Công ty AI Anthropic hôm thứ Sáu cho biết sẽ “ngay lập tức vô hiệu hóa” các mô hình AI tiên tiến nhất của mình đối với toàn bộ người dùng sau khi chính phủ Mỹ yêu cầu công ty đình chỉ quyền truy cập của công dân nước ngoài, với lý do liên quan đến an ninh quốc gia.
Anthropic cho biết họ nhận được chỉ thị kiểm soát xuất khẩu yêu cầu ngừng cung cấp hai mô hình Fable 5 và Mythos 5 cho tất cả công dân nước ngoài, nhưng không được cung cấp chi tiết cụ thể về mối lo ngại an ninh quốc gia đằng sau quyết định này.
Theo Anthropic, chính phủ Mỹ tin rằng tồn tại một phương thức vượt qua các cơ chế bảo vệ vốn được thiết kế để ngăn Fable 5 bị sử dụng cho việc phát hiện các lỗ hổng phần mềm. Lệnh hạn chế được đưa ra trong bối cảnh mối quan hệ giữa Anthropic và chính quyền Tổng thống Donald Trump vừa có dấu hiệu hạ nhiệt sau thời gian căng thẳng.
Quan hệ giữa Anthropic và chính phủ Mỹ rạn nứt trong năm nay sau khi công ty từ chối cho phép quân đội Mỹ sử dụng các mô hình AI của mình cho mục đích giám sát trong nước và phát triển hệ thống vũ khí hoàn toàn tự động. Sau đó, chính phủ đưa Anthropic vào danh sách đen chuỗi cung ứng, dự kiến có hiệu lực vào cuối năm nay.
Động thái mới cũng đánh dấu sự leo thang đáng kể trong nỗ lực của Mỹ nhằm hạn chế năng lực AI của các đối thủ nước ngoài. Trong nhiều năm qua, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ chủ yếu tập trung vào chip và công cụ phục vụ AI thay vì hạn chế trực tiếp quyền tiếp cận các mô hình AI.
Anthropic cho biết chính phủ chỉ cung cấp cho công ty “bằng chứng bằng lời nói về một lỗ hổng tiềm tàng mang tính hẹp và không phổ quát”.
“Chúng tôi không đồng ý rằng việc phát hiện một khả năng “bẻ khóa” hạn chế lại là lý do để thu hồi một mô hình thương mại đang phục vụ hàng trăm triệu người dùng,” Anthropic tuyên bố.
Tranh cãi về rủi ro bẻ khóa
Chỉ thị của chính phủ và phản ứng của Anthropic cho thấy căng thẳng ngày càng gia tăng giữa các nhà phát triển AI và cơ quan quản lý trong việc đánh giá các rủi ro liên quan đến “bẻ khóa” – những kỹ thuật nhằm vượt qua các cơ chế an toàn của mô hình AI.
Mới hôm thứ Tư, Anthropic còn kêu gọi Mỹ tăng cường giám sát AI, bao gồm khả năng ngăn chặn các mô hình có mức độ rủi ro không thể chấp nhận được. Tuy nhiên, công ty cho rằng quyết định hôm thứ Sáu không tuân thủ các nguyên tắc quản lý công bằng và dựa trên bằng chứng.
Kirsten Davies, Giám đốc thông tin của Lầu Năm Góc, viết trên mạng xã hội X rằng Bộ Quốc phòng Mỹ ủng hộ việc ưu tiên lợi ích an ninh quốc gia.
“Một số thứ quan trọng hơn doanh thu, các tiêu đề giật gân hay định giá trước IPO. Nước Mỹ là trên hết. Luôn luôn như vậy,” bà viết.
Anthropic đã nộp hồ sơ IPO bảo mật tại Mỹ vào tháng trước, đi trước đối thủ OpenAI trong cuộc đua lên sàn chứng khoán.
Lo ngại về các cuộc tấn công mạng tinh vi
Đầu tuần này, Anthropic giới thiệu mô hình Claude Fable 5, thuộc cấp độ năng lực mới mà công ty gọi là “Mythos-class”. Mô hình này được trang bị nhiều lớp bảo vệ nhằm ngăn việc sử dụng trong các lĩnh vực nhạy cảm như an ninh mạng. Tuy nhiên, Anthropic cho biết một số người dùng đã phàn nàn rằng các biện pháp hạn chế này “quá rộng”.
Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu rơi vào tay kẻ xấu, các mô hình Mythos có thể làm gia tăng đáng kể khả năng thực hiện các cuộc tấn công mạng tinh vi, đặc biệt trong những ngành như ngân hàng – nơi phụ thuộc vào các hệ thống công nghệ phức tạp, liên kết chặt chẽ và nhiều hệ thống đã tồn tại hàng chục năm.
Anthropic cho biết công ty đã phối hợp với chính phủ Mỹ và nhiều bên liên quan khác về các vấn đề an toàn trước khi ra mắt Fable 5. Công ty cũng khẳng định các mô hình của những nhà phát triển AI cạnh tranh có khả năng phát hiện lỗi mã nguồn ở mức tương tự.
“Hệ quả trực tiếp của lệnh này là chúng tôi buộc phải vô hiệu hóa ngay lập tức Fable 5 và Mythos 5 đối với tất cả khách hàng để đảm bảo tuân thủ quy định. Quyền truy cập vào các mô hình khác của Anthropic sẽ không bị ảnh hưởng,” công ty cho biết.
Anthropic nói họ tin rằng đã xảy ra một “sự hiểu nhầm” và đang làm việc với các cơ quan chức năng để khôi phục quyền truy cập sớm nhất có thể.
“Nếu tiêu chuẩn này được áp dụng cho toàn bộ ngành công nghiệp, chúng tôi tin rằng nó sẽ gần như chặn đứng việc triển khai mọi mô hình AI mới của các nhà phát triển AI tiên phong,” công ty cảnh báo.
Tối cùng ngày, bộ phận điện toán đám mây AWS của Amazon cho biết Anthropic đã yêu cầu thu hồi quyền truy cập vào các mô hình nói trên đối với “mọi người dùng tại tất cả khu vực”.
Một quan chức Mỹ xác nhận Bộ Thương mại đã ban hành chỉ thị kiểm soát xuất khẩu yêu cầu đình chỉ toàn bộ quyền truy cập của công dân nước ngoài đối với Fable 5 và Mythos 5.
Dean Ball, cựu quan chức Nhà Trắng từng tham gia xây dựng Kế hoạch Hành động AI của chính quyền năm 2025, nhận định trên X rằng lệnh này đồng nghĩa với việc mọi “người không phải công dân Mỹ”, kể cả những người đang sinh sống tại Mỹ, có thể bị cấm sử dụng các mô hình AI mới nhất của Anthropic.
“Điều đó có nghĩa là bạn có thể sẽ phải chứng minh quốc tịch của mình để sử dụng các mô hình của Anthropic,” Ball viết.
Một số nhân sự chủ chốt của Anthropic như đồng sáng lập Chris Olah, nhà nghiên cứu AI Andrej Karpathy và triết gia Amanda Askell đều sinh ra ngoài nước Mỹ. Reuters không thể xác định tình trạng quốc tịch hiện tại của họ, trong khi Anthropic từ chối bình luận về việc liệu những nhân viên này có bị mất quyền truy cập vào các mô hình mới hay không.
Logo Anthropic, bàn phím máy tính và cánh tay robot trong ảnh minh họa chụp ngày 5/6/2026. Ảnh: Reuters
