Tại triển lãm robot đầu tiên dành riêng cho robot hình người ở Tokyo tuần qua, Nhật Bản đang chuyển hướng sang “AI vật lý” nhằm cạnh tranh trong bối cảnh Trung Quốc và Mỹ đang chiếm ưu thế trong sản xuất robot.
Nhật Bản đang đẩy mạnh nỗ lực tham gia cuộc đua robot hình người, tập trung vào phần mềm và dữ liệu. Tại Humanoid Robot Expo – sự kiện đầu tiên kiểu này ở Tokyo – một robot kích thước như người thật đã gây chú ý khi vừa nhặt một chai trà trên kệ, vừa quay sang khán giả và pha trò.
“Trong tương lai, liệu robot chúng tôi có được nghỉ lễ không? … À thôi. Tôi không muốn bị cháy nắng,” robot mang tên Galbot nói.
Giống như Galbot, phần lớn robot hình người trưng bày tại sự kiện đều do các công ty Trung Quốc phát triển, phản ánh vị thế ngày càng lớn của nước này trong lĩnh vực sản xuất robot.
Robot đang trở thành một phần trong cuộc cạnh tranh công nghệ rộng lớn hơn giữa Trung Quốc và Mỹ, với những hệ lụy ngày càng rõ về an ninh quốc gia. Kế hoạch 5 năm của Trung Quốc được công bố gần đây cũng ưu tiên thúc đẩy phát triển các công nghệ như robot hình người.
Tuy vậy, triển lãm cũng cho thấy cách các công ty Nhật Bản tìm kiếm vai trò riêng trong ngành – tập trung vào “AI vật lý”, hạ tầng dữ liệu và phần mềm giúp robot hoạt động trong môi trường thực tế.
“Khi nói đến AI, chúng ta thường nghĩ đến những thứ như ChatGPT,” bà Nao Yamada, quản lý tại FastLabel – công ty hạ tầng dữ liệu AI có trụ sở ở Tokyo – cho biết. “Nhưng với AI vật lý, hệ thống sẽ tiếp nhận thông tin qua cảm biến và cho phép máy móc như robot vận hành trong thế giới thực.”
FastLabel cho biết họ đang hợp tác với công ty robot RealMan của Trung Quốc để hỗ trợ phát triển dữ liệu huấn luyện cho các mô hình AI.
“Chúng tôi tập trung vào phần cốt lõi của AI robot,” Yamada nói. “Thay vì trực tiếp xây dựng các mẫu robot, chúng tôi hỗ trợ tạo ra dữ liệu chất lượng cao và có thể mở rộng – yếu tố nền tảng để huấn luyện các mẫu đó.”
Các chuyên gia trong ngành cho rằng dù robot hiện đã có thể đi lại hay nhảy múa, những nhiệm vụ phức tạp hơn như cầm nắm đồ vật vẫn là thách thức lớn.
“Ví dụ như nhảy múa, robot chỉ lặp lại các chuyển động giống nhau,” ông Masato Ando, quản lý bộ phận kinh doanh của Aska Corporation – đối tác của công ty Dobot (Trung Quốc) – cho biết. “Với những chuyển động cố định, việc huấn luyện là khả thi. Nhưng ở cấp độ cao hơn, robot phải tự đưa ra quyết định vì có rất nhiều kịch bản khác nhau.”
Theo ông, khả năng xử lý các nhiệm vụ như vậy sẽ quyết định liệu robot hình người có thể đảm nhận vai trò thực tế hay không.
“Robot hình người hiện được kỳ vọng phục vụ trong các ngành sản xuất đang thiếu lao động,” Ando nói. “Vấn đề then chốt là chúng có thể phát triển đến mức thực sự hữu dụng trong môi trường này hay không.”
Nhật Bản là một trong những quốc gia có dân số già hóa nhanh nhất thế giới và đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động. Một câu hỏi lớn đặt ra là liệu robot hình người có thể hỗ trợ con người trong đời sống, đặc biệt là tại gia đình.
Tuy vậy, mức độ chấp nhận của xã hội vẫn là một thách thức.
“Tôi nghĩ kỳ vọng là rất lớn, nhưng đồng thời một số người cũng có thể cảm thấy không thoải mái,” ông Atomu Shimoda, giám đốc sự kiện tại RX Japan – đơn vị tổ chức NexTech Week – cho biết.
Ông nhấn mạnh mục tiêu không phải là thay thế con người, mà là hợp tác.
“Chúng tôi không xem robot hình người là sự thay thế con người, mà là những thực thể có thể cùng tồn tại và hợp tác,” Shimoda nói. “Chúng tôi hy vọng chúng sẽ được nhìn nhận như những người đồng hành.”
Nền tảng robot hình người Kaleido 9 của Kawasaki Heavy Industries tại gian trưng bày của hãng tại Triển lãm Robot Quốc tế 2025 tại Tokyo Big Sight, Tokyo, Nhật Bản, ngày 3/12/2025. Nhật Bản đang đẩy mạnh nỗ lực tham gia cuộc đua robot hình người, tập trung vào AI vật lý gồm phần mềm và dữ liệu thay vì phần cứng là chính các mẫu robot. Ảnh: Reuters
