Tòa án bang New Mexico của Mỹ hôm thứ Tư ra lệnh phạt Meta 25 tỉ USD trong vụ kiện về quyền riêng tư dữ liệu, bắt nguồn từ bê bối Cambridge Analytica của công ty cách đây gần một thập niên.
Mức phạt được công bố trong hồ sơ tòa án, sau khi bồi thẩm đoàn tại thành phố Santa Fe hồi tháng 9 kết luận tập đoàn mạng xã hội này phải chịu trách nhiệm vì gây hiểu lầm cho người dân về cách thu thập, bảo vệ dữ liệu người dùng và ngăn chặn thông tin có hại lan truyền trên các nền tảng của mình.
Bồi thẩm đoàn xác định Meta đã vi phạm hơn 43 triệu lần Đạo luật Chống hành vi kinh doanh không công bằng của bang. Mỗi vi phạm có thể bị phạt dân sự tới 5.000 USD, nhưng thẩm phán New Mexico là người quyết định mức phạt cuối cùng. Hồ sơ công bố hôm thứ Tư cho thấy bang được xác định có quyền nhận 219,5 tỉ USD, song khoản phạt cuối cùng được giảm xuống còn 25 tỉ USD.
“Quy mô đặc biệt lớn của các vi phạm có chủ ý mà bồi thẩm đoàn xác định, thời gian kéo dài và tính chất lặp lại của hành vi, phạm vi vấn đề xảy ra vi phạm, sự tham gia của lãnh đạo cấp cao Facebook, quy mô người dùng tại New Mexico bị ảnh hưởng, cùng tính chất rõ ràng có chủ đích và có hệ thống của những tuyên bố sai lệch lặp đi lặp lại mà Facebook đưa ra, đều là cơ sở để áp dụng mức phạt cao nhất theo Đạo luật Chống hành vi kinh doanh không công bằng của New Mexico: 5.000 USD cho mỗi vi phạm được bồi thẩm đoàn xác định,” thẩm phán tòa án cấp bang Francis Mathew viết trong hồ sơ.
Thẩm phán cho biết khoản phạt sẽ chịu lãi suất 15% mỗi năm cho đến khi được thanh toán đầy đủ.
“Trong thời gian quá dài, các công ty công nghệ quyền lực đã hành xử như thể quy mô và tầm ảnh hưởng của họ đặt họ ngoài phạm vi điều chỉnh của pháp luật,” Tổng chưởng lý New Mexico Raúl Torrez tuyên bố.
Ông nói thêm rằng lệnh phạt này cho thấy “những vi phạm đó phải chịu hậu quả thực sự”.
C.J. Mahoney, giám đốc pháp lý của Meta, chỉ trích mức phạt và tuyên bố công ty “tin tưởng” sẽ thắng khi kháng cáo.
“Phán quyết này, cùng cách tiếp cận thực thi pháp luật của Tổng chưởng lý, khiến việc kinh doanh tại bang New Mexico gần như không thể thực hiện,” ông Mahoney nói. “Về bản chất, vụ kiện này tìm cách áp thuế lên quyền tự do ngôn luận nhằm áp đặt những quy tắc mới về điều mọi người được phép nói trên mạng.”
Trước đó, Meta đã giải quyết nhiều vụ kiện về quyền riêng tư dữ liệu trên khắp nước Mỹ bắt nguồn từ bê bối Cambridge Analytica, trong khuôn khổ thỏa thuận dàn xếp trị giá gần 17 tỉ USD hồi tháng 8 với liên minh tổng chưởng lý các bang, trong một vụ kiện liên bang riêng liên quan đến an toàn trẻ em và sức khỏe tâm thần. Tuy nhiên, New Mexico không tham gia thỏa thuận này, nên vụ kiện về quyền riêng tư dữ liệu của bang liên quan đến bê bối Cambridge Analytica vẫn được đưa ra xét xử hồi tháng 9.
Năm 2022, Meta đồng ý trả 725 triệu USD để dàn xếp một vụ kiện tập thể cũng bắt nguồn từ bê bối Cambridge Analytica, vốn bùng phát năm 2018. Vụ việc gây chấn động công ty do Mark Zuckerberg lãnh đạo, trước khi Facebook chính thức đổi tên thành Meta. Trọng tâm vụ bê bối là cáo buộc công ty tư vấn chính trị Cambridge Analytica truy cập trái phép dữ liệu của 87 triệu người dùng, làm dấy lên nhiều câu hỏi về cách Facebook quản lý thông tin cá nhân.
Trong hồ sơ, thẩm phán Mathew cho rằng Facebook “đã không tiến hành cuộc điều tra toàn diện như cam kết” sau khi vụ Cambridge Analytica bị phanh phui.
Theo hồ sơ, áp lực từ các lãnh đạo cấp cao nhằm cắt giảm chi phí, thiếu nguồn lực thực thi cần thiết, phương pháp điều tra không đầy đủ và mong muốn tránh tạo tiền lệ cho các cuộc điều tra sau này đều góp phần khiến cuộc rà soát nội bộ của Facebook trở nên “kém hiệu quả một cách có chủ ý”.
Cựu Tổng chưởng lý New Mexico Hector Balderas khởi kiện Meta liên quan đến Cambridge Analytica vào năm 2021. Tổng chưởng lý đương nhiệm Torrez giám sát phiên tòa trong vụ kiện này.
Giám đốc điều hành Meta Mark Zuckerberg tham dự Hội nghị Truyền thông và Công nghệ thường niên Allen & Company tại khu nghỉ dưỡng Sun Valley, bang Idaho, Mỹ, ngày 9-7-2026. Ảnh: Reuters
