Một tàu vũ trụ cận quỹ đạo của Trung Quốc, được thiết kế cho hoạt động tái sử dụng và hướng tới du lịch không gian trong tương lai, đã hoàn thành chuyến bay thử nghiệm quan trọng hôm thứ Hai, đánh dấu bước tiến mới trong tham vọng phát triển không gian thương mại của nước này.
Phương tiện mang tên PH-1, do công ty hàng không vũ trụ thương mại CAS Space có trụ sở tại Bắc Kinh phát triển, được kỳ vọng phục vụ các thí nghiệm khoa học chi phí thấp trong môi trường vi trọng lực, đồng thời đặt nền móng cho các chuyến bay chở hành khách. Nhiệm vụ thử nghiệm diễn ra ngày 12-1 tại Trung tâm phóng vệ tinh Jiuquan, nằm ở rìa sa mạc Gobi thuộc Khu tự trị Nội Mông.
PH-1 cất cánh vào khoảng 16 giờ theo giờ địa phương và bay theo quỹ đạo cận quỹ đạo, đạt độ cao xấp xỉ 120 km, vượt qua đường Kármán – ranh giới thường được coi là mốc phân cách giữa khí quyển Trái Đất và không gian vũ trụ. Sau khi hoàn tất giai đoạn bay lên, phương tiện bắt đầu quay trở lại khí quyển, hướng về khu vực thu hồi theo kế hoạch.
Trong chuyến bay, khoang tải có khả năng thu hồi đã tách khỏi tầng đẩy ở độ cao khoảng 70 km, tiếp tục vươn lên nhờ quán tính trước khi bắt đầu hành trình quay về. Khi tái xâm nhập các lớp khí quyển dày hơn, khoang này triển khai dù ở độ cao khoảng 10 km so với mặt đất, sau đó hạ cánh có kiểm soát xuống điểm đáp được chỉ định.
CAS Space cho biết chuyến bay thử đã xác nhận hàng loạt công nghệ then chốt của tàu vũ trụ tái sử dụng, bao gồm giảm tốc khi tái nhập khí quyển, thu hồi bằng dù và điều khiển hạ cánh chính xác của khoang tải. Các kỹ sư cũng theo dõi và đánh giá hiệu suất của những hệ thống, linh kiện quan trọng trong suốt các giai đoạn bay lên, vi trọng lực và hạ xuống.
Theo công ty, sứ mệnh lần này chứng minh PH-1 có thể tạo ra môi trường vi trọng lực ổn định kéo dài hơn 300 giây – một khoảng thời gian mà các cơ sở thí nghiệm mặt đất khó có thể đạt được. Khoang tải không sử dụng động cơ được thiết kế nhằm tối đa hóa thời gian dành cho các thí nghiệm trong điều kiện trọng lực suy giảm.
Tải trọng của chuyến bay thử bao gồm một máy in 3D sử dụng công nghệ laser, được thiết kế để hoạt động trong môi trường vi trọng lực, cho phép các nhà nghiên cứu khảo sát các quy trình sản xuất trong không gian. Nhiệm vụ cũng mang theo hạt giống hoa hồng từng được đưa lên không gian trong một chuyến bay trước đó, phục vụ các nghiên cứu về lai tạo cây trồng trong môi trường vũ trụ.
Ông Shi Xiaoning, kiến trúc sư trưởng kiêm quản lý dự án PH-1 tại CAS Space, cho biết phương tiện này chủ yếu nhằm cung cấp dịch vụ nghiên cứu cận quỹ đạo với chi phí tương đối thấp. Theo ông, PH-1 có thể tạo ra điều kiện vi trọng lực kéo dài tính bằng phút, ổn định và chất lượng cao hơn so với các phương pháp truyền thống như tháp rơi hay các chuyến bay máy bay parabol.
Ông Shi cũng nhấn mạnh các ứng dụng tiềm năng trong lĩnh vực lai tạo cây trồng trong không gian, nghiên cứu y sinh và khoa học vật liệu – những lĩnh vực hưởng lợi rõ rệt từ các khoảng thời gian vi trọng lực kéo dài. Ông cho biết thêm, khi các công nghệ liên quan đạt độ chín cần thiết, những tàu vũ trụ tương tự có thể được điều chỉnh cho mục đích du lịch không gian cận quỹ đạo, cho phép hành khách trải nghiệm trong thời gian ngắn trạng thái không trọng lượng.
Theo CAS Space, thiết kế của PH-1 đặt trọng tâm vào khả năng tái sử dụng, cấu hình nhiệm vụ linh hoạt và giảm chi phí phóng trong thị trường thương mại. Công ty dự định phát triển khoang tải thu hồi thành các tàu vũ trụ đạt chuẩn quỹ đạo, có thể hoạt động trên quỹ đạo tới một năm, tái sử dụng khoảng 10 lần và hỗ trợ các hoạt động sản xuất trong không gian.
Trong những năm gần đây, lĩnh vực không gian thương mại của Trung Quốc đã mở rộng nhanh chóng, với cả các nhà thầu có liên kết nhà nước lẫn doanh nghiệp tư nhân cùng theo đuổi các chương trình tên lửa và tàu vũ trụ tái sử dụng. Nhiều
công ty đã tiến hành các chuyến bay thử phương tiện phóng tái sử dụng, trong nỗ lực chung nhằm giảm chi phí tiếp cận không gian và củng cố vị thế của Trung Quốc trong ngành công nghiệp không gian toàn cầu.
Phương tiện PH-1 rời bệ phóng, mở đầu cho hành trình bay cận quỹ đạo nhằm kiểm chứng các công nghệ then chốt như tái sử dụng, bay vượt đường Kármán và thu hồi sau khi trở lại khí quyển. Ảnh: Space Daily
