Tòa án Tối cao Mỹ ngày 30/6 đã giữ nguyên nguyên tắc cấp quốc tịch theo nơi sinh, bác bỏ sắc lệnh hành pháp của Tổng thống Donald Trump nhằm chấm dứt quyền này đối với nhiều trẻ em sinh ra tại Mỹ có cha mẹ là người nhập cư.
Trong phán quyết do Chánh án John Roberts soạn thảo, đa số thẩm phán khẳng định: “Những trẻ em sinh ra tại Mỹ có cha mẹ cư trú bất hợp pháp hoặc tạm thời tại nước này đều ‘thuộc thẩm quyền tài phán’ của Mỹ và là công dân ngay từ khi sinh theo Điều khoản Quốc tịch của Tu chính án thứ 14.”
Chánh án Roberts cùng Thẩm phán bảo thủ Amy Coney Barrett và ba thẩm phán theo khuynh hướng tự do gồm Elena Kagan, Sonia Sotomayor và Ketanji Brown Jackson tạo thành đa số thông qua phán quyết dựa trên Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp Mỹ.
Một thẩm phán bảo thủ khác là Brett Kavanaugh cho rằng sắc lệnh của ông Trump không vi phạm Tu chính án thứ 14, nhưng lại trái với một đạo luật liên bang được ban hành năm 1940 quy định về quốc tịch đối với những người sinh ra tại Mỹ.
Ba thẩm phán bảo thủ còn lại gồm Clarence Thomas, Samuel Alito và Neil Gorsuch đều đưa ra ý kiến phản đối. Thẩm phán Alito viết: “Tòa án đã mắc một sai lầm nghiêm trọng.”
Trong các phiên tranh luận hồi tháng 4, các thẩm phán đã phát tín hiệu rằng họ sẽ tiếp tục duy trì nguyên tắc những người sinh ra trên lãnh thổ Mỹ, dù cha mẹ không phải công dân Mỹ, vẫn tự động được cấp quốc tịch.
Ông Trump trực tiếp tham dự phiên tranh luận, trở thành tổng thống đương nhiệm đầu tiên trong lịch sử Mỹ làm điều này.
Điều khoản Quốc tịch trong Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp Mỹ, được thông qua năm 1868, quy định: “Mọi người sinh ra hoặc nhập quốc tịch tại Mỹ và thuộc thẩm quyền tài phán của nước này đều là công dân của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ và của bang nơi họ cư trú.”
Ngay trong ngày đầu tiên trở lại Nhà Trắng (20/1/2025), Tổng thống Trump đã ký sắc lệnh hành pháp nhằm hủy bỏ quyền có quốc tịch theo nơi sinh. Theo sắc lệnh, sau 30 ngày kể từ khi có hiệu lực, những trẻ sinh ra tại Mỹ sẽ không được cấp giấy tờ công nhận quốc tịch nếu cha mẹ nhập cư trái phép hoặc là lao động không có giấy tờ hợp pháp.
Sau đó, nhiều thẩm phán tại các tòa án liên bang cấp quận kết luận sắc lệnh này vi phạm Hiến pháp. Hai tòa phúc thẩm liên bang cũng giữ nguyên các lệnh cấm, ngăn sắc lệnh có hiệu lực.
Người biểu tình tập trung bên ngoài Tòa án Tối cao Mỹ tại Washington ngày 1/4/2026 để ủng hộ quyền có quốc tịch theo nơi sinh. Ảnh: Getty Images
