Các cơ quan quản lý Trung Quốc đang siết chặt việc niêm yết của các công ty robot hình người trong bối cảnh ngày càng nhiều doanh nghiệp muốn lên sàn, các nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết. Cơ quan quản lý đang xem xét liệu mức định giá tăng vọt và doanh thu từ các dự án được chính quyền hậu thuẫn có thực sự phản ánh nhu cầu thương mại hay không.
Động thái này chủ yếu xuất phát từ diễn biến biến động của cổ phiếu Unitree Robotics, nhà sản xuất robot hình người và robot bốn chân. Cổ phiếu công ty tăng hơn 5 lần trong phiên giao dịch đầu tiên tại Thượng Hải cách đây một tháng, trước khi giảm 55% so với mức đỉnh.
Theo các nguồn tin, cơ quan quản lý đã sử dụng hình thức “hướng dẫn không chính thức” để yêu cầu một số đơn vị tạm thời không thúc đẩy hồ sơ niêm yết của các công ty robot hình người.
Một nguồn tin cho biết hoạt động IPO của các công ty robot hình người gần như đã bị đóng băng vào thời điểm hiện tại. Một nguồn tin khác nói không có lệnh cấm chính thức mà chỉ là biện pháp làm chậm quá trình niêm yết đối với riêng lĩnh vực này.
Động thái cho thấy Bắc Kinh đang tìm cách hạ nhiệt sự hưng phấn của nhà đầu tư đối với một trong những lĩnh vực được quan tâm nhất trên thị trường, đồng thời không làm ảnh hưởng đến ngành công nghệ mà chính phủ Trung Quốc xác định là ưu tiên quốc gia.
Trước đó, trang tin công nghệ The Information đưa tin rằng Ủy ban Chứng khoán Trung Quốc (CSRC) gần đây đã đưa ra hướng dẫn không chính thức với một số ngân hàng đầu tư và công ty chứng khoán, yêu cầu nâng cao tiêu chuẩn xét duyệt hồ sơ IPO của các doanh nghiệp robot hình người.
Leo Wang, nhà đầu tư mạo hiểm tại Qianchuang Capital, gọi làn sóng đầu tư vào ngành robot hiện nay là “chạy theo phong trào”, thuật ngữ dùng để mô tả những giai đoạn doanh nghiệp và dòng vốn cùng đổ vào một lĩnh vực được chính sách ưu tiên.
Bắc Kinh đang thúc đẩy “trí tuệ hiện thân” – các hệ thống AI có khả năng nhận biết và hành động trong thế giới vật chất cần thiết cho lĩnh vực robot hình người – như một ngành công nghiệp chiến lược mới nổi. Chính sách này đã góp phần thu hút dòng vốn từ các nhà đầu tư tư nhân và chính quyền địa phương.
Wang cho rằng mức độ kỳ vọng quanh AI hiện thân thậm chí đã vượt qua các làn sóng đầu tư vào internet và năng lượng mới trước đây tại Trung Quốc. Nhiều nhà sản xuất robot công nghiệp chuyển hướng sang robot hình người, trong khi các công ty khởi nghiệp được định giá ngày càng cao.
Theo Wang, một số nhà sáng lập có thể thu hút hàng chục nhà đầu tư tiềm năng chỉ trong vài tuần và từ chối các quy trình thẩm định đầu tư thông thường. Một số dự án trên thị trường vốn tư nhân đã phải giảm định giá 30-50%.
Ít nhất 6 công ty robot hình người Trung Quốc đang chuẩn bị lên sàn, trong đó có Deep Robotics, X Square Robot và AGIBOT. Ba công ty này không phản hồi đề nghị bình luận của Reuters về việc kế hoạch IPO có bị cơ quan quản lý làm chậm hay không.
Doanh thu bị soi kỹ
Theo một nguồn tin gần gũi với các nhà đầu tư vào robot hình người, cơ quan quản lý đặc biệt quan tâm đến khả năng duy trì doanh thu mà các công ty robot thu được từ những dự án có chính quyền địa phương hậu thuẫn.
Nguồn tin cho biết một số công ty đã ghi nhận doanh thu đáng kể từ các trung tâm thu thập dữ liệu robot, nơi robot được huấn luyện, và các liên doanh mà chính quyền địa phương có thể góp 80-90% vốn đầu tư ban đầu.
Những dự án này có thể tạo đơn hàng, giúp duy trì mức định giá của doanh nghiệp trên thị trường vốn tư nhân và đáp ứng các điều kiện để lên sàn. Tuy nhiên, cơ quan quản lý đang đặt câu hỏi liệu đây có thực sự là nhu cầu từ những khách hàng độc lập hay không.
Nguồn tin ước tính định giá của một số công ty robot có thể giảm 60-70% nếu loại bỏ phần doanh thu liên quan đến các trung tâm thu thập dữ liệu.
Không chỉ chất lượng doanh thu bị đặt dấu hỏi, các nhà đầu tư còn chưa rõ khách hàng thực sự đang mua sản phẩm gì.
Shao Tianlan, CEO của Mech-Mind Robotics, trong một bài đăng trên WeChat tháng này cáo buộc một số công ty AI hiện thân có mức định giá cao đang tạo doanh thu thông qua các trung tâm thu thập dữ liệu, giao dịch với các bên liên quan và những mô hình khó duy trì khác trong quá trình chạy đua lên sàn.
Từ hưng phấn đại trà đến chọn lọc
Các lãnh đạo doanh nghiệp và nhà đầu tư cho rằng việc siết chặt quản lý không đồng nghĩa Bắc Kinh rút khỏi lĩnh vực robot hình người. Thay vào đó, giới chức và thị trường đang chú trọng hơn đến việc đưa robot vào sử dụng thực tế, số lượng đơn hàng và bằng chứng cho thấy doanh nghiệp có thể biến các màn trình diễn công nghệ thành sản phẩm có khả năng tạo doanh thu bền vững.
Ruiying Zhao, chuyên gia phân tích cấp cao tại S&P Global Market Intelligence, cho biết tâm lý nhà đầu tư đang chuyển từ “hưng phấn đại trà sang lý trí có chọn lọc”, với sự kiểm tra kỹ hơn về việc liệu giá trị thương mại thực tế có tương xứng với mức định giá cao hay không.
Sự thận trọng xuất hiện trong bối cảnh hoạt động huy động vốn của các công ty Trung Quốc đại lục đang phục hồi. Theo dữ liệu LSEG, các doanh nghiệp đã huy động 148,9 tỷ USD thông qua phát hành cổ phiếu và chứng khoán chuyển đổi trong năm 2026, tăng 59% so với cùng kỳ năm trước. Các công ty công nghệ chiếm 41% tổng số vốn huy động.
Một lãnh đạo ngân hàng tham gia hoạt động phát hành cổ phiếu tại châu Á cho biết nhà đầu tư vẫn sẵn sàng rót vốn vào các công ty robot, nhưng ngày càng yêu cầu cao hơn về mức độ triển khai thực tế, số lượng robot được bán và mức định giá.
“Công dụng thực tế là gì? Chỉ là robot của mọi người nhảy múa quanh đó thôi sao? Hay chúng thực sự làm việc trong nhà máy?” vị lãnh đạo này nói. “Số lượng triển khai thực tế vẫn chưa theo kịp mức độ kỳ vọng.”
Robot hình người của Unitree Robotics thi đấu trong một cuộc thi võ thuật tại Đại hội Robot hình người thế giới 2026, tổ chức tại Nhà thi đấu Trượt băng Tốc độ quốc gia ở Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 26-8-2026. Ảnh: Reuters
