Quỹ đầu cơ AI Situational Awareness của Leopold Aschenbrenner, cựu chuyên gia nghiên cứu OpenAI mới 24 tuổi, đã mất gần 78% giá trị tài sản chỉ trong chưa đầy một tháng sau khi phải bán tháo các khoản đầu tư sử dụng đòn bẩy tài chính.
Theo các nguồn tin của CNBC, quy mô tài sản của quỹ đã giảm từ khoảng 45 tỷ USD hồi đầu tháng 7 xuống chỉ còn khoảng 10 tỷ USD vào ngày 30/7, sau khi Aschenbrenner buộc phải chuyển nhượng các khoản đầu tư cho quỹ Citadel của tỷ phú Ken Griffin với mức giá chiết khấu.
Sự lao dốc này biến Aschenbrenner trở thành một trong những nạn nhân nổi bật nhất cho đến nay của làn sóng biến động đang đi kèm cơn sốt AI trên thị trường tài chính.
Trước khi gặp cú sốc vừa qua, Situational Awareness được xem là một hiện tượng hiếm có của Phố Wall. Theo Wall Street Journal, quỹ này từng ghi nhận mức sinh lời hơn 1.000% kể từ khi thành lập vào năm 2024.
Tuy nhiên, đà tăng trưởng thần tốc đó đi kèm mức độ rủi ro rất lớn.
Các nguồn tin cho biết Situational Awareness đã sử dụng đòn bẩy tài chính lên tới khoảng 400%, đặt cược mạnh vào các cổ phiếu liên quan đến AI và bán dẫn. Khi nhóm cổ phiếu này đồng loạt giảm giá, quỹ nhanh chóng đối mặt với các lệnh gọi tăng ký quỹ từ bên cho vay.
Những khoản đầu tư bị ảnh hưởng nặng nhất bao gồm cổ phiếu của hãng sản xuất chip nhớ Hàn Quốc SK Hynix và công ty hạ tầng AI CoreWeave.
“Rất nhiều người cho rằng chuyện này không phải là có xảy ra hay không, mà chỉ là xảy ra khi nào,” Jerry Diao, người điều hành một công ty đào tạo nghề đầu tư tại Phố Wall, nhận xét.
“Có thể quan điểm của ông ấy về AI là đúng trong dài hạn, nhưng trên thị trường tài chính, bạn phải sống sót được trong ngắn hạn.”
Từ thần đồng Columbia đến OpenAI
Sinh ra tại Đức trong gia đình có cha mẹ đều là bác sĩ, Aschenbrenner sớm bộc lộ năng khiếu về toán học và khoa học máy tính.
Ông bỏ qua nhiều lớp học trong hệ thống giáo dục Đức và tốt nghiệp trung học khi mới 15 tuổi. Sau đó, ông trở thành thủ khoa Đại học Columbia ở tuổi 19 và gây chú ý với các nghiên cứu về rủi ro tồn vong của nhân loại trong kỷ nguyên công nghệ tiên tiến.
Trong thời gian học đại học, ông đồng sáng lập chi nhánh của phong trào Effective Altruism (Lòng vị tha hiệu quả), một triết lý có ảnh hưởng lớn trong giới công nghệ, cho rằng việc tạo ra khối tài sản khổng lồ có thể giúp giải quyết các vấn đề của nhân loại.
Sau khi tốt nghiệp năm 2021, Aschenbrenner làm việc tại Future Fund, nhánh từ thiện của sàn giao dịch tiền số FTX do Sam Bankman-Fried sáng lập. Tuy nhiên, dự án này nhanh chóng sụp đổ cùng với đế chế tiền số FTX.
Năm 2023, ông gia nhập nhóm Superalignment của OpenAI dưới sự dẫn dắt của nhà khoa học trưởng Ilya Sutskever. Nhóm này tập trung nghiên cứu cách bảo đảm các hệ thống AI siêu mạnh trong tương lai vẫn hoạt động phù hợp với lợi ích của con người.
Sau một vụ tấn công mạng nhằm vào hệ thống nội bộ OpenAI, Aschenbrenner đã gửi bản ghi nhớ cho ban lãnh đạo cảnh báo rằng công ty chưa được bảo vệ đủ tốt trước nguy cơ gián điệp nước ngoài.
Đến năm 2024, ông bị OpenAI sa thải vì bị cáo buộc chia sẻ thông tin mật không đúng quy định. Aschenbrenner phủ nhận cáo buộc và cho rằng mình chỉ đang nêu lên các vấn đề an ninh nghiêm trọng của công ty.
Bản tuyên ngôn làm rung chuyển Thung lũng Silicon
Chỉ vài tuần sau khi rời OpenAI, Aschenbrenner công bố bài tiểu luận dài 165 trang mang tên Situational Awareness.
Trong bài viết này, ông lập luận rằng trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI) có thể xuất hiện chỉ trong vài năm tới và các chính phủ đang đánh giá thấp tốc độ phát triển thực sự của AI.
Tác phẩm nhanh chóng trở thành tài liệu được giới công nghệ chuyền tay nhau đọc và giúp Aschenbrenner nổi lên như một trong những tiếng nói có ảnh hưởng nhất trong cộng đồng AI.
Những người ủng hộ xem ông là một nhà tư tưởng nhìn thấy tương lai trước phần còn lại của thế giới. Trong khi đó, các nhà phê bình cho rằng ông đã phóng đại cả khả năng ngắn hạn của AI lẫn mức độ chắc chắn của các dự báo.
Danh tiếng đó giúp Aschenbrenner huy động được khoảng 225 triệu USD vốn ban đầu cho quỹ Situational Awareness từ nhiều nhà đầu tư nổi tiếng như hai nhà đồng sáng lập Stripe Patrick và John Collison, cựu CEO GitHub Nat Friedman và nhà đầu tư Daniel Gross.
Nhờ đặt cược mạnh vào làn sóng AI, quỹ nhanh chóng phình to lên quy mô hàng chục tỷ USD và trở thành một trong những hiện tượng đáng chú ý nhất trên Phố Wall.
Tuy nhiên, cú sụp đổ mới nhất cho thấy ngay cả những người tin tưởng mạnh mẽ nhất vào tương lai của AI cũng không thể miễn nhiễm trước những quy luật khắc nghiệt của thị trường tài chính.
Trong bài tiểu luận nổi tiếng của mình, Aschenbrenner từng viết rằng “chẳng bao lâu nữa, thế giới sẽ thức tỉnh” trước cuộc cách mạng AI. Nhưng diễn biến những ngày qua cho thấy con đường từ một tầm nhìn táo bạo đến thành công bền vững trên Phố Wall có thể mong manh hơn nhiều so với những gì các nhà tiên phong công nghệ hình dung.

Leopold Aschenbrenner. Ảnh: Josh Edelson