SpaceX đang xem xét các thỏa thuận sáp nhập với những doanh nghiệp khác do Elon Musk điều hành, mở ra khả năng hợp nhất các mảng kinh doanh từ hàng không vũ trụ, trí tuệ nhân tạo đến xe tự hành, trong bối cảnh hãng chuẩn bị cho kế hoạch chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO).
Nhà sản xuất tên lửa này đang thảo luận khả năng sáp nhập với công ty trí tuệ nhân tạo xAI trước thềm IPO dự kiến diễn ra trong năm nay. Một nguồn thạo tin cùng hai hồ sơ pháp lý cho biết, nếu thành hiện thực, thương vụ sẽ đưa các tài sản chủ chốt của Musk – gồm SpaceX, mạng vệ tinh Starlink, nền tảng mạng xã hội X và chatbot Grok – về chung một cấu trúc doanh nghiệp.
Hiện Reuters chưa thể xác định giá trị, thời điểm cũng như động cơ chính của các cuộc đàm phán. Ngoài xAI, SpaceX cũng đang cân nhắc khả năng sáp nhập với Tesla, hãng xe điện do Musk sáng lập, theo Bloomberg.
“Tôi cho rằng khả năng rất cao là xAI cuối cùng sẽ sáp nhập với một trong hai bên,” ông Gene Munster, cổ đông Tesla và đối tác quản lý tại Deepwater Asset Management – một nhà đầu tư của xAI – nhận định. Theo ông, kịch bản Tesla thâu tóm xAI có thể giúp tăng tốc các kế hoạch phát triển robot và công nghệ xe tự lái của hãng xe điện này.
Elon Musk, hiện là CEO của SpaceX và xAI, đồng thời điều hành Tesla, công ty đào hầm The Boring Co và hãng công nghệ thần kinh Neuralink. Ông Munster cho rằng điểm then chốt trong các quyết định của Musk là theo đuổi một tầm nhìn dài hạn, quy mô lớn và mang tính đột phá.
Nền tảng dự đoán Polymarket cuối ngày thứ Năm ước tính xác suất SpaceX sáp nhập với xAI trước giữa năm là 48%, trong khi khả năng Tesla sáp nhập với xAI ở mức 16%.
SpaceX được cho là đang chuẩn bị IPO trong năm nay với mức định giá có thể vượt 1.000 tỷ USD. Trong một đợt giao dịch cổ phần riêng gần đây, công ty được định giá khoảng 800 tỷ USD, trở thành doanh nghiệp tư nhân có giá trị cao nhất thế giới. Wall Street Journal cho biết xAI được định giá 230 tỷ USD vào tháng 11, trong khi vốn hóa thị trường của Tesla hiện ở mức khoảng 1.400 tỷ USD.
Đối với SpaceX, một thương vụ sáp nhập quy mô lớn có thể khiến quá trình IPO trở nên phức tạp hơn, nhưng đồng thời tạo thêm động lực cho tham vọng triển khai các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo – một mục tiêu chiến lược trong cuộc đua AI ngày càng gay gắt với OpenAI, Meta Platforms và Alphabet (Google).
Một bộ phận cổ đông Tesla từ lâu đã kêu gọi hợp nhất các doanh nghiệp của Musk. Bloomberg cho biết một số nhà đầu tư đã thúc đẩy ý tưởng kết hợp SpaceX và Tesla nhằm giảm bớt sự phân tán trong hoạt động điều hành của Musk.
“Elon có quá nhiều công ty tách biệt,” ông Dennis Dick, chiến lược gia thị trường trưởng tại Stock Trader Network, nói. “Một rủi ro lớn với Tesla là Musk bị dàn trải quá mức. Với tư cách cổ đông Tesla, tôi hoan nghênh việc hợp nhất sâu hơn.”
Theo kịch bản SpaceX – xAI, cổ phần của xAI sẽ được hoán đổi lấy cổ phần SpaceX. Hai pháp nhân đã được thành lập tại bang Nevada để phục vụ giao dịch tiềm năng này, theo nguồn thạo tin yêu cầu giấu tên vì các cuộc thảo luận vẫn mang tính bảo mật.
Hồ sơ pháp lý cho thấy hai pháp nhân này được lập ngày 21/1 nhưng không nêu rõ mục đích cụ thể. Một pháp nhân liệt kê SpaceX và giám đốc tài chính Bret Johnsen là thành viên quản lý; pháp nhân còn lại ghi Johnsen là người điều hành duy nhất.
Tham vọng trung tâm dữ liệu trong không gian
Một trong những động lực chiến lược phía sau các cuộc đàm phán là tham vọng đưa hoạt động xử lý AI lên không gian, sử dụng năng lượng mặt trời để giảm chi phí vận hành và huấn luyện các mô hình AI như Grok của xAI. Tỷ phú Jeff Bezos và công ty Blue Origin đã công bố kế hoạch xây dựng mạng vệ tinh dung lượng cao, trong khi Google đang nghiên cứu trung tâm dữ liệu ngoài không gian với Dự án Suncatcher.
Phát biểu tại Davos (Thụy Sĩ) tuần trước, Musk cho rằng “nơi có chi phí thấp nhất để đặt AI sẽ là trong không gian”, và điều này có thể trở thành hiện thực trong vòng hai đến ba năm tới.
Tuy vậy, nhiều nhà phân tích cảnh báo việc xây dựng trung tâm dữ liệu trong không gian tiềm ẩn rủi ro lớn, khi công nghệ AI đang phát triển nhanh và khó dự đoán. Câu hỏi đặt ra là liệu lợi ích tiết kiệm năng lượng có đủ bù đắp cho chi phí thiết kế và triển khai hệ thống trong môi trường không gian hay không.
Theo ông Caleb Henry của công ty tư vấn Quilty Analytics, việc sáp nhập xAI có thể giúp SpaceX tăng cơ hội giành các hợp đồng quốc phòng, trong bối cảnh Lầu Năm Góc đẩy mạnh ứng dụng AI vào mạng lưới quân sự.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth gần đây đã thăm cơ sở Starbase của SpaceX tại Texas và cho biết mô hình ngôn ngữ Grok sẽ được tích hợp vào các hệ thống quân sự trong khuôn khổ chiến lược “tăng tốc AI”.
xAI hiện có hợp đồng trị giá tới 200 triệu USD cung cấp các sản phẩm Grok cho Bộ Quốc phòng Mỹ. Thông qua xAI, Musk cũng đang xây dựng một siêu máy tính huấn luyện AI mang tên Colossus tại Memphis, bang Tennessee.
Trong khi đó, Starlink và phiên bản an ninh quốc gia Starshield đã sử dụng AI rộng rãi, từ điều khiển tự động vệ tinh đến các nhiệm vụ an ninh. Starshield, theo hợp đồng với một cơ quan tình báo Mỹ, đang triển khai mạng lưới hàng trăm vệ tinh mật, được kỳ vọng ứng dụng AI để theo dõi các mục tiêu di chuyển trên Trái Đất.
Tiền lệ hợp nhất các doanh nghiệp của Musk
Musk từng nhiều lần hợp nhất các doanh nghiệp do mình kiểm soát. Năm 2016, ông sử dụng cổ phiếu Tesla để mua lại SolarCity. Năm ngoái, X được sáp nhập vào xAI thông qua hoán đổi cổ phần, giúp công ty AI này tiếp cận nguồn dữ liệu và hệ sinh thái người dùng của mạng xã hội.
Wall Street Journal cho biết xAI từng nhận cam kết đầu tư 2 tỷ USD từ SpaceX trong một vòng gọi vốn 5 tỷ USD. Tháng này, xAI tiếp tục huy động 20 tỷ USD trong vòng Series E mở rộng, vượt mục tiêu ban đầu 15 tỷ USD, với mức định giá 230 tỷ USD. Tesla cũng cam kết đầu tư khoảng 2 tỷ USD vào xAI.
Ông Ross Gerber, CEO của Gerber Kawasaki Wealth and Investment Management và là nhà đầu tư vào Tesla và xAI, cho rằng việc hợp nhất các doanh nghiệp của Musk là kịch bản có thể hình dung được.
“Nếu bạn muốn đầu tư vào Elon Musk, thì đây là một lựa chọn ‘tất cả trong một’,” ông nói. “Và trên phương diện đầu tư, điều đó thậm chí còn hấp dẫn hơn.”
Tàu Crew Dragon của SpaceX đặt trên đỉnh tên lửa Falcon 9 tại bệ phóng 39A trước sứ mệnh Crew-11 của NASA lên Trạm Vũ trụ Quốc tế, Cape Canaveral, Florida, Mỹ, ngày 30/7/2025. Ảnh: Reuters
