Hương cam bergamot có thể xuất hiện ở tầng hương đầu, tiếp nối là mùi hoa diên vĩ ngọt dịu, nhưng theo các chuyên gia trong ngành, đằng sau những nốt hương ấy có thể là trí tuệ nhân tạo (AI), yếu tố đang trở thành một thành phần đáng chú ý trong những dòng nước hoa mới.
Từ việc tìm kiếm nguyên liệu phù hợp, kiểm tra quy định sử dụng ở từng quốc gia đến thử nghiệm những cách kết hợp mùi hương mới, trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành công cụ hỗ trợ đáng chú ý trong ngành nước hoa. Tuy nhiên, các doanh nghiệp cho rằng công nghệ vẫn chưa thể thay thế khả năng cảm nhận và sáng tạo của con người.
Ngành nước hoa vốn gắn liền với nghệ thuật cảm nhận mùi hương cũng đang đón nhận làn sóng công nghệ và các thuật toán. Năm 2025, tập đoàn mỹ phẩm Mỹ Estée Lauder mở một trung tâm đổi mới nước hoa tại Paris, ứng dụng AI để kết hợp bí quyết chế tác truyền thống với công nghệ tiên tiến.
Trung tâm này hỗ trợ phát triển các thương hiệu nước hoa lớn của tập đoàn, gồm Jo Malone London, Kilian Paris, Le Labo và Tom Ford Beauty, theo Lucas Nanini, Phó chủ tịch phụ trách đổi mới nước hoa của Estée Lauder.
Ông đã giới thiệu một số công thức mới được phát triển tại trung tâm với khách tham quan Maison des Parfums.
“AI cho phép chúng tôi giải quyết những vấn đề mà chúng tôi gọi là ‘nghịch lý’. Chẳng hạn, làm thế nào để tạo ra một loại tinh dầu có hương thơm đậm đà nhưng vẫn đủ nhẹ để khuếch tán,” Nanini nói với AFP.
AI giúp các nhà chế tác tìm ra những nguyên liệu có đặc tính phù hợp nhanh hơn. Nếu chỉ dựa vào phương pháp thử nghiệm thủ công, họ có thể mất nhiều năm mới tìm được công thức mong muốn.
Công nghệ này còn hỗ trợ kiểm tra các quy định pháp lý. Theo Nanini, việc xác định một thành phần có được phép sử dụng trong nước hoa tại từng quốc gia hay không thường rất tốn thời gian.
Hiện nay, chỉ với một thao tác, ông có thể kiểm tra liệu một trong hơn 1.000 nguyên liệu được sử dụng trong ngành nước hoa có được phép dùng tại một thị trường cụ thể hay không, đồng thời xác định nồng độ tối đa được cho phép.
AI cũng hỗ trợ tìm kiếm các phân tử có thể thay thế nguyên liệu có nguồn gốc động vật.
Xạ hương cầy, chất tiết từ tuyến xạ của cầy hương (the glands of African civet), từng được sử dụng để tạo mùi xạ hương đặc trưng cho nước hoa. Tuy nhiên, nguyên liệu này dần bị loại bỏ trước những phản đối của các tổ chức bảo vệ động vật.
AI rút ngắn thời gian chế tác
International Flavors and Fragrances (IFF), một tập đoàn lớn của Mỹ trong ngành hương liệu, ước tính AI giúp rút ngắn 25-30% thời gian cần thiết để phát triển và sản xuất nước hoa.
Trong bối cảnh phân khúc nước hoa cao cấp, chuyên biệt ngày càng mở rộng, các doanh nghiệp như Givaudan của Thụy Sĩ và Robertet của Pháp đang đầu tư vào những công cụ hỗ trợ tìm kiếm các phân tử tạo hương mới.
IFF phát triển những công cụ AI riêng dựa trên dữ liệu nội bộ được tích lũy trong nhiều thập niên. Một công cụ trong số đó đề xuất các nguyên liệu có thể kết hợp với nhau và đang được nhà chế tác nước hoa Tanguy Guesnet sử dụng.
“Mỗi nhà chế tác nước hoa đều tìm kiếm một ‘hợp hương’ – sự kết hợp các nốt hương và nguyên liệu – có thể khơi gợi cảm xúc của ngày mai,” ông nói.
Công cụ này phân tích các phân tử trong một nguyên liệu rồi đề xuất những nguyên liệu khác có chứa hợp chất tương tự. Chẳng hạn, với tinh chất bạc hà chứa menthone, công cụ có thể gợi ý những nguyên liệu khác cũng chứa hợp chất này.
“Một số cách kết hợp có thể khá dễ đoán, trong khi những cách khác có vẻ khác thường. Nhưng chính điều đó tạo nên giá trị của công cụ,” Guesnet nói. “Nó kích thích khả năng sáng tạo, giúp tôi nghĩ ra những cách kết hợp độc đáo”.
Tuy nhiên, không phải ai cũng tin rằng AI có thể tạo ra những đột phá trong nghệ thuật chế tác nước hoa.
Guillaume Teule, đồng sáng lập hãng nước hoa Helius của Pháp, khẳng định ông vẫn là người quyết định hướng phát triển của mỗi mùi hương. “Tôi vẫn giữ tầm nhìn sáng tạo của riêng mình.”
“Cũng giống như âm nhạc, khi bạn thay đổi các thành phần, sẽ xuất hiện cả sự hòa hợp lẫn bất hòa. Chính những yếu tố tưởng như không ăn khớp ấy lại rất thú vị, và chỉ con người mới biết cách khai thác chúng hiệu quả,” ông nói.
Teule không tin AI có thể tự đề xuất một mùi hương như Angel của thương hiệu Thierry Mugler. Ra mắt năm 1992, Angel được xem là dòng nước hoa mang tính cách mạng khi đưa những nốt hương ngọt gợi liên tưởng đến chocolate, caramel và bánh kẹo vào nước hoa cao cấp. Phong cách này thường được gọi là gourmand.
“Khi mới ra mắt, nó giống như một hòn đá ném xuống mặt hồ,” Teule nhận xét.
Hình ảnh này diễn tả sức khuấy động mà Angel tạo ra khi xuất hiện, phá vỡ những quy ước quen thuộc về mùi hương và mở ra một hướng sáng tạo mới. Theo Teule, những đột phá như vậy không nhất thiết đến từ việc tìm ra sự kết hợp hài hòa nhất, mà đôi khi bắt nguồn từ những ý tưởng khác thường mà con người dám thử nghiệm.

Trí tuệ nhân tạo ngày càng được ứng dụng trong quá trình phát triển các dòng nước hoa mới. Ảnh: AFP

