Các nhà nghiên cứu kêu gọi tạm dừng hoạt động khai thác công nghiệp trên Mặt Trăng, lo ngại quá trình phát triển quá nhanh có thể gây tổn hại môi trường không thể đảo ngược và phá hủy những tư liệu khoa học vô giá.
Cả Trung Quốc và Mỹ đều đang thúc đẩy kế hoạch xây dựng các khu định cư lâu dài của con người trên Mặt Trăng vào cuối thập niên tới. Các doanh nghiệp tư nhân muốn phát triển những hoạt động kinh doanh phục vụ các nhà thám hiểm tương lai, trong đó có khai thác các nguồn tài nguyên như nước, vật liệu xây dựng, kim loại công nghiệp và đất hiếm.
Tuy nhiên, một số nhà khoa học cho rằng cần tạm thời cấm công nghiệp hóa Mặt Trăng để các quy định quản lý có thời gian hoàn thiện, đồng thời giới hạn những hoạt động được phép tiến hành. Theo họ, nếu không có biện pháp kiểm soát, cuộc chạy đua lên Mặt Trăng có thể phá hủy môi trường tự nhiên còn nguyên sơ của thiên thể này.
Hai nhà nghiên cứu đưa ra lời kêu gọi trên là Florian Rabitz, giáo sư về quản trị khí hậu và công nghệ tại Đại học Vilnius, Litva, và Xiao-Shan Yap, phó giáo sư về phát triển bền vững Trái Đất – không gian tại Đại học Utrecht, Hà Lan.
Trong bài viết đăng tháng trước trên tạp chí Global Environmental Politics, hai nhà nghiên cứu kêu gọi xây dựng “các quy định quốc tế chặt chẽ” và tổ chức “các cuộc thảo luận rộng rãi, có sự tham gia toàn diện” để cộng đồng quốc tế có thể cân nhắc thận trọng tác động của các hoạt động kinh tế trên Mặt Trăng.
Ngoài nguy cơ đe dọa môi trường Mặt Trăng, vốn có giá trị khoa học không thể thay thế, hai nhà nghiên cứu còn phản đối việc một số ít nước lớn, cụ thể là Trung Quốc, Mỹ và các đồng minh thân cận của hai nước, chi phối quá trình khai thác và định hình tương lai của thiên thể này.
“Với Mặt Trăng, rõ ràng bên nào xây dựng được cơ sở hạ tầng quy mô lớn sẽ tìm cách khẳng định vị thế của mình, trong đó có việc xác lập những vùng lãnh thổ độc quyền. Mặt Trăng không nên trở thành miền Tây hoang dã,” Rabitz nói.
Ông chỉ ra rằng dù Hiệp ước Không gian Vũ trụ năm 1967 của Liên Hợp Quốc ngăn các quốc gia đơn phương tuyên bố chủ quyền đối với Mặt Trăng, vệ tinh tự nhiên của Trái Đất cùng những nguồn tài nguyên quý giá tại đây khó có thể thực sự trở thành vùng lãnh thổ trung lập nếu hoạt động khai thác do một số ít quốc gia hùng mạnh dẫn dắt.

Hình minh họa căn cứ Mặt Trăng của NASA được xây dựng gần cực nam của thiên thể này. Ảnh: NASA

