Jensen Huang rời đế chế Nvidia 5.000 tỉ USD, cả ngành AI sẽ chao đảo? -

Việc từ chức của Jensen Huang khiến Nvidia đối mặt với khoảng trống lãnh đạo, trong khi thị trường mất đi nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất đến làn sóng đầu tư AI. Hệ quả có thể vượt khỏi phạm vi một doanh nghiệp, tác động đến chuỗi cung ứng bán dẫn châu Á, thị trường công nghệ Mỹ và cuộc cạnh tranh chip giữa Washington với Bắc Kinh.
Việc Jensen Huang từ chức tổng giám đốc Nvidia ngày 12-11 đánh dấu một trong những biến cố lớn nhất của ngành công nghệ Mỹ trong năm nay. Người đồng sáng lập và điều hành Nvidia suốt hơn ba thập niên rời cả vị trí chủ tịch, tổng giám đốc lẫn ghế thành viên hội đồng quản trị, để lại công ty ở thời điểm ngành AI đang bước vào giai đoạn đầu tư và cạnh tranh quyết liệt.
Theo thông báo của Nvidia, Giám đốc tài chính Colette Kress được bổ nhiệm làm tổng giám đốc tạm quyền. Bà sẽ tiếp tục đảm nhiệm vị trí tài chính cho đến khi công ty tìm được người kế nhiệm chính thức. Nvidia cho biết hội đồng quản trị sẽ xem xét cả ứng viên nội bộ lẫn bên ngoài.
Harvey C. Jones, thành viên hội đồng quản trị lâu năm và cựu Giám đốc điều hành Synopsys, được bổ nhiệm làm chủ tịch hội đồng quản trị đầu tiên của Nvidia.
Tuy nhiên, thay đổi nhân sự này khó có thể đơn giản như một cuộc chuyển giao thông thường. Huang không chỉ là người sáng lập mà còn là nhân vật trực tiếp định hình chiến lược, xây dựng mạng lưới đối tác và thúc đẩy các khoản đầu tư đưa Nvidia trở thành trung tâm của nền kinh tế AI.
Nvidia mất hàng trăm tỷ USD giá trị thị trường
Phản ứng đầu tiên thể hiện rõ trên thị trường chứng khoán. Theo Reuters, cổ phiếu Nvidia có lúc giảm hơn 12% trong phiên giao dịch ngày 12-11, khiến công ty đứng trước nguy cơ mất khoảng 500 tỷ USD giá trị vốn hóa. Trong khi đó, hãng tin AP ghi nhận cổ phiếu Nvidia có thời điểm giảm 14%. Chỉ số S&P 500 mất 0,7%, còn Nasdaq giảm 1,5% khi nhóm cổ phiếu AI suy yếu. Diễn biến này cho thấy mức độ ảnh hưởng của Nvidia đối với thị trường Mỹ: một biến động lớn tại công ty có thể nhanh chóng kéo theo tâm lý tiêu cực ở các doanh nghiệp công nghệ khác.
Trước khi khủng hoảng nổ ra, Nvidia đã trở thành một trong những doanh nghiệp có giá trị lớn nhất thế giới, nhờ vị thế gần như không thể thay thế trong việc cung cấp bộ xử lý cho các trung tâm dữ liệu AI. Cổ phiếu công ty từng tăng khoảng 1.722% trong bốn năm, theo AP, đưa Huang trở thành một trong những lãnh đạo doanh nghiệp có sức ảnh hưởng lớn nhất thị trường.
Sự sụt giảm lần này còn diễn ra trong bối cảnh nhà đầu tư đã bắt đầu nghi ngờ khả năng sinh lời của làn sóng đầu tư AI. Các tập đoàn công nghệ lớn đang chi hàng chục đến hàng trăm tỷ USD cho trung tâm dữ liệu, chip và hạ tầng điện toán, trong khi chi phí vận hành và nợ vay tăng nhanh. Vì vậy, sự ra đi của Huang có thể làm trầm trọng thêm tâm lý thận trọng.
Reuters dẫn nhận định của Michael Feldman, nhà quản lý danh mục đầu tư tại ClearBridge Investments, rằng rủi ro không nằm ở việc Nvidia đột ngột mất định hướng công nghệ, bởi lộ trình sản phẩm trong vài năm tới phần lớn đã được xác định. Vấn đề thực sự là khả năng triển khai chiến lược.
“Jensen là nhạc trưởng của một hệ thống cực kỳ phức tạp,” Feldman nói. Ông cho rằng trong một ngành có nhiều nút thắt về năng lực sản xuất và nguồn cung, khả năng phối hợp toàn bộ hệ sinh thái chính là lợi thế cạnh tranh.
Nhận định này chạm đến điểm yếu lớn nhất của Nvidia sau khi Huang rời đi: công ty vẫn có thể tiếp tục sản xuất những dòng chip đã thiết kế, nhưng chưa chắc duy trì được tốc độ mở rộng thị trường, đàm phán với đối tác và thúc đẩy những dự án mới như trước.
Hệ sinh thái AI Mỹ có thể mất động lực đầu tư
Trong hơn 30 năm lãnh đạo Nvidia, Huang đã biến công ty từ một nhà sản xuất chip đồ họa phục vụ trò chơi điện tử thành nhà cung cấp nền tảng điện toán chủ chốt cho AI. Thành công đó không chỉ dựa vào phần cứng mà còn đến từ mạng lưới đối tác gồm các nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây, doanh nghiệp phát triển mô hình AI, nhà sản xuất máy chủ và các phòng thí nghiệm nghiên cứu.
Nvidia cũng sử dụng nguồn tiền ngày càng lớn để đầu tư ngược vào hệ sinh thái này, từ các công ty cung cấp dịch vụ điện toán đám mây đến những nhà phát triển AI lớn. Mô hình đó giúp hãng vừa mở rộng thị trường cho chip của mình, vừa củng cố sự phụ thuộc của khách hàng vào nền tảng Nvidia.
Sự ra đi của Huang có thể khiến các khoản đầu tư và thỏa thuận hợp tác mới chậm lại. Neil Shah, Phó chủ tịch phụ trách nghiên cứu tại Counterpoint Research, nhận định với Reuters: “Nếu không còn ông ấy ở vị trí lãnh đạo, nhiều khả năng chúng ta sẽ chứng kiến sự chậm lại trong các khoản đầu tư mạnh mẽ mới ở cấp độ toàn hệ sinh thái và những thỏa thuận hạ tầng AI song phương có giá trị lớn từ phía Nvidia.”
Điều này có thể ảnh hưởng đến các công ty Mỹ đang dựa vào nguồn vốn, chip và sự hỗ trợ của Nvidia để mở rộng trung tâm dữ liệu. Những doanh nghiệp như CoreWeave, vốn cung cấp năng lực điện toán đám mây cho các khách hàng AI, có thể chịu tác động nếu Nvidia thay đổi cách phân bổ vốn hoặc thận trọng hơn với các cam kết dài hạn.
Tuy nhiên, không phải toàn bộ hoạt động của ngành sẽ lập tức đình trệ. Armina Rosenberg, nhà quản lý danh mục đầu tư tại Minotaur Capital, cho rằng các dòng chip Nvidia dự kiến giao trong một đến hai năm tới đã được thiết kế và đang sản xuất. Kế hoạch chi tiêu của khách hàng trong năm 2027 cũng không phụ thuộc trực tiếp vào việc ai điều hành công ty.
Nhận định này cho thấy tác động trước mắt có thể tập trung nhiều hơn vào các quyết định đầu tư mới, quan hệ đối tác và định hướng dài hạn, thay vì làm gián đoạn ngay nguồn cung chip hiện tại.
Chuỗi cung ứng châu Á đứng trước bất ổn
Ảnh hưởng từ sự thay đổi lãnh đạo Nvidia đã lan đến các đối tác sản xuất tại châu Á, nơi tập trung những mắt xích quan trọng của ngành bán dẫn toàn cầu.
Theo Reuters, các nhà cung cấp tại Đài Loan và Hàn Quốc đang đánh giá lại kế hoạch kinh doanh trong bối cảnh Huang rời vị trí lãnh đạo. Mạng lưới đối tác của Nvidia tại Đài Loan gồm những tên tuổi lớn như TSMC, Foxconn và Wistron.
Một lãnh đạo doanh nghiệp cung ứng tại Đài Loan nói với Reuters: “Chúng tôi sẽ hỗ trợ mọi năng lực sản xuất mà Nvidia cần, nhưng tổng giám đốc mới có thể không quyết liệt như Jensen.” Người này lo ngại kế hoạch mở rộng của công ty mình có thể chậm lại nếu người kế nhiệm không nhanh chóng thúc đẩy các thỏa thuận về năng lực sản xuất.
Huang từng trực tiếp xây dựng quan hệ với các nhà cung cấp thông qua những chuyến thăm thường xuyên. Tháng 5 vừa qua, ông cho biết Nvidia dự kiến đầu tư khoảng 150 tỷ USD mỗi năm tại Đài Loan.
Nhà phân tích Ming-Chi Kuo của TF International Securities nhận định Huang có khả năng biến những công nghệ mà đội ngũ kỹ sư cho là ý tưởng khả thi thành sản phẩm được toàn công ty cam kết nguồn lực, chấp nhận rủi ro và triển khai đến cùng. Chính khả năng này giúp các nhà cung cấp có tầm nhìn rõ hơn về đơn hàng, đồng thời sẵn sàng đầu tư để đáp ứng những yêu cầu kỹ thuật ngày càng cao.
Ông Kuo cảnh báo khả năng dẫn dắt của Huang còn tạo áp lực buộc các đối thủ phải chạy theo, qua đó thúc đẩy đầu tư và nâng cấp công nghệ trên toàn ngành AI. Nếu Nvidia mất đi động lực này, tốc độ mở rộng của cả hệ sinh thái có thể bị ảnh hưởng.
Hàn Quốc cũng có nhiều lý do để theo dõi sát diễn biến. Các doanh nghiệp nước này cung cấp bộ nhớ băng thông cao – thành phần quan trọng trong hệ thống AI của Nvidia. Nvidia và SK Group, tập đoàn mẹ của nhà sản xuất chip nhớ SK Hynix, đang theo đuổi một sáng kiến về trung tâm dữ liệu quy mô lớn và chip thế hệ mới, với giá trị khoảng 500 tỷ USD.
Theo Reuters, các cổ phiếu TSMC và SK Hynix lần lượt giảm khoảng 2% và 1,6% trong phiên được đưa tin, trong khi Samsung Electronics tăng 0,8%. Những biến động này phản ánh sự thận trọng của thị trường, dù chưa thể xem là dấu hiệu các hợp đồng cung ứng hiện tại sẽ bị ảnh hưởng.
Washington có thể siết chặt xuất khẩu chip sang Trung Quốc
Tác động có thể sâu rộng hơn ở lĩnh vực chính sách. Huang từng là một trong những tiếng nói mạnh mẽ nhất tại Mỹ ủng hộ việc duy trì quyền tiếp cận thị trường Trung Quốc cho các nhà sản xuất chip Mỹ. Ông lập luận rằng tiếp tục bán chip cho Trung Quốc sẽ giúp doanh nghiệp Mỹ giữ vị thế công nghệ và khiến khách hàng nước này tiếp tục phụ thuộc vào hệ sinh thái Mỹ.
Nhưng những cáo buộc tình báo liên quan đến Alice Huang, cựu lãnh đạo công ty điện toán đám mây Megaspeed có trụ sở tại Singapore, đã khiến vấn đề trở nên nhạy cảm hơn. Giới chức Mỹ nghi ngờ người phụ nữ này có liên hệ với tình báo Trung Quốc. Các thông tin về mối quan hệ cá nhân giữa hai người cũng làm dấy lên câu hỏi liệu Nvidia có bị đặt vào nguy cơ an ninh hay không.
Nvidia tuyên bố công ty “không có lý do để tin rằng” an ninh quốc gia hoặc bí mật kinh doanh của hãng đã bị xâm phạm, đồng thời cho biết cuộc điều tra nội bộ sẽ xem xét toàn bộ thông tin hiện có.
Dù vậy, vụ việc đã tạo thêm sức ép lên chính sách xuất khẩu chip. Theo Reuters, các nghị sĩ Mỹ đang thúc đẩy những biện pháp hạn chế chặt chẽ hơn đối với việc Trung Quốc tiếp cận bộ xử lý AI tiên tiến. Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson cho biết đang có sự đồng thuận ngày càng lớn tại Quốc hội về việc hạn chế xuất khẩu chip bán dẫn sang Trung Quốc.
Reuters cũng đưa tin các thượng nghị sĩ Elizabeth Warren và Chris Coons đã yêu cầu chính quyền bảo toàn toàn bộ hồ sơ liên quan đến hoạt động xuất khẩu chip Nvidia sang Trung Quốc. Những động thái này cho thấy cuộc khủng hoảng tại Nvidia đã chuyển từ vấn đề quản trị doanh nghiệp sang một cuộc tranh luận về an ninh quốc gia và cạnh tranh công nghệ Mỹ – Trung.
Hệ quả có thể tác động trực tiếp đến doanh thu tiềm năng của Nvidia tại Trung Quốc, đồng thời làm thay đổi cách các công ty AI nước này tiếp cận năng lực điện toán. Reuters cho biết một số doanh nghiệp Trung Quốc đang tìm cách bảo đảm quyền sử dụng chip Nvidia từ các nguồn ở nước ngoài, do lo ngại Washington có thể tiếp tục siết quy định, kể cả đối với hình thức truy cập bộ xử lý từ xa.
Nếu các hạn chế được mở rộng, không chỉ Nvidia chịu ảnh hưởng. Những doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung tâm dữ liệu, nhà sản xuất máy chủ và các đối tác phân phối chip ở nhiều quốc gia cũng có thể phải điều chỉnh hoạt động.
Khoảng trống lãnh đạo và phép thử với ngành AI
Nvidia khẳng định hoạt động, cam kết với khách hàng và lộ trình sản phẩm sẽ tiếp tục không gián đoạn. Chủ tịch hội đồng quản trị Harvey Jones cho biết ban lãnh đạo có “niềm tin tuyệt đối” vào CEO lâm thời Colette Kress và đội ngũ điều hành hiện tại.
Bản thân Kress cũng cam kết tiếp tục phát triển những nền tảng đã được xây dựng trong 33 năm qua, đồng thời duy trì trọng tâm phục vụ khách hàng, đối tác, nhà phát triển và cổ đông.
Nhưng thách thức của người kế nhiệm không chỉ là quản lý một công ty có doanh thu và lợi nhuận khổng lồ. Họ còn phải duy trì vai trò điều phối của Nvidia trong một hệ sinh thái trải dài từ thiết kế chip, sản xuất bán dẫn, bộ nhớ, máy chủ đến các trung tâm dữ liệu và những mô hình AI tiên tiến.
Sự ra đi của Huang cũng đặt ngành công nghệ Mỹ trước một phép thử về mức độ phụ thuộc vào các nhà lãnh đạo sáng lập. Trong nhiều năm, hình ảnh Nvidia và Huang gần như gắn liền với nhau. Ông không chỉ bán chip mà còn trực tiếp thuyết phục các tập đoàn công nghệ, nhà đầu tư và chính phủ về quy mô của cuộc cách mạng AI.
AP dẫn nhận định của Asa Hiken, nhà phân tích cấp cao tại công ty nghiên cứu eMarketer, rằng đây là “một bước ngoặt” đối với Nvidia. Công ty giờ đây phải chứng minh có thể duy trì vị thế thống trị AI mà không cần nhà lãnh đạo đóng vai trò chủ chốt trong việc xây dựng vị thế đó.
Trong ngắn hạn, các hợp đồng sản xuất và lộ trình chip đã được xác lập có thể giúp Nvidia tránh một cú gián đoạn tức thời. Nhưng về dài hạn, tốc độ đầu tư, khả năng duy trì quan hệ với đối tác và vai trò của hãng trong cuộc cạnh tranh AI toàn cầu sẽ phụ thuộc vào việc người kế nhiệm có thể thay thế được năng lực điều phối của Huang hay không.
Vì thế, thiệt hại lớn nhất sau sự ra đi của ông có thể không nằm ở vài trăm tỷ USD vốn hóa thị trường bị xóa sổ trong một phiên, mà ở sự bất định đối với cỗ máy tăng trưởng đã đưa Nvidia trở thành trụ cột của nền kinh tế AI.