NASA ngày 28/7 thông báo đã hoàn tất việc nạp nhiên liệu cho Kính thiên văn Không gian Nancy Grace Roman, một đài quan sát thế hệ mới được kỳ vọng sẽ tạo ra hơn 500 terabyte dữ liệu vũ trụ mỗi năm. Để so sánh, Kính thiên văn Không gian Hubble trong suốt 35 năm hoạt động mới thu thập được hơn 400 terabyte dữ liệu.
Hiện Roman dự kiến được phóng bằng tên lửa SpaceX Falcon Heavy vào lúc 7 giờ 26 phút sáng ngày 30/8 (giờ miền Đông Mỹ). NASA cho biết dự án hiện đang đi trước tiến độ khoảng 9 tháng và chi phí thấp hơn dự toán, làm gia tăng kỳ vọng rằng lịch phóng sẽ được giữ nguyên.
Quá trình nạp nhiên liệu diễn ra ngày 25/7, sử dụng hydrazine – loại nhiên liệu truyền thống được NASA sử dụng trên nhiều tàu vũ trụ nhờ hiệu suất cao. Tuy nhiên, hydrazine cũng nổi tiếng vì độc tính lớn và tính không ổn định, khiến các cơ quan vũ trụ đang tìm kiếm những giải pháp thay thế an toàn hơn.
Việc Roman gia nhập đội ngũ các đài quan sát không gian của NASA được xem là một cột mốc quan trọng đối với ngành thiên văn học.
Nhờ năng lực thu thập dữ liệu vượt trội, kính thiên văn này được kỳ vọng sẽ giúp các nhà khoa học nghiên cứu sâu hơn về vật chất tối, năng lượng tối, các vụ nổ siêu tân tinh cũng như tìm kiếm các ngoại hành tinh có khả năng hỗ trợ sự sống.
Roman sẽ hoạt động bổ trợ cho các kính thiên văn lớn khác, đặc biệt là Kính thiên văn Không gian James Webb (JWST). Dù không thể quan sát xa bằng JWST, Roman vẫn sở hữu khả năng quan sát hồng ngoại tương tự. Điểm khác biệt là Roman có thể quan sát một vùng trời rộng hơn rất nhiều trong cùng một thời điểm.
Một trong những thiết bị chính của Roman là Máy ảnh Trường Rộng (Wide Field Instrument – WFI), có khả năng tạo ra các bức ảnh hồng ngoại với trường nhìn rộng gấp 50 lần so với JWST.
Điều này nghĩa là trong khi JWST tập trung quan sát chi tiết một thiên thể cụ thể, thì Roman quét những khu vực rộng lớn của bầu trời để phát hiện các mục tiêu mới hoặc ghi nhận những hiện tượng ngắn ngủi mà JWST có thể bỏ lỡ do trường nhìn hẹp.
Đối với nghiên cứu về “vũ trụ tối”, trường nhìn siêu rộng của Roman sẽ giúp theo dõi chuyển động của số lượng lớn thiên hà cùng lúc. Đây là một lợi thế quan trọng bởi các nhà khoa học hiện chủ yếu suy ra sự tồn tại của vật chất tối và năng lượng tối thông qua tác động của chúng lên chuyển động của các thiên hà.
“Chúng tôi sẽ quan sát được hàng nghìn vụ nổ siêu tân tinh, trong đó có những vụ ở khoảng cách xa hơn bất kỳ siêu tân tinh nào từng được ghi nhận trước đây,” ông Dominic Benford, nhà khoa học chương trình của dự án Roman, chia sẻ với Space.com.
Để thực hiện các nhiệm vụ khoa học này, Roman sẽ sử dụng lượng nhiên liệu vừa được nạp để di chuyển đến điểm Lagrange 2 (L2) – vị trí cách Trái Đất khoảng 1,6 triệu km. L2 là một trong những địa điểm được các cơ quan vũ trụ ưa chuộng vì đây là vùng cân bằng hấp dẫn tương đối ổn định giữa Trái Đất và Mặt Trời, giúp tàu vũ trụ tiêu tốn ít nhiên liệu hơn để duy trì quỹ đạo.
“Roman sẽ sử dụng nhiên liệu để vận hành hai loại động cơ đẩy, giúp duy trì quỹ đạo quanh L2 và bảo đảm các tấm pin Mặt Trời luôn hướng về phía Mặt Trời – nguồn cung cấp năng lượng chính của đài quan sát trong suốt sứ mệnh,” NASA cho biết.
Hiện JWST cũng đang hoạt động tại L2. Nếu mọi việc diễn ra theo đúng kế hoạch, Roman và JWST sẽ tạo thành một cặp kính thiên văn bổ trợ lẫn nhau, mở ra những cơ hội nghiên cứu mới về vũ trụ.
Các nhà khoa học làm việc với Kính thiên văn Không gian Nancy Grace Roman. Ảnh: NASA
Các thành viên trong nhóm phụ trách nhiên liệu, an toàn và đảm bảo chất lượng của dự án Nancy Grace Roman chụp ảnh trước khi nạp nhiên liệu cho đài quan sát ngày 20/7. Ảnh: NASA
