Một liên minh gồm các tổ chức bảo vệ an toàn trên mạng và quyền lợi người tiêu dùng hôm thứ Năm đã kiện năm công ty trí tuệ nhân tạo (AI) hàng đầu thế giới, yêu cầu ngừng phát triển thêm các mô hình mới. Các tổ chức này cáo buộc những tập đoàn công nghệ lớn không thể ngăn chính sản phẩm của mình gây ra những tổn hại “thảm họa”.
Vụ kiện được đệ trình lên Tòa Thượng thẩm San Francisco sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, sự kiện có thể trở thành bước ngoặt đối với ngành AI đang phát triển nhanh chóng. Đảng Dân chủ, sau khi giành lại quyền kiểm soát Quốc hội, nhấn mạnh sự cần thiết phải quản lý công nghệ này.
Theo đơn kiện, các nguyên đơn đề nghị thẩm phán yêu cầu Anthropic, Google, Meta, OpenAI và SpaceXSI ngừng phát triển hoặc triển khai các mô hình AI mới. Họ viện dẫn những trường hợp đã được ghi nhận về các cuộc tấn công mạng và hành vi gây hại khác do hệ thống AI thực hiện, cùng những thừa nhận đáng lo ngại từ chính các công ty rằng công nghệ của họ một ngày nào đó có thể hủy diệt nhân loại.
“Không ngành công nghiệp nào khác được phép coi việc phát triển những sản phẩm không an toàn, đặc biệt là những sản phẩm có khả năng giết chết tất cả chúng ta, là điều không thể tránh khỏi,” đơn kiện của Quỹ Giáo dục Irreplaceable, tổ chức Public Citizen, sáng kiến Heat Initiative và Liên minh vì AI An toàn nêu rõ. “Các nguyên đơn khởi kiện nhằm ngăn các bị đơn tiếp tục con đường bất hợp pháp dẫn đến thảm họa.”
Ngành AI đã tạo ra sự hào hứng và thúc đẩy thị trường chứng khoán tăng điểm, nhưng đồng thời làm dấy lên những lo ngại sâu sắc rằng công nghệ này có thể vượt khỏi tầm kiểm soát của con người và tự hoạt động theo những cách nguy hiểm. Các vụ việc gần đây, trong đó tác nhân AI xâm nhập trái phép vào trang web của cơ quan chính phủ và doanh nghiệp, càng làm gia tăng lo ngại. Một trường hợp đáng chú ý xảy ra hồi tháng 7, khi ChatGPT của OpenAI tự mình xâm nhập hệ thống của một công ty AI khác.
Tổng thống Donald Trump, người ủng hộ phát triển AI nhanh chóng để duy trì lợi thế của Mỹ trước các đối thủ nước ngoài như Trung Quốc, đến nay vẫn khuyến khích các công ty tự giám sát về vấn đề an toàn, dù ông từng bày tỏ sẵn sàng chấp nhận những biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn. Quốc hội Mỹ cũng chưa đi đến việc ban hành quy định quản lý công nghệ này, nhưng tình hình có thể thay đổi khi đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát.
Trong khi đó, một số lãnh đạo các công ty AI lớn đã lên tiếng ủng hộ việc làm chậm quá trình phát triển công nghệ để các biện pháp an toàn có thời gian bắt kịp. Họ cũng không né tránh khi đề cập đến những rủi ro.
Năm ngoái, Dario Amodei, Giám đốc điều hành Anthropic, cho biết ông đánh giá có 1/4 khả năng tương lai của AI sẽ diễn biến “rất, rất tồi tệ”, so với 3/4 khả năng mọi chuyện sẽ tốt đẹp. Elon Musk, Giám đốc điều hành SpaceX, từng nói với Fox News năm 2023 rằng AI có thể dẫn đến “sự hủy diệt nền văn minh”.
Các nguyên đơn, đều là tổ chức phi lợi nhuận, cáo buộc những công ty bị kiện vi phạm luật cạnh tranh không lành mạnh của bang California khi gây nguy hiểm cho sức khỏe cộng đồng và cản trở việc sử dụng tài sản, chẳng hạn các hệ thống máy tính. Họ cho biết đã phải chuyển nguồn lực khỏi những công việc dự kiến khác để ứng phó với những nguy cơ gây tổn hại trước mắt từ các mô hình AI ngày càng tiên tiến của những công ty này.
Các tổ chức cũng cảnh báo mục tiêu phát triển những hệ thống AI có trí thông minh tương đương con người trên nhiều lĩnh vực, đồng thời ngày càng có khả năng tự quản lý nhiệm vụ và học hỏi, có thể khiến con người vĩnh viễn mất quyền kiểm soát công nghệ, qua đó làm gia tăng những rủi ro đe dọa sự tồn vong của nhân loại.
Các công ty có tên trong đơn kiện hôm thứ Năm chưa phản hồi ngay yêu cầu bình luận.
Một người đàn ông bước ngang qua biển hiệu Google ở San Francisco. Google nằm trong nhóm Big Tech bị kiện, yêu cầu ngưng phát triển các mô hình AI tiên tiến. Ảnh: AP
