Cơ quan Thám hiểm Hàng không Vũ trụ Nhật Bản (JAXA) đã lựa chọn ispace inc thực hiện một nghiên cứu phân tích nhằm hạn chế rác vũ trụ có hại trên quỹ đạo Mặt Trăng, đồng thời xây dựng phương án quản lý các phương tiện vũ trụ khi kết thúc vòng đời hoạt động trên bề mặt Mặt Trăng, trong bối cảnh các hoạt động thám hiểm và khai thác khu vực này ngày càng gia tăng.
Nghiên cứu mang tên “Phân tích giảm thiểu rác vũ trụ trên quỹ đạo Mặt Trăng và quản lý xử lý trên bề mặt Mặt Trăng”, phản ánh mối quan ngại ngày càng rõ nét của các quốc gia ký kết Hiệp định Artemis về tính bền vững lâu dài của các hoạt động trong không gian cận Mặt Trăng.
Các bên tham gia Hiệp định Artemis, trong đó có Nhật Bản, coi việc kiểm soát lượng rác vũ trụ mới phát sinh và tồn tại lâu dài là yếu tố then chốt để xây dựng một nền kinh tế cận Mặt Trăng bền vững, khi ngày càng nhiều sứ mệnh hướng tới quỹ đạo và bề mặt Mặt Trăng. Tuy nhiên, các hướng dẫn hiện hành về giảm thiểu rác vũ trụ do những tổ chức như Ủy ban Liên Hợp Quốc về Sử dụng Hòa bình Không gian Vũ trụ và Ủy ban Điều phối Rác Vũ trụ Liên cơ quan ban hành chủ yếu tập trung vào quỹ đạo Trái Đất, chưa phản ánh đầy đủ các điều kiện và thách thức đặc thù của môi trường Mặt Trăng.
Trong bối cảnh hoạt động phát triển và thám hiểm Mặt Trăng được dự báo sẽ mở rộng mạnh mẽ trong những năm tới, các nhà hoạch định chính sách và lập kế hoạch sứ mệnh cần tính đến cách xử lý tàu vũ trụ sau khi hoàn thành nhiệm vụ chính, cũng như tác động của những lựa chọn đó đối với an toàn và khả năng tiếp cận trong tương lai. Những vấn đề đặt ra bao gồm việc lựa chọn quỹ đạo phù hợp cho tàu bay quanh Mặt Trăng ở giai đoạn cuối vòng đời, ngăn ngừa phần cứng bị bỏ lại trở thành mối nguy lâu dài, cũng như các thông lệ thích hợp để quản lý tàu đổ bộ và xe tự hành đã hết nhiệm vụ trên bề mặt Mặt Trăng.
Trong khuôn khổ nghiên cứu này, ispace được giao đánh giá tính hiệu quả thực tiễn của các khuyến nghị dự thảo về giảm thiểu rác vũ trụ và quản lý xử lý, từ góc nhìn của một nhà khai thác sứ mệnh thương mại. Công ty sẽ xem xét những vấn đề đang được các bên ký kết Hiệp định Artemis thảo luận, dưới sự điều phối của Nhật Bản và JAXA, với mục tiêu chuyển các khái niệm ở cấp chính sách thành những phương án vận hành có thể áp dụng cho các sứ mệnh thực tế.
Trong quá trình thực hiện hợp đồng, ispace sẽ tận dụng kinh nghiệm tích lũy từ việc phát triển tàu đổ bộ và xe tự hành Mặt Trăng trong hai sứ mệnh đầu tiên, cũng như từ các dự án đang triển khai liên quan tới một nền tảng tàu quỹ đạo Mặt Trăng chuyên dụng. Trên cơ sở đó, công ty sẽ xác định những yêu cầu cần thiết để các sứ mệnh tuân thủ các khuyến nghị dự thảo về giảm thiểu rác vũ trụ và xử lý cuối vòng đời, đồng thời phân tích mức độ khả thi của các yêu cầu này trên cả phương diện kỹ thuật lẫn vận hành.
Kết quả nghiên cứu sẽ được chuyển giao cho JAXA nhằm hỗ trợ việc hoàn thiện các hướng dẫn về giảm thiểu rác vũ trụ trên quỹ đạo Mặt Trăng và quản lý xử lý trên bề mặt Mặt Trăng. Thông qua việc xem xét các kịch bản sứ mệnh và thiết kế hệ thống cụ thể, nghiên cứu được kỳ vọng sẽ làm rõ những đánh đổi tiềm ẩn, thách thức trong triển khai và cơ hội tiêu chuẩn hóa giữa các đối tác quốc tế và các chủ thể thương mại trong nền kinh tế cận Mặt Trăng đang hình thành.
Ông Takeshi Hakamada, nhà sáng lập kiêm CEO của ispace, cho biết nghiên cứu do JAXA đặt hàng phản ánh một thách thức mang tính then chốt đối với tất cả các bên tham gia phát triển Mặt Trăng. Theo ông, dựa trên kinh nghiệm tích lũy trong phát triển sứ mệnh, ispace sẽ rà soát kỹ lưỡng các khuyến nghị dự thảo từ góc nhìn đặc thù của môi trường Mặt Trăng, qua đó đóng góp vào mục tiêu sử dụng không gian một cách bền vững.
ispace inc là công ty công nghệ không gian của Nhật Bản, chuyên phát triển tàu đổ bộ, phương tiện vận chuyển và dịch vụ thám hiểm Mặt Trăng, hướng tới hỗ trợ các sứ mệnh khoa học và thương mại trong khuôn khổ Hiệp định Artemis.
Đồ họa mô phỏng các hoạt động thám hiểm và khai thác trên Mặt Trăng trong tương lai, khi vấn đề rác vũ trụ cận Mặt Trăng ngày càng được quan tâm. Ảnh: Space Daily
