Sunny Sethi không giống hình dung quen thuộc về một nhà sáng lập vừa làm rung chuyển cả ngành chữa cháy — một lĩnh vực gần như không thay đổi đáng kể kể từ thập niên 1960. Ông nói chuyện điềm đạm, tiết chế, thậm chí có phần thờ ơ khi nhắc đến những gì công ty mình đã đạt được. Nếu chỉ nghe cách Sethi kể, người đối diện khó nhận ra rằng ông đang đứng sau một công nghệ được cho là có thể dập lửa nhanh gấp ba lần so với vòi phun truyền thống, trong khi chỉ tiêu thụ khoảng một phần ba lượng nước.
HEN Technologies, công ty do Sethi sáng lập, sản xuất vòi phun chữa cháy — một sản phẩm nghe có vẻ thuần cơ khí, ít hấp dẫn trong thời đại AI và phần mềm. Nhưng với Sethi, phần cứng chưa bao giờ là đích đến cuối cùng. Nó chỉ là điểm khởi đầu, là cách để tiếp cận một thứ ông cho rằng còn giá trị hơn nhiều: dữ liệu về cách thế giới vật lý vận hành trong những điều kiện khắc nghiệt nhất.
Và đó cũng là lý do khiến câu chuyện của HEN không dừng lại ở những chiếc vòi chữa cháy.
Một tư duy không bị “khóa” trong một ngành
Con đường đưa Sunny Sethi đến với ngành phòng cháy chữa cháy không hề tuyến tính. Sau khi hoàn thành bằng tiến sĩ tại Đại học Akron, nơi ông nghiên cứu về bề mặt vật liệu và độ bám dính, Sethi thành lập ADAP Nanotech — một startup phát triển công nghệ dựa trên ống nano carbon, từng nhận được các khoản tài trợ từ Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Không quân Mỹ.
Tại SunPower, ông chuyển sang làm việc với vật liệu và quy trình sản xuất cho các mô-đun quang điện dạng xếp so le (shingled photovoltaic modules), một lĩnh vực hoàn toàn khác. Sau đó, ở TE Connectivity, Sethi lại tham gia tối ưu các công thức keo dán nhằm rút ngắn chu kỳ sản xuất trong ngành ô tô.
Chuỗi trải nghiệm trải dài từ công nghệ nano, năng lượng mặt trời, bán dẫn đến công nghiệp ô tô đã rèn cho Sethi một kiểu tư duy mà chính ông gọi là “không bị định kiến và rất linh hoạt”. Ông quen với việc nhìn một vấn đề qua nhiều lăng kính kỹ thuật khác nhau, và quan trọng hơn, không xem ranh giới giữa các ngành là bất biến.
Chính nền tảng đó sau này giúp ông nhìn ra một điều mà rất ít người trong ngành chữa cháy để ý: đây là một lĩnh vực vận hành dựa trên những quyết định sống còn, nhưng lại gần như không có dữ liệu đủ tốt để hiểu, dự đoán hay tối ưu chính những quyết định ấy.
Từ trải nghiệm cá nhân đến bài toán hệ thống
Bước ngoặt đưa Sethi đến với chữa cháy không đến từ phòng thí nghiệm, mà từ đời sống gia đình. Sau khi chuyển từ Ohio đến khu East Bay gần San Francisco vào năm 2013, gia đình ông liên tục chứng kiến các mùa cháy rừng dữ dội tại California. Ban đầu là Thomas Fire, rồi Camp Fire, rồi các đám cháy Napa–Sonoma.
Đỉnh điểm là năm 2019. Khi đó, Sethi đang đi công tác trong lúc khu vực nơi gia đình ông sinh sống có cảnh báo sơ tán. Ở nhà chỉ còn vợ ông và cô con gái ba tuổi, không người thân bên cạnh, luôn trong tâm thế sẵn sàng phải rời đi bất cứ lúc nào.
“Cô ấy thực sự rất giận tôi,” Sethi nhớ lại. “Cô ấy nói: ‘Anh phải sửa được chuyện này. Nếu không thì anh không phải là nhà khoa học thực thụ.’”
Câu nói ấy đánh trúng vào bản năng của một người đã dành cả sự nghiệp để giải quyết các bài toán kỹ thuật. Sethi đã thấy quá nhiều ngành công nghiệp vận hành kém hiệu quả chỉ vì thiếu dữ liệu và công cụ phân tích phù hợp. Vậy tại sao ngành phòng cháy chữa cháy — nơi mỗi quyết định đều có thể trả giá bằng sinh mạng — lại phải chấp nhận điều đó?
Tháng 6/2020, ông thành lập HEN Technologies tại Hayward, California. Với sự hỗ trợ tài chính từ Quỹ Khoa học Quốc gia Mỹ (NSF), Sethi bắt đầu bằng việc nghiên cứu động lực học chất lỏng tính toán, phân tích chi tiết cách nước tương tác với lửa và gió trong điều kiện thực tế.
Kết quả là một loại vòi phun có khả năng kiểm soát chính xác kích thước giọt nước và vận tốc dòng chảy, đồng thời giữ được độ ổn định ngay cả trong gió mạnh. Trong các video so sánh mà Sethi thường trình chiếu, sự khác biệt hiện ra rõ rệt: cùng một lưu lượng nước, tia nước từ vòi của HEN vẫn giữ được độ kết dính cao, trong khi vòi truyền thống nhanh chóng bị phân tán và mất hiệu quả.
Khi phần cứng trở thành công cụ tạo dữ liệu
Tuy nhiên, với Sethi, vòi phun chỉ là “cơ bắp trên mặt đất” — lớp hạ tầng vật lý cần thiết để mở ra một thứ khác. Từ nền tảng này, HEN mở rộng sang một hệ sinh thái phần cứng gồm trụ phun cố định, van, hệ thống phun trần và các thiết bị điều áp. Trong năm nay, công ty dự kiến tung ra thiết bị kiểm soát dòng chảy Stream IQ cùng các hệ thống điều khiển xả.
Điểm chung của các thiết bị này là chúng không còn “câm lặng”. Mỗi sản phẩm đều được tích hợp bo mạch thiết kế riêng, cảm biến và năng lực tính toán — tổng cộng 23 thiết kế khác nhau — biến các thiết bị vốn thuần cơ khí thành phần cứng thông minh, kết nối mạng. Một số sử dụng bộ xử lý Nvidia Orin Nano. Đến nay, HEN đã nộp 20 đơn xin cấp bằng sáng chế, khoảng một nửa đã được chấp thuận.
Nhưng giá trị lớn nhất không nằm ở từng thiết bị riêng lẻ, mà ở hệ thống mà chúng tạo thành. Nền tảng của HEN sử dụng cảm biến tại máy bơm để hoạt động như một “cảm biến ảo” trong vòi phun, theo dõi chính xác thời điểm vận hành, lượng nước sử dụng và áp suất cần thiết.
Khi dữ liệu này được gom lại, HEN không còn chỉ bán thiết bị chữa cháy. Công ty bắt đầu xây dựng một bản đồ chi tiết về cách các hệ thống an toàn đô thị thực sự vận hành ngoài đời thực: nước được dùng bao nhiêu cho mỗi đám cháy, được phân bổ ra sao, lấy từ trụ nước nào, trong điều kiện thời tiết như thế nào.
Dữ liệu mở ra chiều kích AI
Lâu nay, ngành chữa cháy tồn tại một lỗ hổng nguy hiểm: lực lượng cứu hỏa và nhà cung cấp nước thường không có dữ liệu liên thông theo thời gian thực. Kịch bản các xe chữa cháy đột ngột cạn nước giữa lúc đám cháy đang lan rộng không phải là hiếm — điều từng xảy ra trong vụ cháy Palisades, và cả vụ cháy Oakland nhiều thập kỷ trước. Ở các vùng nông thôn, nơi xe bồn phải vận chuyển nước từ xa, bài toán hậu cần còn phức tạp hơn.
HEN tìm cách lấp đầy khoảng trống đó bằng một nền tảng đám mây nhiều lớp ứng dụng, thứ mà Sethi ví với cách Adobe từng chuyển mình sang mô hình cloud. Hệ thống cho phép tùy biến theo vai trò, từ đội trưởng đến chỉ huy hiện trường. Mọi thiết bị đều có GPS, tích hợp dữ liệu thời tiết theo thời gian thực, đủ để cảnh báo khi gió sắp đổi hướng, khi cần di chuyển xe, hoặc khi một phương tiện đang tiến gần tới ngưỡng cạn nước.
Bộ An ninh Nội địa Mỹ đã tìm kiếm chính xác kiểu hệ thống này thông qua chương trình NERIS, nhằm đưa phân tích dự báo vào hoạt động ứng phó khẩn cấp. “Nhưng sẽ không có phân tích dự báo nếu thiếu dữ liệu chất lượng cao,” Sethi nói. “Và không thể có dữ liệu chất lượng cao nếu phần cứng không phù hợp.”
Chính tại đây, câu chuyện của HEN mở sang một chiều kích khác. Mỗi lần triển khai, công ty thu thập dữ liệu vật lý ngoài đời thực về hành vi của nước dưới áp suất, tương tác giữa lưu lượng và vật liệu, phản ứng của lửa trước các kỹ thuật dập tắt — những điều kiện mà mô phỏng thuần túy không thể tái tạo đầy đủ.
Đây chính là loại dữ liệu mà các công ty phát triển “world models” — mô hình thế giới cho AI — đang khao khát. Những hệ thống AI này cần dữ liệu đa phương thức, thu thập trong môi trường khắc nghiệt, để dự đoán trạng thái tương lai của thế giới vật lý. Không thể dạy AI về vật lý chỉ bằng mô phỏng; cần dữ liệu thực, và HEN đang sở hữu nó.
Sethi không nói nhiều về hướng đi này, nhưng ông hiểu rõ giá trị của kho dữ liệu đang hình thành. Các công ty phát triển robot và động cơ vật lý dự báo sẵn sàng trả giá cao cho những bộ dữ liệu như vậy.
Một nhà sáng lập luôn sẵn sàng mở ra chương tiếp theo
Xây dựng hệ thống đã khó, bán được nó còn khó hơn. Theo Sethi, thị trường này có nghịch lý riêng: thuyết phục người dùng cuối mang màu sắc B2C (business to customer), nhưng quy trình mua sắm lại gắn chặt với thủ tục B2B (business to business) và chính phủ. HEN buộc phải giải được cả hai.
Các con số cho thấy họ đang làm được điều đó. Ra mắt thị trường vào quý II/2023, HEN ký hợp đồng với 10 sở cứu hỏa và đạt doanh thu 200.000 USD. Năm 2024, doanh thu tăng lên 1,6 triệu USD, rồi đạt 5,2 triệu USD vào năm sau đó. Năm nay, với khoảng 1.500 khách hàng là các sở cứu hỏa, công ty dự kiến chạm mốc 20 triệu USD.
HEN đã cung cấp thiết bị cho Thủy quân Lục chiến Mỹ, các căn cứ Lục quân, phòng thí nghiệm hạt nhân Hải quân, NASA, lực lượng phòng vệ dân sự Abu Dhabi, và xuất khẩu sang 22 quốc gia. Công ty làm việc với 120 nhà phân phối và đã được phê duyệt tham gia hệ thống mua sắm GSA của chính phủ Mỹ — một “con dấu” giúp các cơ quan liên bang dễ dàng mua sản phẩm hơn.
Các nhà đầu tư cũng nhìn thấy tiềm năng đó. Tháng trước, HEN hoàn tất vòng Series A trị giá 20 triệu USD, cùng 2 triệu USD vay mạo hiểm từ Silicon Valley Bank, nâng tổng vốn huy động lên hơn 30 triệu USD.
Sunny Sethi không bị giới hạn bởi một lĩnh vực đơn lẻ. Ông bước từ phần cứng sang phần mềm, từ kỹ thuật sang dữ liệu, và từ dữ liệu sang AI như một chuỗi hệ quả logic. Điều đó khiến câu chuyện của HEN không khép lại ở những gì đã làm được, mà luôn để ngỏ chương tiếp theo — nơi dữ liệu và trí tuệ nhân tạo có thể định hình lại cách con người đối phó với những thách thức vật lý lớn nhất của thời đại.
Sunny Sethi, người bắt các thiết bị chữa cháy vốn “câm lặng” phải cất tiếng. Ảnh: TechCrunch
Một vòi phun nước của HEN Technologies đang được trình diễn. Ảnh: TechCrunch
