển và đang phát triển. “Chủ quyền AI thực sự nghĩa là sở hữu và sử dụng công nghệ tốt nhất vì lợi ích của người dân,” ông nói.
Khái niệm “chủ quyền AI” — chủ đề nổi bật tại hội nghị — đề cập đến khả năng của một quốc gia trong việc phát triển, kiểm soát và quản trị các hệ thống AI trong khuôn khổ pháp lý, kinh tế và chiến lược riêng.
Ông Richard E. Swarttz, quyền Giám đốc Peace Corps, khẳng định Mỹ sẽ đi đầu trong việc mang lại lợi ích từ AI thông qua Tech Corps, nhấn mạnh vị thế dẫn đầu của Washington trong lĩnh vực này.
Theo kế hoạch, các tình nguyện viên Tech Corps sẽ phục vụ ở nước ngoài từ 12 đến 27 tháng hoặc tham gia các vị trí trực tuyến, với các đợt triển khai thực địa dự kiến bắt đầu từ mùa thu năm 2026. Tương tự mô hình Peace Corps, họ sẽ được hỗ trợ chỗ ở, chăm sóc y tế, trợ cấp sinh hoạt và nhận khoản thưởng sau khi hoàn thành nhiệm vụ.
Bên cạnh Tech Corps, Nhà Trắng cũng công bố sáng kiến National Champions Initiative nhằm tích hợp các công ty AI hàng đầu nước ngoài vào các “bộ giải pháp xuất khẩu AI” tùy chỉnh của Mỹ. Đồng thời, Washington cam kết hỗ trợ các quốc gia đối tác vượt qua rào cản tài chính khi nhập khẩu hệ sinh thái AI của Mỹ, thông qua các định chế như Ngân hàng Thế giới và Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế Mỹ.
Động thái này cho thấy cuộc cạnh tranh AI toàn cầu đang bước sang giai đoạn mới, không chỉ dừng ở phát triển công nghệ mà còn mở rộng sang mặt trận ảnh hưởng và tiêu chuẩn công nghệ trên phạm vi quốc tế.
Các quan chức Mỹ và Ấn Độ chụp hình chung sau buổi lễ ký kết tại New Delhi ngày 20/2 về việc Ấn Độ tham gia Sáng kiến Pax Silica do Mỹ chủ trì nhằm đảm bảo chuỗi cung ứng toàn cầu cho các công nghệ dựa trên bán dẫn. Ảnh: AP
