Những cỗ máy hình người chậm rãi nhặt rác và sắp xếp lại các bó hoa trong một màn trình diễn vào hôm thứ Ba cho thấy cách robot có thể được sử dụng để thực hiện những công việc gia đình tỉ mỉ trong tương lai.
Sự kiện do startup X Square Robot tổ chức tại Bắc Kinh khá khiêm tốn so với tiêu chuẩn của một ngành công nghiệp vốn nhiều năm qua nổi bật với các robot có thể chạy nước rút, nhào lộn và nhảy múa. Tuy nhiên, nó cho thấy một sự chuyển dịch sâu sắc đang diễn ra: các công ty Trung Quốc như X Square Robot đang tìm cách chứng minh không phải robot hình người có thể làm gì trên sân khấu, mà là giá trị thực tế của chúng trong những môi trường đời sống đầy khó đoán.
“Phần cứng về cơ bản đã sẵn sàng,” ông Wang Qian, giám đốc điều hành X Square Robot, nói tại sự kiện. “Nhưng ‘bộ não’ thì vẫn chưa theo kịp.”
Những việc đơn giản vẫn rất khó với máy móc
Khoảng cách này ngày càng rõ ràng khi các công ty chuyển từ những màn trình diễn được lập trình sẵn sang triển khai trong thế giới thực. Robot hình người của Trung Quốc có thể hoàn thành giải bán marathon nhanh hơn cả vận động viên ưu tú, nhưng những công việc tưởng như đơn giản với con người – như dọn phòng bừa bộn, xếp bát đĩa vào máy rửa chén hay gấp quần áo – vẫn cực kỳ khó đối với chúng.
“Vì sao robot chạy marathon không gặp vấn đề này? Vì thứ chúng chủ yếu phải đối mặt là một trường trọng lực ổn định,” ông Wang nói.
“Nhưng khi thao tác bằng tay, chỉ cần sai lệch 0,1 mm thôi là toàn bộ nhiệm vụ có thể thất bại.”
Những hành động lặp lại như chạy bộ chỉ yêu cầu robot được huấn luyện trên một tập dữ liệu tương đối đơn giản. Ngược lại, việc xử lý môi trường gia đình – nơi không có hai nhiệm vụ nào hoàn toàn giống nhau – đòi hỏi một “bộ não” trí tuệ nhân tạo phức tạp hơn nhiều, cho phép máy móc nhận biết trọng lực và ánh sáng giống con người.
X Square Robot, có trụ sở tại trung tâm công nghệ Thâm Quyến, cho biết đã phát triển một mô hình AI như vậy mang tên Wall-B, được huấn luyện từ dữ liệu thu thập tại hơn 100 hộ gia đình. Công ty cho rằng việc tiếp xúc với các điều kiện “nhiễu” – từ thú cưng đến đồ đạc bừa bộn – là yếu tố then chốt để cải thiện hiệu suất.
Mô hình này sẽ được tích hợp vào robot dọn dẹp gia đình của hãng vào cuối tháng 5. Tháng trước, X Square đã hợp tác với nền tảng dịch vụ Trung Quốc 58.com, cho phép người dùng tại Thâm Quyến đặt dịch vụ dọn nhà gồm cả người thật và robot của công ty. Một ca làm việc 3 giờ có giá 149 nhân dân tệ (khoảng 21,9 USD), và công ty cho biết robot của họ đã phục vụ hơn 50 hộ gia đình.
Tiềm năng thị trường lao động gia đình
Dù phản hồi từ người dùng chủ yếu cho rằng robot còn chậm và vụng về, ông Wang cho rằng chỉ khi được đưa vào các gia đình thực tế, chúng mới có thể cải thiện khả năng thực hiện các công việc đơn giản.
“Đôi khi nó đặt dép vào bếp, hoặc dừng giữa chừng khi đang lau bàn để ‘suy nghĩ’,” ông Wang nói, đồng thời cho biết mỗi khi robot gặp lỗi hoặc không hoàn thành được nhiệm vụ, nhân viên công ty sẽ can thiệp từ xa.
Ông nhấn mạnh rằng khi công nghệ trưởng thành và robot trở thành trợ lý gia đình đáng tin cậy, quy mô thị trường sẽ vô cùng lớn.
“Lao động gia đình chiếm khoảng 20% GDP, nên về lý thuyết đây là một thị trường tương đương 20% GDP,” ông nói.
Được thành lập chưa đầy ba năm, X Square Robot đã huy động được hàng tỷ nhân dân tệ qua nhiều vòng gọi vốn, trong đó có sự tham gia của các “ông lớn” công nghệ Trung Quốc đang đầu tư mạnh vào AI như Xiaomi và Alibaba.
Robot do công ty Trung Quốc X Square Robot phát triển sắp xếp hoa vào bình trong sự kiện ra mắt mô hình Wall-B tại Bắc Kinh, Trung Quốc ngày 21/4/2026. Ảnh: Reuters
