Federico Felici và Jonas Buchli, hai cựu nhân sự của Google DeepMind, đang phát triển các công cụ nhằm rút ngắn thời gian phát triển hệ thống điều khiển cho các thiết bị nhiệt hạch, trong bối cảnh ngành điện nhiệt hạch đang hình thành một chuỗi cung ứng mới.
Hai nhà sáng lập cho biết ý tưởng thành lập công ty đến từ nhu cầu mà họ nhiều lần nghe được từ các doanh nghiệp nhiệt hạch. Các công ty này muốn mua sẵn nhiều linh kiện để xây dựng hệ thống điều khiển, nhưng thị trường hiện chưa có nhiều nhà cung cấp chuyên biệt, đặc biệt là những đơn vị am hiểu công nghệ nhiệt hạch.
“Chúng tôi dành khá nhiều thời gian giải quyết chính những vấn đề mà khách hàng cần giải quyết,” Felici nói với TechCrunch.
Trong nhiều năm, Felici và Buchli nghiên cứu các phương pháp mới để điều khiển những thiết bị nhiệt hạch thử nghiệm. Năm nay, hai người thành lập Fusionality tại Lausanne, Thụy Sĩ. Công ty nhanh chóng huy động 3,7 triệu USD trong vòng gọi vốn tiền hạt giống từ Founderful và Playfair. Felici giữ vị trí CEO, trong khi Buchli là CTO.
Fusionality hoạt động trong một phân khúc mới đang hình thành để phục vụ ngành điện nhiệt hạch. Một số startup phát triển các linh kiện giúp chuyển những đột phá về kỹ thuật nhiệt hạch thành hệ thống có thể phát điện lên lưới. Những doanh nghiệp khác là các nhà sản xuất hiện hữu, sở hữu năng lực gia công các bộ phận có độ chính xác cao.
Tuy nhiên, số công ty chuyên phát triển cả phần cứng và phần mềm để điều khiển lò phản ứng nhiệt hạch vẫn còn hạn chế. Theo Felici, nhiều doanh nghiệp trong ngành hiện phải tự xây dựng hệ thống điều khiển từ đầu, dù khoảng 80% cấu phần của các hệ thống này về cơ bản giống nhau.
Điện nhiệt hạch tạo ra năng lượng bằng cách hợp nhất hai nguyên tử, quá trình có khả năng xảy ra trong môi trường plasma được nung nóng tới nhiệt độ cực cao. Tuy nhiên, plasma rất khó duy trì ổn định. Việc giữ đúng nhiệt độ, hình dạng và lượng nhiên liệu đòi hỏi hệ thống phải đưa ra quyết định trong thời gian rất ngắn.
Các hệ thống điều khiển giúp duy trì những điều kiện này rất phức tạp trong quá trình phát triển và triển khai. Dù vậy, nhiều nguyên lý vật lý cơ bản vẫn tương đồng giữa các thiết kế lò phản ứng khác nhau. Fusionality muốn tận dụng điểm chung này để phát triển một bộ hệ thống điều khiển và môi trường mô phỏng, sau đó cho phép các startup điều chỉnh theo thiết kế lò phản ứng riêng.
Felici và Buchli gặp nhau khi cùng nghiên cứu việc sử dụng AI để điều khiển một tokamak thử nghiệm, thiết bị hình vành khăn được sử dụng để nghiên cứu năng lượng nhiệt hạch. Khi đó, Felici làm việc tại EPFL, Thụy Sĩ, nơi có một tokamak phục vụ nghiên cứu, còn Buchli làm việc tại Google DeepMind. Sau đó, Felici cũng gia nhập Google DeepMind, nơi ông phát triển các hệ thống mô phỏng và giao diện học máy cho thiết bị nhiệt hạch.
Felici nhận định AI sẽ đóng vai trò quan trọng trong các hệ thống điều khiển nhiệt hạch trong tương lai, nhưng công nghệ này chưa sẵn sàng đảm nhiệm toàn bộ quá trình điều khiển lò phản ứng. Theo ông, AI hiện phù hợp hơn với việc bổ trợ, nâng cao hiệu quả hoặc tối ưu hóa từng phần của hệ thống.
Trước mắt, Fusionality tập trung vào nhiệt hạch giam giữ bằng từ trường, phương pháp sử dụng các nam châm điện công suất lớn để giữ nhiên liệu nhiệt hạch đủ đặc và đủ nóng cho quá trình phát điện.
Các startup như Commonwealth Fusion Systems, Realta Fusion, Proxima Fusion và Type One Energy đang phát triển các thiết bị nhiệt hạch theo hướng này. Felici cho biết Fusionality sẽ mở rộng sang các phương pháp nhiệt hạch khác trong tương lai.
Khoản vốn mới huy động sẽ được sử dụng để đội ngũ hiện có bảy thành viên phát triển một số công nghệ được lựa chọn, song Felici chưa tiết lộ cụ thể. Ông ví các công nghệ này như những “khối Lego”, bắt đầu với một số khối cơ bản rồi tiếp tục bổ sung để hướng tới việc cung cấp nhiều công nghệ cần thiết cho quá trình vận hành lò phản ứng nhiệt hạch.
Federico Felici (bên phải) và Jonas Buchli. Ảnh: Fusionality
