Hội đồng quản trị SpaceX đã phê duyệt một gói thù lao dành cho nhà sáng lập Elon Musk với những mục tiêu mang tính khoa học viễn tưởng đúng với tham vọng của công ty: chinh phục Sao Hỏa và vận hành các trung tâm dữ liệu ngoài không gian.
Chi tiết về gói đãi ngộ quy mô lớn này — vốn chưa được công bố rộng rãi — được tiết lộ trong hồ sơ đăng ký mật mà công ty nộp lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) trong những tuần gần đây.
Các phần thưởng “khủng” mà SpaceX đưa ra cho Musk phản ánh thách thức trong việc giữ chân doanh nhân nổi tiếng này khi công ty chuẩn bị niêm yết. Theo các chuyên gia quản trị doanh nghiệp, điều này cũng có thể tạo ra căng thẳng với cổ đông của Tesla — nơi Musk đang là CEO.
Theo trích đoạn hồ sơ, vào tháng 1, hội đồng quản trị SpaceX đã thông qua gói thù lao cho người giàu nhất thế giới, theo đó Musk sẽ nhận 200 triệu cổ phiếu có quyền biểu quyết vượt trội nhưng hạn chế chuyển nhượng nếu công ty đạt mức định giá 7.500 tỷ USD và thiết lập được một cơ sở cho con người sinh sống lâu dài trên Sao Hỏa với ít nhất 1 triệu người.
Ngoài ra, gói thưởng theo hiệu suất “Sao Hỏa” này còn cho phép Musk nhận thêm tối đa 60,4 triệu cổ phiếu hạn chế (được trao ngày 23/3) nếu SpaceX đạt các mốc định giá riêng và vận hành các trung tâm dữ liệu trong không gian với công suất tính toán ít nhất 100 terawatt — tương đương 100.000 gigawatt, hay khoảng 100.000 lò phản ứng hạt nhân công suất 1 gigawatt hoạt động đồng thời.
Cả hai loại cổ phiếu đều là cổ phiếu loại B có quyền biểu quyết gấp 10 lần cổ phiếu loại A, và sẽ được trao dần theo từng giai đoạn khi giá trị công ty tăng lên.
Phần thưởng có điều kiện, quyền chọn cổ phiếu
Tuy nhiên, Musk sẽ không nhận được bất kỳ cổ phiếu nào nếu công ty không đạt các mục tiêu định giá đầy tham vọng nói trên, vốn không gắn với mốc thời gian cụ thể ngoài điều kiện ông vẫn tiếp tục làm việc tại công ty. Từ năm 2019 đến nay, Musk chỉ nhận mức lương danh nghĩa 54.080 USD/năm từ SpaceX.
Do SpaceX là công ty tư nhân, giá trị thực của gói thù lao này chưa thể xác định. Theo Reuters, SpaceX đang hướng tới đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) vào khoảng sinh nhật của Musk ngày 28/6, với định giá có thể lên tới khoảng 1.750 tỷ USD.
Tính đến ngày 31/12, Musk nắm giữ 68,8 triệu quyền chọn cổ phiếu loại B đã được cấp trước đó, với giá thực hiện khoảng 42 USD/cổ phiếu và sẽ hết hạn vào năm 2031, cho phép ông hưởng lợi nhuận là khoản vượt mức giá này nếu thực hiện quyền trước thời điểm đó.
Theo ước tính của Forbes, Musk hiện sở hữu khối tài sản khoảng 776 tỷ USD. Ngoài SpaceX, ông còn có thể gia tăng đáng kể tài sản nếu đạt được các mục tiêu hiệu suất riêng tại Tesla — hãng xe điện mà ông cũng điều hành — nơi ông nắm khoảng 20% cổ phần tính đến tháng 11.
SpaceX và Tesla không phản hồi yêu cầu bình luận. Trước đó, The Information và Reuters từng đưa tin về các mục tiêu thù lao của Musk tại SpaceX liên quan đến việc chinh phục Sao Hỏa và phát triển các trung tâm dữ liệu ngoài không gian.
Ông Eric Hoffmann, chuyên gia về thù lao dành cho lãnh đạo cấp cao và là Giám đốc dữ liệu của công ty tư vấn Farient Advisors, cho biết ông chưa từng thấy gói đãi ngộ nào tương tự tại các công ty khác.
Mục tiêu không gian “độc nhất vô nhị”
“Tôi không phải nhà vật lý hay thiên văn học, nên cũng không biết bắt đầu từ đâu,” ông nói. “Thước đo ở đây là: điều đó đã từng xảy ra trong lịch sử loài người chưa? Và câu trả lời là chưa. Vì vậy rất khó tính toán.”
Theo Hoffmann, hiện SpaceX và Tesla về cơ bản đang “cạnh tranh” để giành sự chú ý của Musk. Ông nhắc lại việc mùa thu năm ngoái, hội đồng quản trị Tesla từng lập luận rằng cần trả thù lao hậu hĩnh để Musk tập trung vào hãng xe điện. Bản thân Musk cũng từng đe dọa rời Tesla nếu cổ đông không phê duyệt kế hoạch này.
“Điểm thú vị là giờ đây, SpaceX và Tesla — đều do Elon Musk kiểm soát — đang cạnh tranh với nhau để giành thời gian của ông,” Hoffmann nói.
Ông Courtney Yu, Giám đốc nghiên cứu tại Equilar, cũng nhận định rằng các mục tiêu như chinh phục Sao Hỏa hay xây dựng trung tâm dữ liệu ngoài không gian là rất khác biệt, bởi ông không nhớ có công ty nào — ngoài Tesla — sử dụng các tiêu chí vượt ra ngoài các chỉ số tài chính truyền thống như doanh thu hay lợi nhuận để xác định lương CEO.
Theo Yu, việc phân bổ thời gian của Musk phụ thuộc vào quyết định của hội đồng quản trị tại SpaceX và Tesla. Dù mức định giá 7.500 tỷ USD có thể nghe rất phi thường, ông cho rằng “điều này giúp định hình kỳ vọng của nhà đầu tư về mục tiêu thực sự của công ty”.
Elon Musk tham dự họp báo tại cơ sở Starbase của SpaceX ở Brownsville, bang Texas. Ảnh: Reuters
