Elon Musk cho biết SpaceX tạm thời chuyển trọng tâm từ kế hoạch định cư Sao Hỏa sang xây dựng một thành phố tự phát triển trên Mặt Trăng vì yếu tố tốc độ và rủi ro tồn vong.
Trong các bài đăng trên mạng xã hội X ngày 8 và 9/2, Musk nhấn mạnh rằng việc ưu tiên Mặt Trăng không phải là thay đổi sứ mệnh dài hạn, mà là một điều chỉnh chiến lược nhằm giảm nguy cơ thất bại nếu xảy ra thảm họa lớn trên Trái Đất.
“Việc thay đổi ưu tiên là vì tôi lo ngại rằng một thảm họa tự nhiên hoặc do con người gây ra có thể làm gián đoạn các chuyến tiếp tế từ Trái Đất, khiến khu định cư (trên Sao Hỏa) bị diệt vong,” Musk viết. “Chúng ta có thể xây dựng một thành phố trên Mặt Trăng có khả năng tự phát triển trong chưa đầy 10 năm, trong khi Sao Hỏa sẽ cần hơn 20 năm.”
Theo Musk, hạn chế lớn nhất của Sao Hỏa là chu kỳ phóng 26 tháng một lần, khi Trái Đất và Sao Hỏa nằm ở vị trí thuận lợi. Mỗi chuyến bay kéo dài khoảng sáu tháng, khiến quá trình thử nghiệm, sửa lỗi và mở rộng diễn ra rất chậm. Ngược lại, các sứ mệnh lên Mặt Trăng có thể phóng mỗi 10 ngày, với thời gian bay chỉ khoảng hai ngày, cho phép SpaceX lặp lại nhanh, hoàn thiện công nghệ và xây dựng cơ sở hạ tầng hiệu quả hơn.
“Mặt Trăng cho phép chúng tôi tăng tốc học hỏi và triển khai theo cách mà Sao Hỏa không thể làm được trong giai đoạn đầu,” Musk viết.
Ông khẳng định mục tiêu cốt lõi của SpaceX — mở rộng sự sống và ý thức của con người ra ngoài Trái Đất — không thay đổi, và Sao Hỏa vẫn là đích đến cuối cùng. Tuy nhiên, Mặt Trăng được xem là bước trung gian an toàn và khả thi hơn trong bối cảnh hiện nay.
Musk cho biết kế hoạch Sao Hỏa chỉ bị lùi thời gian, không bị hủy bỏ. Theo ông, các dự án liên quan đến Sao Hỏa có thể bắt đầu trong vòng 5–6 năm tới và sẽ được triển khai song song, dù Mặt Trăng là trọng tâm ban đầu. Ông cũng nhắc lại mốc thời gian dự kiến cho chuyến bay có người lái đầu tiên tới Sao Hỏa là khoảng năm 2031.
Việc SpaceX tập trung hơn vào Mặt Trăng cũng phù hợp với các hợp đồng hiện có với NASA. Từ năm 2021, Starship đã được chọn làm tàu đổ bộ có người lái cho chương trình Artemis, nhằm thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên và quanh Mặt Trăng vào cuối thập kỷ này.
Dù vậy, kế hoạch vẫn phụ thuộc lớn vào tiến độ hoàn thiện Starship — siêu tên lửa tái sử dụng hoàn toàn mà SpaceX đang phát triển. Cho đến nay, Starship mới chỉ thực hiện các chuyến bay thử dưới quỹ đạo và còn phải chứng minh khả năng bay quỹ đạo cũng như tiếp nhiên liệu ngoài không gian, điều kiện then chốt cho cả sứ mệnh Mặt Trăng lẫn Sao Hỏa.
Tên lửa khổng lồ này đến nay mới thực hiện 11 chuyến bay thử, tất cả đều ở dưới quỹ đạo, nên vẫn còn rất nhiều cột mốc phát triển cần hoàn thành.
Chẳng hạn, Starship vẫn cần thực hiện thành công một chuyến bay quỹ đạo và chứng minh rằng nó có thể được tiếp nhiên liệu ngoài Trái Đất. Mỗi sứ mệnh Starship lên Mặt Trăng sẽ cần nhiều “chuyến tàu chở nhiên liệu” — có thể 10 hoặc 12 chuyến — để nạp đủ nhiên liệu cho hành trình dài.
Trong bối cảnh cạnh tranh gia tăng từ các đối thủ như Blue Origin, Musk cho thấy SpaceX đang ưu tiên phương án mà ông cho là nhanh nhất để đảm bảo sự sống của loài người có thể tồn tại ngoài Trái Đất, trước khi nghĩ đến những hành trình xa hơn.
Hình vẽ minh họa về tàu Starship của SpaceX trên Mặt Trăng trong một sứ mệnh Artemis chở phi hành gia cho NASA. Ảnh: SpaceX
