Một sự cố lớn liên quan đến vật thể nhân tạo trong không gian vừa được ghi nhận. Vệ tinh Yaogan-50 (02) của Trung Quốc, được phóng hồi tháng 3 năm nay, đã vỡ thành ít nhất 43 mảnh vì nguyên nhân chưa rõ. Sự cố một lần nữa làm nổi bật vấn đề rác vũ trụ trên quỹ đạo Trái đất.
Vụ vệ tinh vỡ đã được Phi đội Phòng thủ Không gian số 18 của Lực lượng Vũ trụ Mỹ chính thức ghi nhận. Hiện nguyên nhân chính xác vẫn chưa được xác định. Các chuyên gia đang xem xét những khả năng như động cơ hoặc pin gặp sự cố, hoặc vệ tinh va chạm với một vật thể khác trong không gian.
Quỹ đạo bất thường và những rủi ro
Vệ tinh gặp sự cố được phóng ngày 15/3 từ Trung tâm Phóng vệ tinh Taiyuan bằng tên lửa Trường Chinh 6A, đưa lên một quỹ đạo ngược chiều quay của Trái đất. Đây là dạng quỹ đạo tương đối đặc biệt, trong đó vệ tinh di chuyển ngược hướng với chiều tự quay của Trái đất.
Phương án này đòi hỏi nhiều năng lượng hơn và làm giảm khối lượng tải trọng mà tên lửa có thể đưa lên quỹ đạo. Đổi lại, vệ tinh có thể di chuyển nhanh hơn so với bề mặt Trái đất và thường xuyên quan sát các khu vực ở vĩ độ trung bình, trong đó có lãnh thổ Trung Quốc.
Hiện hàng trăm mảnh vỡ được cho là đã phân tán dọc quỹ đạo ở độ cao 600-1.100 km. Ở độ cao này, lực cản của khí quyển rất nhỏ, khiến các mảnh vỡ có thể tồn tại trên quỹ đạo trong nhiều thập kỷ và đe dọa các vệ tinh đang hoạt động.
Rác vũ trụ ngày càng đáng lo ngại
Phía Trung Quốc chưa đưa ra tuyên bố công khai về sự cố. Tuy nhiên, bốn mảnh vỡ liên quan đến vệ tinh này đã được ghi nhận trong Spacemapper, cơ sở dữ liệu theo dõi vật thể không gian của Trung Quốc, cho thấy các hệ thống giám sát của nước này cũng đã phát hiện sự cố.
Tập đoàn CASC cho biết các vệ tinh thuộc dòng Yaogan được sử dụng cho nông nghiệp và ứng phó thiên tai. Tuy nhiên, một số nhà phân tích phương Tây cho rằng một phần vệ tinh Yaogan có thể được sử dụng cho mục đích tình báo quân sự.
Các chuyên gia cho rằng rác vũ trụ đã trở thành vấn đề vượt xa phạm vi của những sự cố riêng lẻ. Hiện có khoảng 54.000 vật thể lớn hơn 10 cm đang được theo dõi trên quỹ đạo, trong khi số mảnh vỡ có kích thước 1-10 cm được ước tính lên tới 1,2 triệu, và các hạt có kích thước 1 mm-1 cm có thể lên tới 140 triệu.
Ảnh minh họa vệ tinh của Trung Quốc vỡ tan trên quỹ đạo Trái đất. Ảnh: Zamin
Tên lửa Trường Chinh 6A rời bệ phóng tại Trung tâm Phóng vệ tinh Taiyuan ngày 15/3/2026, mang theo vệ tinh Yaogan-50 (02) lên quỹ đạo. Ảnh: CASC
