Ấn Độ đang nổi lên như một điểm đến hàng đầu của dòng vốn đầu tư trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI), với tổng giá trị dự kiến vượt 100 tỷ USD vào năm 2027, theo báo cáo của CBRE Group. Trong khi nhiều quốc gia trì hoãn hoặc siết chặt phát triển hạ tầng dữ liệu do lo ngại thiếu điện và khan hiếm nước, New Delhi lại tăng tốc, đặt cược lớn vào tham vọng trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi hạ tầng AI toàn cầu.
Theo loạt phóng sự “India’s AI Push” của Channel News Asia (Singapore), Ấn Độ đang thúc đẩy mạnh mẽ thị trường trung tâm dữ liệu nhằm phục vụ nhu cầu AI tăng vọt trong nước. Tính đến tháng 10/2025, quốc gia này có 153 trung tâm dữ liệu với tổng công suất 1,7 gigawatt (GW), và con số được dự báo sẽ tăng gần gấp năm lần, lên 8GW vào năm 2030.
Lực hút từ nhu cầu nội địa và chính sách ưu đãi
Động lực tăng trưởng trước hết đến từ quy mô thị trường. Ấn Độ có khoảng một tỷ người dùng internet, trong đó 700 triệu người sử dụng AI dưới nhiều hình thức. Nước này sở hữu cộng đồng nhà phát triển AI lớn thứ hai thế giới và chỉ đứng sau Mỹ về số lượng người dùng sản phẩm AI. Quy mô đó tạo ra nhu cầu lưu trữ và xử lý dữ liệu khổng lồ.
Một yếu tố nền tảng khác là chiến lược nội địa hóa dữ liệu. Ấn Độ tạo ra khoảng 20% dữ liệu toàn cầu nhưng mới chỉ lưu trữ khoảng 3%. Sự chênh lệch lớn này khiến chính phủ thúc đẩy xây dựng thêm trung tâm dữ liệu trong nước để giảm phụ thuộc vào hạ tầng nước ngoài, đồng thời tăng tính tự chủ công nghệ trong bối cảnh địa chính trị phức tạp.
Chính sách ưu đãi cũng đóng vai trò quyết định. Tháng 9/2025, Ấn Độ đề xuất miễn thuế cho trung tâm dữ liệu trong tối đa 20 năm cùng nhiều ưu đãi tài chính khác. Một số bang cung cấp đất gần khu công nghệ với mức trợ giá tới 50% và bổ sung các ưu đãi thuế riêng. Theo bà Shweta Rajpal Kohli, Chủ tịch kiêm CEO Startup Policy Forum, đây là những đề xuất “khó có thể từ chối”, giúp Ấn Độ được nhìn nhận như một thị trường tăng trưởng dài hạn.
Nhờ đó, hàng loạt tập đoàn công nghệ toàn cầu và nội địa đã tham gia cuộc đua. OpenAI công bố kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu AI công suất 1GW tại Ấn Độ. Google, Meta, Microsoft, Amazon cùng các tập đoàn như Adani, Tata Group và Reliance cũng tăng tốc đầu tư. Trong khi tại Mỹ, nhiều dự án trung tâm dữ liệu trị giá hàng chục tỷ USD bị trì hoãn do phản đối của cộng đồng, Ấn Độ lại nổi lên như điểm đến thay thế hấp dẫn.
Làn sóng này còn được kỳ vọng thúc đẩy ngành bán dẫn và hệ sinh thái công nghệ nội địa. Nhu cầu tính toán và lưu trữ gia tăng sẽ kéo theo nhu cầu chip, hạ tầng điện năng, làm mát và mạng lưới. Các công ty AI quốc tế mở rộng hiện diện tại Ấn Độ cũng có thể tạo ra làn sóng ứng dụng mới, tương tự cách Android từng bùng nổ trên thị trường smartphone toàn cầu.
Sức ép tài nguyên và bài toán môi trường
Tuy nhiên, sự tăng tốc của Ấn Độ lại đi ngược xu hướng thận trọng ở nhiều quốc gia. Tại châu Á, bang Johor (Malaysia) đã yêu cầu tạm dừng mở rộng các trung tâm dữ liệu làm mát bằng nước đến giữa năm 2027. Singapore từng đóng băng cấp phép trung tâm dữ liệu giai đoạn 2019–2022 để đánh giá tác động môi trường. Nguyên nhân chung là các trung tâm dữ liệu AI tiêu thụ lượng tài nguyên rất lớn.
Các máy chủ và thiết bị mạng hoạt động liên tục, tỏa nhiệt cao và cần lượng nước đáng kể để làm mát. Đồng thời, nhiều cơ sở tiêu thụ hàng chục megawatt điện – tương đương một thị trấn nhỏ. Theo S&P, nhu cầu điện cho trung tâm dữ liệu tại Ấn Độ có thể tăng gần gấp năm lần vào năm 2030.
Đây là thách thức lớn với một quốc gia vốn đã chịu áp lực tài nguyên. Ấn Độ đang đối mặt tình trạng thiếu nước nghiêm trọng, đặc biệt tại các thành phố ven biển như Chennai và Mumbai – nơi tập trung nhiều trung tâm dữ liệu. Việc gia tăng sử dụng nước làm mát có thể làm trầm trọng thêm căng thẳng nguồn nước địa phương.
Về năng lượng, than đá hiện vẫn chiếm gần 50% sản lượng điện quốc gia. Nếu nhu cầu điện tăng mạnh mà chưa kịp chuyển đổi sang năng lượng sạch, lượng phát thải khí nhà kính có nguy cơ gia tăng đáng kể.
Chính phủ Ấn Độ cho biết đang xây dựng chính sách trung tâm dữ liệu quốc gia theo hướng xanh và bền vững hơn. Một số bang như Tamil Nadu và Maharashtra đã lồng ghép tiêu chuẩn môi trường vào quy hoạch. Giải pháp khử mặn nước biển cũng được xem xét để giảm áp lực lên nguồn nước ngọt, với ba nhà máy đang hoạt động tại Chennai và một dự án ở Mumbai.
Dù vậy, bài toán cân bằng giữa tăng trưởng công nghệ và bảo vệ môi trường vẫn chưa có lời giải trọn vẹn. Trong khi nhiều nước lựa chọn cách “chậm lại để đánh giá”, Ấn Độ dường như chấp nhận rủi ro để giành lợi thế sớm trong cuộc đua hạ tầng AI toàn cầu. Câu hỏi đặt ra là liệu bước đi táo bạo này sẽ trở thành bệ phóng chiến lược – hay phép thử lớn đối với tài nguyên và môi trường của quốc gia Nam Á này.
Hệ thống làm mát bằng nước quy mô lớn phục vụ trung tâm dữ liệu AI tại Ấn Độ; nền ảnh phủ tông đỏ cam, trắng và xanh lá – ba màu của quốc kỳ Ấn Độ – nhấn mạnh tham vọng quốc gia trong phát triển hạ tầng dữ liệu. Ảnh: TechWire Asia
