Bill Gates hôm thứ Tư cảnh báo thế giới đang ở trong tình trạng thiếu chuẩn bị nghiêm trọng trước những xáo trộn do trí tuệ nhân tạo (AI) mang lại, khi công nghệ này phá hủy việc làm và đe dọa các mối liên kết giữa con người, đặc biệt là đối với giới trẻ.
Trong bài luận dài gần 6.000 từ đăng trên blog cá nhân, nhà đồng sáng lập Microsoft cho rằng quá trình chuyển sang kỷ nguyên AI sẽ nằm trong số những giai đoạn biến động nhất của lịch sử nhân loại, đồng thời nhận định chưa có bất kỳ kế hoạch đáng tin cậy nào để quản lý quá trình này.
Quan điểm của ông có thể vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ nhiều người ở Thung lũng Silicon và chính quyền Trump, những người cho rằng thái độ “bi quan” của một số lãnh đạo công nghệ đã khiến cuộc cách mạng AI mang tiếng xấu.
“AI sẽ trở thành công cụ san bằng bất bình đẳng vĩ đại nhất từng được phát minh, hoặc nguồn gốc tồi tệ nhất của bất công,” Gates, 70 tuổi, hiện là chủ tịch quỹ từ thiện mang tên ông, viết.
Gates cho rằng “không có kế hoạch nào để tạo điều kiện cho quá trình bước vào kỷ nguyên AI”, đồng thời nói ông có thể sẽ ủng hộ một kế hoạch như vậy nếu nó tồn tại.
Gates cho rằng việc triển khai AI với tốc độ nhanh đang tạo ra ba rủi ro chính.
Thứ nhất là tình trạng việc làm bị thay thế vĩnh viễn. Gates cho rằng việc so sánh với quá trình chuyển đổi từ lao động nông nghiệp sang công việc văn phòng là không phù hợp, bởi quá trình đó diễn ra qua nhiều thế hệ và tạo ra những công việc vẫn đòi hỏi tư duy của con người.
Ông cảnh báo AI có thể thay thế chính hoạt động tư duy, tác động đến các lĩnh vực luật, y tế, dịch vụ khách hàng, phần mềm và sản xuất trong khoảng một thập niên tới. Theo Gates, các vị trí cấp thấp và trung cấp sẽ chịu ảnh hưởng lớn nhất, khiến những người trẻ bước vào thị trường lao động phải đối mặt với số lượng cơ hội việc làm ít hơn đáng kể.
Lao động chân tay cũng sẽ chịu tác động khi robot trở nên rẻ hơn, với các ngành xây dựng và dịch vụ lưu trú, ăn uống có thể chịu sức ép vào cuối thập niên này. Gates cho rằng một số công việc nên được dành riêng cho con người, ngay cả khi AI có thể thực hiện chúng tốt hơn và với chi phí thấp hơn.
Rủi ro thứ hai là AI trao thêm những năng lực mới cho các đối tượng xấu.
Gates cho biết các chuyên gia an ninh mạng mà ông quen biết đang lo ngại rằng những kẻ tấn công đang tiến nhanh hơn khả năng của lực lượng phòng thủ trong việc vá các lỗ hổng. Theo ông, bệnh viện, ngân hàng, hệ thống cấp nước và lưới điện đều đang đối mặt với nguy cơ.
Lĩnh vực rủi ro thứ ba liên quan đến trẻ em và các mối quan hệ giữa con người.
Dẫn các nghiên cứu, Gates cho rằng những chatbot AI có nguy cơ gây nghiện, đồng thời tước đi cơ hội để con người phát triển các kỹ năng xã hội. “Các bot AI đang lấy đi của chúng ta những bài học mà chúng ta học được từ việc kết nối với người khác,” ông viết.
Gates thừa nhận ông vẫn có những mối liên hệ tài chính sâu rộng với ngành công nghệ, đồng thời cho biết lợi nhuận từ các khoản đầu tư sẽ được chuyển vào quỹ của ông. Quỹ này dự kiến chi số tiền 200 tỷ USD còn lại trong hai thập niên tới.
Nhà đồng sáng lập Microsoft Bill Gates cho rằng quá trình chuyển sang kỷ nguyên AI sẽ nằm trong số những giai đoạn biến động nhất trong lịch sử nhân loại. Ảnh: AFP
