Làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu tại Đông Nam Á được thúc đẩy một phần bởi nhu cầu thuê năng lực tính toán từ các công ty Trung Quốc. Tuy nhiên, quy định xuất khẩu mới của Mỹ có thể làm chậm đà phát triển này khi nước này siết chặt việc tiếp cận chip AI tiên tiến và kiểm soát hoạt động cung cấp năng lực tính toán cho khách hàng Trung Quốc trong khu vực.
Theo quy định tạm thời do Bộ Thương mại Mỹ công bố hôm thứ Hai, các trung tâm dữ liệu tại Singapore, Malaysia, Thái Lan và Indonesia phải xin giấy phép của chính phủ Mỹ để mua chip AI tiên tiến, trong đó có sản phẩm của Nvidia. Những cơ sở đang phục vụ các khách hàng lớn tại Trung Quốc có 90 ngày để nộp đơn xin giấy phép, nếu không có thể phải đối mặt với các hạn chế xuất khẩu trong tương lai.
Đông Nam Á trở thành điểm đến của làn sóng đầu tư trung tâm dữ liệu khi các công ty công nghệ Trung Quốc tìm cách duy trì năng lực tính toán bên ngoài nước này. Những hạn chế của Mỹ đối với việc Trung Quốc tiếp cận các dòng chip tiên tiến nhất của Nvidia đã thúc đẩy các tập đoàn như Alibaba và ByteDance thuê hạ tầng tính toán tại nước ngoài để phát triển và vận hành các mô hình AI.
Theo ước tính hồi tháng 10 của Viện Tiến bộ (Institute for Progress), tổ chức nghiên cứu có trụ sở tại Washington, khoảng 75% năng lực tính toán AI của Trung Quốc ở nước ngoài dự kiến tập trung tại Đông Nam Á vào cuối năm 2026.
Làn sóng đầu tư này đang chịu sự giám sát chặt chẽ hơn của Washington, trong bối cảnh Mỹ điều tra các vấn đề liên quan đến Jensen Huang, cựu CEO Nvidia, sau những thông tin về các mối quan hệ ngoài hôn nhân bị cáo buộc, trong đó có một mối quan hệ với người phụ nữ bị nghi là gián điệp Trung Quốc.
Các quy định mới nhiều khả năng khiến việc xây dựng và vận hành trung tâm dữ liệu “chậm hơn và tốn kém hơn”, Jessica Brandt, chuyên gia cao cấp về công nghệ và an ninh quốc gia tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ, nhận định. Theo bà, quy định cũng có thể làm suy yếu mô hình kinh doanh của các nhà cung cấp dịch vụ đám mây thế hệ mới, vốn tập trung vào năng lực tính toán AI, tại khu vực.
Reema Bhattacharya, trưởng bộ phận nghiên cứu châu Á tại công ty phân tích rủi ro Verisk Maplecroft, cho rằng các nhà vận hành trung tâm dữ liệu sẽ phải đáp ứng những yêu cầu nghiêm ngặt hơn về quản lý và an ninh quốc gia.
Việc siết giám sát các khoản đầu tư cũng có thể gây sức ép lên những nền kinh tế châu Á vốn hưởng lợi lớn từ làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu.
Malaysia chịu rủi ro lớn nhất
Theo các nhà phân tích, Malaysia có nguy cơ chịu tác động lớn nhất từ những hạn chế mới, do quy mô công suất trung tâm dữ liệu đang được xây dựng tại bang Johor và mức độ phụ thuộc của ngành vào khách hàng Trung Quốc.
Hơn một nửa công suất trung tâm dữ liệu của Malaysia nằm trong các cơ sở cho thuê chỗ đặt máy chủ và thiết bị. Doanh nghiệp Trung Quốc chiếm “tỷ trọng đáng kể trong khối lượng công việc” tại các cơ sở này, Leah Fahy, chuyên gia kinh tế cấp cao về Trung Quốc tại Capital Economics, cho biết.
Theo bà Fahy, việc hạn chế khả năng tiếp cận các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài sẽ làm giảm hiệu quả kinh tế của những dự án mở rộng tiếp theo, qua đó ảnh hưởng đến đầu tư của cả doanh nghiệp Trung Quốc lẫn Mỹ. Sự chững lại này có thể khiến dự báo tăng trưởng GDP của Malaysia giảm 0,2 điểm phần trăm trong giai đoạn đến năm 2028.
Các nhà phân tích Goldman Sachs nhận định những trung tâm dữ liệu Malaysia phụ thuộc nhiều vào khách hàng Trung Quốc, đặc biệt là các cơ sở được xây dựng để huấn luyện AI, có thể gặp khó khăn trong việc cho thuê không gian và lấp đầy công suất. Điều này có thể khiến một phần nguồn điện đã đầu tư không được sử dụng hết.
Ngược lại, các nhà vận hành có cơ cấu khách hàng đa dạng, gồm những tập đoàn điện toán đám mây quy mô lớn của Mỹ, cơ quan nhà nước và doanh nghiệp, sẽ ít chịu ảnh hưởng hơn.
Thái Lan, nơi có hơn 60 trung tâm dữ liệu đang hoạt động và khoảng 30 dự án đang xây dựng, cũng chuẩn bị đối mặt với sự giám sát chặt chẽ hơn.
Thứ trưởng Thương mại Thái Lan Kirida Bhaopichitr nói với CNBC hôm Chủ nhật rằng nước này sẽ kiểm tra các trung tâm dữ liệu nhập khẩu chip cao cấp và “mạnh tay xử lý” những cơ sở tái xuất chip sang nước thứ ba.
Theo bà, các dự án mới không được Mỹ cấp phép sử dụng chip tiên tiến có thể “không thể hoàn thành xây dựng”, trong khi những cơ sở hiện hữu đang cung cấp dịch vụ AI có thể ít bị ảnh hưởng hơn.
Các chính phủ trong khu vực đã phát tín hiệu sẽ tuân thủ yêu cầu của Mỹ. Bà Bhaopichitr cho biết Thái Lan sẽ phải thảo luận với Washington để bảo đảm chip được nhập khẩu và được phép sử dụng tại các trung tâm dữ liệu trong nước.
Bộ trưởng Đầu tư, Thương mại và Công nghiệp Malaysia Johari Abdul Ghani hôm thứ Ba cũng tuyên bố: “Nếu muốn tham gia cuộc chơi, bạn phải tuân thủ các quy định của Mỹ.”
Trong khi đó, Singapore cho biết nước này dự định đàm phán với Mỹ để doanh nghiệp trong nước được tiếp cận chip AI tiên tiến theo cơ chế “đối tác đáng tin cậy”.
Doanh nghiệp Trung Quốc tìm nguồn năng lực tính toán thay thế
Quy định mới miễn trừ các công ty có trụ sở chính tại Mỹ. Theo các nhà phân tích, điều này vẫn để ngỏ khả năng doanh nghiệp Trung Quốc tiếp tục thuê năng lực tính toán tiên tiến từ các tập đoàn điện toán đám mây Mỹ, dù những nhà cung cấp này có thể thận trọng hơn khi phục vụ khách hàng Trung Quốc.
“Các doanh nghiệp Mỹ có thể được hưởng lợi,” Chong nhận định.
Chris McGuire, chuyên gia cao cấp tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ và từng làm việc tại Hội đồng An ninh Quốc gia, cảnh báo doanh nghiệp Trung Quốc có thể chuyển từ thuê năng lực tính toán tại Đông Nam Á sang các trung tâm dữ liệu ở bang Virginia của Mỹ.
“Có nguy cơ đáng kể là các công ty Trung Quốc sẽ chuyển từ thuê năng lực tính toán tại các trung tâm dữ liệu ở Đông Nam Á sang thuê tại các trung tâm dữ liệu ở Virginia”, ông nói, đồng thời kêu gọi Washington đóng lỗ hổng này trước khi doanh nghiệp tận dụng.
Bà Bhattacharya cho rằng một phần công suất tính toán cao cấp cũng có thể chuyển sang Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan. Tuy nhiên, hạn chế về nguồn điện và quỹ đất có thể giới hạn khả năng tiếp nhận các dự án tại những thị trường này.
Các công ty công nghệ Trung Quốc đã bắt đầu tìm kiếm nguồn năng lực tính toán thay thế bên ngoài Đông Nam Á. CNBC đưa tin hồi đầu tháng rằng Moonshot AI, một công ty phát triển AI của Trung Quốc, đã tìm cách tiếp cận chip Nvidia thông qua các trung tâm dữ liệu tại châu Âu.
Theo Financial Times, Oracle đã hủy thỏa thuận cho Tencent thuê chip trị giá hàng tỷ USD hồi đầu tháng 11. Thỏa thuận dự kiến giúp tập đoàn Trung Quốc tiếp cận khoảng 100.000 chip AI tiên tiến, nhưng Oracle quyết định hủy bỏ trước sức ép từ các quan chức chính quyền Mỹ.

Một trung tâm dữ liệu của Megaspeed đang được xây dựng tại bang Johor, Malaysia, ngày 22-10. Ảnh: The New York Times

