Bất chấp cái lạnh khắc nghiệt và những tranh luận gay gắt xoay quanh trí tuệ nhân tạo, không khí tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos năm nay vẫn phủ màu lạc quan từ giới doanh nghiệp, khi nhiều lãnh đạo tin rằng AI sẽ tạo ra thêm việc làm và thúc đẩy tăng trưởng. Tuy nhiên, bên cạnh kỳ vọng đó, các công đoàn và chuyên gia lao động tiếp tục bày tỏ lo ngại về nguy cơ mất việc và hệ lụy xã hội mà công nghệ này có thể mang lại.
Tại cuộc họp thường niên của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, nhiều lãnh đạo cấp cao cho rằng dù một số việc làm sẽ biến mất, các công việc mới sẽ xuất hiện, cho dù AI có thể bị một số doanh nghiệp sử dụng như cái cớ cho các kế hoạch cắt giảm nhân sự vốn đã được tính trước.
Những gương mặt tiêu biểu cho làn sóng mở rộng trị giá hàng nghìn tỷ USD của AI, trong đó có ông Jensen Huang – người đứng đầu hãng chip Nvidia – nhận định công nghệ này sẽ mang lại mức lương cao hơn và nhiều việc làm hơn cho các ngành nghề như thợ sửa ống nước, thợ điện và công nhân thép.
“Năng lượng đang tạo ra việc làm. Ngành chip đang tạo ra việc làm. Lớp hạ tầng cũng đang tạo ra việc làm,” CEO Nvidia phát biểu tại cuộc họp ở khu nghỉ dưỡng trên dãy Alps của Thụy Sĩ.
“Việc làm, việc làm, việc làm,” ông Huang nhấn mạnh.
Sự lạc quan đó tương phản với nguy cơ căng thẳng thương mại từng lan khắp Davos cho đến khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đạt được thỏa thuận dỡ bỏ thuế quan và tránh một sự “tách rời” an ninh với châu Âu liên quan đến Greenland.
Tuy vậy, những nghi ngờ về AI vẫn âm ỉ bên dưới bề mặt, khi lãnh đạo các công đoàn đặt câu hỏi về cái giá phải trả của những tiến bộ công nghệ gần đây.
“AI đang được quảng bá như một công cụ nâng cao năng suất, mà điều đó thường đồng nghĩa với việc làm nhiều hơn với ít lao động hơn,” bà Christy Hoffman, Tổng Thư ký của UNI Global Union – tổ chức đại diện cho 20 triệu lao động – nhận định.
Hướng tới hiệu quả đầu tư
Ông Matthew Prince, CEO công ty an ninh Internet Cloudflare, nói trong một cuộc phỏng vấn với Reuters rằng AI sẽ tiếp tục tiến lên và các nhà phát triển linh hoạt có thể vượt qua những trục trặc về thị trường hay nguồn vốn.
Ông Prince cảnh báo rằng AI trong tương lai có thể trở nên thống trị đến mức các doanh nghiệp nhỏ bị bào mòn, trong khi các tác nhân tự động xử lý yêu cầu mua sắm của người tiêu dùng.
Ông Rob Thomas, Giám đốc thương mại của IBM, cho rằng AI đã đạt đến giai đoạn có thể mang lại hiệu quả đầu tư. “Bạn thực sự có thể bắt đầu tự động hóa các tác vụ và quy trình kinh doanh,” ông nói với Reuters.
Tuy nhiên, PwC cho biết chỉ một trong tám CEO được khảo sát gần đây tin rằng AI đang giúp giảm chi phí và mang lại doanh thu – điều vốn khó thực hiện. Những câu hỏi về mô hình kinh doanh nào có thể bù đắp cho chi phí khổng lồ của AI vẫn còn bỏ ngỏ.
Bà Cathinka Wahlstrom, Giám đốc thương mại của BNY, cho biết AI đã mang lại hiệu quả khi rút ngắn thời gian nghiên cứu để tiếp nhận một khách hàng mới từ hai ngày xuống còn 10 phút.
Trong khi đó, chỉ trong khoảng một tháng rưỡi qua, những dự án mà hãng thiết bị mạng Cisco từng coi là quá tốn công – quy ra tới 19 năm làm việc của một người lao động – nay đã có thể hoàn thành trong vài tuần, theo chia sẻ của Chủ tịch Cisco Jeetu Patel trong một cuộc phỏng vấn.
“Cách chúng tôi viết mã đã thực sự được suy nghĩ lại,” ông Patel nói, đồng thời cho rằng các nhà phát triển phần mềm nên đón nhận AI không chỉ để nâng cao năng suất mà còn để “giữ được sự phù hợp” trong dài hạn.
Nhân sự giữ nguyên
Ông Rob Goldstein, Giám đốc vận hành của BlackRock, cho biết tại một buổi trao đổi với báo chí rằng nhà quản lý tài sản lớn nhất thế giới này đã thu hút gần 700 tỷ USD tài sản ròng mới của khách hàng trong năm ngoái, và xem AI như một công cụ mở rộng kinh doanh hơn là cắt giảm nhân sự.
“Chúng tôi tập trung cao độ vào việc giữ quy mô nhân sự ổn định trong khi tiếp tục tăng trưởng,” ông Goldstein nói.
Trong khi đó, Amazon.com đang lên kế hoạch cho đợt cắt giảm nhân sự thứ hai vào tuần tới, nằm trong mục tiêu rộng hơn là loại bỏ khoảng 30.000 việc làm khối văn phòng.
Một phần lý do khiến nỗi lo về việc làm vẫn kéo dài, bất chấp các cam kết từ doanh nghiệp, là việc người lao động có ít tiếng nói trong quá trình triển khai AI, theo ông Luc Triangle, Tổng Thư ký Liên đoàn Công đoàn Quốc tế.
Trong bối cảnh đó, người lao động nhìn AI “như một mối đe dọa,” ông nói.
Với tỷ phú từ thiện và đồng sáng lập Microsoft Bill Gates, thế giới cần “chuẩn bị sẵn sàng cho những cơ hội và xáo trộn mà AI sẽ mang lại.”
“Nền kinh tế của bạn trở nên năng suất hơn,” ông Gates nói với Reuters. “Điều đó thường là một điều tốt.”
Ông Gates nêu ý tưởng đánh thuế các hoạt động liên quan đến AI như một phương án hỗ trợ người lao động, đồng thời kêu gọi các chính trị gia hiểu rõ hơn về công nghệ này.
“Chắc chắn có những vấn đề, nhưng đó đều là những vấn đề có thể giải quyết được,” ông Gates nói thêm về AI nói chung.
Diễn đàn Davos khép lại phần lớn vào ngày thứ Năm với những phát biểu lạc quan từ ông Elon Musk, nhà sáng lập SpaceX và CEO Tesla, khi ông nói về mục tiêu bảo vệ nền văn minh và đưa loài người trở thành một loài liên hành tinh.
“Xét về chất lượng cuộc sống, tốt hơn là nghiêng về phía lạc quan và sai, còn hơn là bi quan nhưng đúng,” ông Musk nói trước một khán phòng chật kín, trước khi rời đi qua lối bếp để tránh các phóng viên đang chờ đợi.
Địa điểm tổ chức kỳ họp thường niên lần thứ 56 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) tại Davos, Thụy Sĩ, ngày 22/1/2026. Ảnh: Reuters
