Ấn Độ vừa lập một dấu mốc mới trong chương trình không gian khi phóng thành công vệ tinh quan sát Trái Đất EOS-05 lên quỹ đạo chuyển tiếp dưới đồng bộ Trái Đất (dưới địa đồng bộ/sub-geosynchronous transfer orbit) bằng tên lửa GSLV Mark II.
Tên lửa GSLV Mark II cất cánh từ Trung tâm Vũ trụ Satish Dhawan lúc 17 giờ 25 phút ngày 3/9 theo giờ miền Đông Mỹ, tương đương 4 giờ 55 phút ngày 4/9 theo giờ Việt Nam. Khoảng 18 phút sau, tên lửa đưa EOS-05 vào quỹ đạo chuyển tiếp dưới địa đồng bộ theo kế hoạch.
Đây là lần đầu tiên Ấn Độ đưa thành công một vệ tinh quan sát Trái Đất lên quỹ đạo hướng tới quỹ đạo đồng bộ Trái Đất.
GSLV Mark II là tên lửa ba tầng cao 52 m. Phương tiện này thực hiện chuyến bay đầu tiên vào năm 2010 và đến nay đã có 13 lần phóng, trong đó 11 lần thành công. Trước đó, phiên bản GSLV Mark I thực hiện 6 chuyến bay trong giai đoạn 2001-2010, với hai lần phóng thất bại.
Trong chuyến bay lần này, GSLV Mark II mang theo EOS-05, vệ tinh nặng 2.367 kg được thiết kế để quan sát và nghiên cứu Trái Đất từ độ cao lớn.
“EOS-05 là một vệ tinh quan sát Trái Đất tiên tiến,” Tổ chức Nghiên cứu Vũ trụ Ấn Độ (ISRO) viết trong tài liệu giới thiệu nhiệm vụ. “Đây là vệ tinh quan sát hình ảnh đầu tiên của Ấn Độ hoạt động từ quỹ đạo đồng bộ Trái Đất.”
Quỹ đạo đồng bộ Trái Đất nằm ở độ cao khoảng 35.786 km so với bề mặt Trái Đất, nơi tốc độ chuyển động của vệ tinh phù hợp với tốc độ tự quay của hành tinh. Nhờ đó, một vệ tinh ở quỹ đạo này có thể gần như “treo” trên một khu vực cố định của Trái Đất. Đặc điểm này khiến quỹ đạo đồng bộ Trái Đất trở thành vị trí quan trọng đối với các vệ tinh khí tượng, viễn thông và trinh sát.
Theo The Economic Times, khả năng duy trì quan sát liên tục của EOS-05 có thể hỗ trợ giám sát tiểu lục địa Ấn Độ, trong đó có các khu vực biên giới xa xôi, các cơ sở chiến lược, hiện tượng thời tiết cực đoan và những biến động môi trường. Vệ tinh được thiết kế phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự.
Ấn Độ từng tìm cách đưa một vệ tinh quan sát Trái Đất lên quỹ đạo đồng bộ Trái Đất vào tháng 8/2021, khi GSLV Mark II phóng vệ tinh EOS-03. Tuy nhiên, tên lửa gặp sự cố ở tầng thứ ba khiến vệ tinh bị mất.
GSLV Mark II bắt đầu khôi phục độ tin cậy sau sự cố này với một lần phóng thành công vào tháng 5/2023. Chuyến bay ngày 3/9 nâng chuỗi thành công liên tiếp của tên lửa lên 5 lần.
Đây là nhiệm vụ đưa vật thể lên quỹ đạo thứ ba của Ấn Độ trong năm 2026. Trước đó, tên lửa đẩy vệ tinh PSLV của ISRO thất bại trong việc đưa 16 vệ tinh lên quỹ đạo hồi tháng 1. Đến tháng 7, tên lửa Vikram-1 của startup Skyroot Aerospace thực hiện thành công lần phóng lên quỹ đạo đầu tiên của một công ty tư nhân Ấn Độ.
Việc EOS-05 được đưa lên quỹ đạo chuyển tiếp dưới địa đồng bộ đánh dấu một bước tiến quan trọng đối với năng lực quan sát Trái Đất của Ấn Độ. Từ vị trí quỹ đạo cao, vệ tinh có thể duy trì phạm vi quan sát rộng và liên tục, đặc biệt phù hợp với việc theo dõi các khu vực rộng lớn, thiên tai và những mục tiêu có ý nghĩa chiến lược.
Tên lửa GSLV Mark II của Ấn Độ mang theo vệ tinh quan sát Trái Đất EOS-05 cất cánh hướng tới quỹ đạo địa đồng bộ ngày 3/9/2026. Ảnh: ISRO
Tên lửa GSLV Mark II mang vệ tinh quan sát Trái Đất EOS-05 đứng trên bệ phóng trước chuyến bay ngày 3/9/2026. Ảnh: ISRO
