MacKenzie Scott, vợ cũ của nhà sáng lập Amazon Jeff Bezos, đã xây dựng một trong những di sản từ thiện lớn nhất tại Mỹ, với việc quyên góp 26 tỷ USD cho đến nay. Một trong những hoạt động nổi bật nhất của bà tập trung vào vấn đề ảnh hưởng đến hàng triệu hộ gia đình: nợ y tế.
Thông qua các khoản quyên góp tổng cộng hơn 100 triệu USD kể từ năm 2020 cho tổ chức Undue Medical Debt, trước đây có tên là RIP Medical Debt, Scott đã góp phần đưa tổ chức phi lợi nhuận này trở thành một lực lượng hoạt động hiệu quả trên phạm vi toàn nước Mỹ. Cho đến nay, Undue Medical Debt đã xóa hơn 40 tỷ USD nợ y tế tại cả 50 bang của Mỹ, giúp hàng triệu người dân giảm gánh nặng tài chính.
MacKenzie Scott đã giúp xóa 40 tỷ USD nợ y tế như thế nào?
Mô hình hoạt động của Undue Medical Debt khá đơn giản.
Các bệnh viện và nhóm bác sĩ thường bán các khoản nợ y tế chưa thanh toán hoặc khó thu hồi theo từng danh mục lớn với mức giá chiết khấu rất sâu. Thông thường, các công ty thu hồi nợ sẽ mua những danh mục này rồi tìm cách thu tiền từ người mắc nợ.
Undue Medical Debt lựa chọn cách làm khác. Sử dụng tiền quyên góp từ các nhà hảo tâm, tổ chức này mua lại các khoản nợ y tế với giá chỉ bằng một phần rất nhỏ mệnh giá, sau đó xóa khoản nợ thay vì tìm cách thu hồi.
Mô hình này tạo ra hiệu ứng đòn bẩy đáng kể. Theo báo cáo, mỗi 10 USD quyên góp có thể giúp xóa khoảng 1.000 USD nợ y tế.
Nhờ đó, các khoản quyên góp của Scott tạo ra tác động lớn hơn rất nhiều so với giá trị tiền mặt ban đầu, giúp hàng triệu người thoát khỏi những khoản hóa đơn y tế mà họ có thể khó có khả năng thanh toán.
Hoạt động từ thiện của MacKenzie Scott vượt xa vấn đề nợ y tế
Xóa nợ y tế chỉ là một phần trong hoạt động từ thiện rộng lớn hơn của Scott.
Sau khi ly hôn Jeff Bezos, Scott nhận được 4% cổ phần Amazon và dần bán bớt số cổ phiếu này. Kể từ đó, bà đã quyên góp hơn 26 tỷ USD cho hơn 2.500 tổ chức.
Các khoản tài trợ của Scott hỗ trợ nhiều lĩnh vực, trong đó có các trường đại học dành cho người Mỹ da màu có lịch sử lâu đời, các tổ chức môi trường, các chương trình thúc đẩy bình đẳng kinh tế và nhiều tổ chức phi lợi nhuận khác.
Fortune ước tính tài sản hiện tại của Scott vào khoảng 33,8 tỷ USD, đồng nghĩa bà vẫn nằm trong nhóm những người giàu nhất nước Mỹ dù đã quyên góp hàng chục tỷ USD.
Nhiều tỷ phú khác áp dụng mô hình xóa nợ y tế
Cách tiếp cận của Scott cũng thu hút sự quan tâm của những nhà tài trợ giàu có khác.
Evan Spiegel, đồng sáng lập Snap, và vợ là Miranda Kerr gần đây đã quyên góp hàng triệu USD cho Undue Medical Debt, giúp xóa 550 triệu USD hóa đơn y tế cho 261.000 người dân California.
Một số chương trình quy mô lớn khác cũng được triển khai. Quỹ gia đình của tỷ phú ngành quỹ phòng hộ Daniel Och đã hỗ trợ xóa 264 triệu USD nợ y tế tại hạt Miami-Dade. Trong khi đó, nguồn ngân sách công tại thành phố New York và hạt Cook, bang Illinois, cũng được sử dụng để xóa hàng trăm triệu USD nợ y tế.
Giao dịch lớn nhất diễn ra vào tháng 4/2025, khi Undue Medical Debt mua và xóa một danh mục nợ trị giá 30 tỷ USD, qua đó loại bỏ nghĩa vụ thanh toán của khoảng 20 triệu người.
Dù có phạm vi tác động rất lớn, hoạt động từ thiện không thể tự mình giải quyết hoàn toàn vấn đề nợ y tế tại Mỹ.
Một quy định của Cục Bảo vệ Tài chính Người tiêu dùng Mỹ (CFPB), vốn có thể loại bỏ nợ y tế khỏi hồ sơ tín dụng của khoảng 15 triệu người Mỹ, đã bị hủy bỏ vào tháng 7/2025 sau khi một thẩm phán liên bang phán quyết rằng CFPB đã vượt quá thẩm quyền. Kể từ đó, chưa có dự luật cấp liên bang nào về xóa nợ y tế được Quốc hội Mỹ thông qua.
Hoạt động từ thiện của Scott cho thấy nguồn tiền tư nhân có thể mang lại sự hỗ trợ nhanh chóng cho những người đang gặp khó khăn. Tuy nhiên, quy mô nợ y tế tại Mỹ cho thấy để tạo ra thay đổi lâu dài, nước này có thể vẫn cần những cải cách mang tính hệ thống, nhằm giải quyết nguyên nhân khiến các hóa đơn y tế trở nên vượt quá khả năng chi trả ngay từ đầu.
MacKenzie Scott, 56 tuổi, vợ cũ của Jeff Bezos, là một trong những nhà từ thiện nổi tiếng nhất thế giới. Ảnh: Getty Images
