Trong khi nhiều chính phủ trên thế giới đang cắt giảm ngân sách cho y tế, giáo dục và ứng phó biến đổi khí hậu, một nhóm gồm 35 gia đình giàu có đã làm điều hiếm thấy: cam kết hơn 1,03 tỷ USD chỉ sau hai ngày vận động để tài trợ cho các tổ chức đang giải quyết những vấn đề cấp bách nhất của nhân loại — từ vô gia cư, rác thải nhựa đại dương đến chăm sóc sức khỏe cho phụ nữ và trẻ em gái tại châu Phi.
Khoản tiền khổng lồ này được huy động thông qua The Audacious Project, sáng kiến từ thiện do TED (*) vận hành, vốn tập hợp các tỷ phú, quỹ đầu tư và các gia đình giàu có để tài trợ cho những dự án xã hội quy mô lớn mà các tổ chức phi lợi nhuận thường rất khó tự gây quỹ.
Theo AP, các nhà tài trợ đã nhóm họp tại California vào tháng 10 năm ngoái và cam kết tổng cộng 1,03 tỷ USD cho hơn một chục tổ chức phi lợi nhuận sau hơn một năm thẩm định hồ sơ.
“Không nơi nào mà tôi biết có thể huy động 1 tỷ USD chỉ trong hai ngày,” Connie Ballmer, đồng sáng lập Ballmer Group cùng chồng là cựu CEO Microsoft Steve Ballmer, nói với AP.
Bà cho biết với các tổ chức phi lợi nhuận, việc huy động được khoản tiền từ 40-80 triệu USD thường mất nhiều năm.
Khi từ thiện không còn là “cho tiền sau thảm họa”
Điểm khác biệt của The Audacious Project không nằm ở số tiền, mà ở cách chọn vấn đề.
Thay vì tài trợ sau khi khủng hoảng xảy ra, dự án tập trung vào những vấn đề mang tính hệ thống — những thứ ít xuất hiện trên trang nhất báo chí nhưng gây hậu quả lâu dài.
Một trong những tổ chức nhận tài trợ là Destination: Home, tổ chức tại San Jose phát triển mô hình ngăn người dân rơi vào cảnh vô gia cư trước khi họ mất nhà.
Thay vì xây thêm nơi trú ẩn, tổ chức này xác định những gia đình có nguy cơ mất nhà và hỗ trợ tiền mặt trực tiếp cùng các dịch vụ tư vấn.
Jennifer Loving, CEO của Destination: Home, nói bà gần như không tin khi biết dự án nhận đủ tiền như đề xuất.
“Bạn luôn lo người khác không nhìn thấy vấn đề giống mình. Nhưng khoảnh khắc đó thật đẹp,” bà nói với AP.
Một tổ chức khác là Tiko, hoạt động tại châu Phi, nhận tài trợ để mở rộng các dịch vụ hỗ trợ trẻ em gái vị thành niên, bao gồm tránh thai, phòng chống HIV và hỗ trợ nạn nhân bạo lực tình dục.
Trong khi đó, The Ocean Cleanup nhận vốn để ngăn chặn khoảng một phần ba lượng nhựa từ sông đổ ra đại dương.
Tổ chức Pure Earth đặt mục tiêu bảo vệ 500 triệu trẻ em khỏi ngộ độc chì — một cuộc khủng hoảng sức khỏe âm thầm nhưng ảnh hưởng đến hàng trăm triệu người tại các nước đang phát triển.
Khi viện trợ công suy giảm, giới giàu tư nhân bước vào khoảng trống
Theo AP, một phần động lực phía sau là sự suy giảm viện trợ công toàn cầu.
Last Mile Health, tổ chức từng được Audacious tài trợ năm 2018, năm nay tiếp tục nhận thêm 20 triệu USD.
Khoản tiền này sẽ giúp đào tạo thêm nhân viên y tế cộng đồng tại châu Phi, sau khi tổ chức này đã tăng số lượng nhân viên từ 2.000 lên 23.000 người trong vài năm qua.
Quan trọng hơn, khoản tài trợ mới nhằm giúp các quốc gia châu Phi giảm phụ thuộc vào viện trợ nước ngoài — đặc biệt sau khi Mỹ cắt giảm một phần ngân sách hỗ trợ quốc tế qua chương trình USAID.
“Đây không chỉ là khoản đầu tư rồi bỏ mặc tổ chức tự xoay sở,” CEO Lisha McCormick của Last Mile Health nói.
Theo TED, kể từ khi ra mắt năm 2018, The Audacious Project đã huy động 4,6 tỷ USD cho 70 dự án, sau đó kéo thêm khoảng 3 tỷ USD vốn bổ sung, nâng tổng tác động tài chính lên hơn 7,6 tỷ USD. Dữ liệu mới hơn từ chính Audacious tính đến tháng 5/2026 cho thấy con số này hiện đã lên tới 8,8 tỷ USD.
Sự thay đổi trong triết lý làm từ thiện của giới siêu giàu
Trong nhiều năm, giới tỷ phú thường bị chỉ trích vì làm từ thiện theo kiểu xây thư viện mang tên mình hoặc chỉ quyên góp sau thiên tai lớn.
The Audacious Project cho thấy một triết lý khác: tài trợ dài hạn cho những vấn đề khó giải quyết nhất — và chấp nhận rủi ro.
Từ AI nghiên cứu thuốc chữa bệnh, chống phá rừng nhiệt đới, cải thiện giáo dục ở châu Phi đến giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch trong vận tải biển, các khoản đầu tư này giống mô hình đầu tư mạo hiểm nhưng dành cho các vấn đề xã hội.
Anna Verghese, giám đốc điều hành The Audacious Project, gọi đây là việc hỗ trợ những ý tưởng “đủ lớn để thay đổi hệ thống”.
Câu hỏi lớn hơn: ai nên giải quyết các vấn đề của nhân loại?
Sự kiện hơn 1 tỷ USD được cam kết chỉ trong hai ngày gây ấn tượng mạnh, nhưng cũng đặt ra một câu hỏi khó hơn:
Tại sao việc giải quyết các vấn đề như vô gia cư, y tế cộng đồng hay ô nhiễm nhựa lại ngày càng phụ thuộc vào thiện chí của các tỷ phú?
Trong bối cảnh ngân sách công bị thắt chặt, viện trợ quốc tế suy giảm và các cuộc khủng hoảng toàn cầu ngày càng phức tạp, ngày càng nhiều vấn đề sống còn đang được chuyển sang khu vực tư nhân giải quyết.
Điều đó vừa truyền cảm hứng — vừa khiến thế giới phải suy nghĩ.
Bởi đôi khi, câu chuyện lớn nhất không phải là việc người giàu cho đi bao nhiêu tiền. Mà là lý do vì sao xã hội hiện đại ngày càng cần họ lấp vào những khoảng trống mà lẽ ra các hệ thống công phải đảm nhiệm.
(*) TED là viết tắt của Technology, Entertainment, Design. Đây là một tổ chức truyền thông phi lợi nhuận của Mỹ, nổi tiếng toàn cầu nhờ các bài diễn thuyết ngắn gọi là TED Talks, nơi các diễn giả chia sẻ “những ý tưởng đáng lan tỏa.” The Audacious Project được TED ra mắt năm 2018 như một nhánh từ thiện quy mô lớn.
Tài liệu tham khảo:
https://www.audaciousproject.org/news/how-bold-funding-fuels-lasting-change?utm
https://apnews.com/article/audacious-project-ted-1a6b388deff7670099757c371dffd454
Quỹ Giải pháp Nhựa (Plastic Solutions Fund – PSF) đang theo đuổi kế hoạch “khóa vòi nhựa” nhằm chấm dứt ô nhiễm nhựa trong toàn bộ vòng đời của nó — từ khâu khai thác nhiên liệu hóa thạch cho đến xử lý rác thải, với sự hỗ trợ của The Audacious Project. Ảnh: PSF
Bằng cách hỗ trợ 22 quốc gia thu nhập thấp và trung bình triển khai các biện pháp đã được chứng minh nhằm ngăn ngừa phơi nhiễm và giảm rủi ro sức khỏe, Pure Earth đang góp phần phá vỡ vòng luẩn quẩn của tình trạng ngộ độc chì ở trẻ em. Ảnh: Pure Earth
