Vụ kiện lớn nhằm vào Meta tại California vừa khép lại, nhưng thỏa thuận trị giá 18 tỷ USD đang chuyển sự chú ý sang các đối thủ như TikTok, YouTube và Snap, khi các nền tảng này cũng chịu sức ép ngày càng lớn về vấn đề an toàn của người dùng trẻ tuổi.
Meta, công ty sở hữu Facebook và Instagram, đã đạt thỏa thuận dàn xếp ngay trong tuần thứ hai của phiên tòa do liên minh gồm hàng chục bang của Mỹ khởi kiện. Các bang cáo buộc tập đoàn công nghệ này gây hiểu lầm cho công chúng về những tác hại mà các nền tảng của Meta có thể gây ra đối với người dùng trẻ.
Theo thỏa thuận, Meta có thể phải trả tổng cộng tới 18 tỷ USD. Công ty cho biết sẽ thực hiện những thay đổi lớn đối với các nền tảng dành cho người dưới 18 tuổi, trong đó có giới hạn sử dụng 2 giờ mỗi ngày, chỉ có thể được cha mẹ gỡ bỏ; vô hiệu hóa các bộ lọc trang điểm và phẫu thuật thẩm mỹ cực đoan; tăng cường xác minh độ tuổi và bổ sung chế độ ban đêm.
Tuy nhiên, Meta chỉ cam kết thanh toán 70% số tiền, tương đương khoảng 12,7 tỷ USD cho các bang trong 10 năm. Khoản 5,3 tỷ USD còn lại phụ thuộc vào việc TikTok và YouTube của Alphabet cũng thực hiện những thay đổi tương tự đối với ứng dụng dành cho người dùng trẻ.
Rob Bonta, Tổng chưởng lý California và một trong những người đồng dẫn đầu vụ kiện cùng các bang New Jersey, Colorado và Kentucky, cho rằng thỏa thuận với Meta là lời cảnh báo đối với toàn ngành.
“Chúng tôi chưa dừng lại và kỳ vọng các nền tảng khác cũng sẽ có kết quả tương tự,” Bonta nói.
Rob Lalka, giáo sư thực hành về quản lý tại Đại học Tulane, nhận định TikTok, YouTube và Snapchat có thể chủ động thay đổi trước khi phải đối mặt với một phiên tòa tương tự.
Theo ông, các nền tảng này phụ thuộc vào niềm tin của phụ huynh, người dùng và nhà quảng cáo. Thỏa thuận với Meta vì vậy không chỉ là vấn đề pháp lý mà còn phản ánh quyết định kinh doanh nhằm hạn chế rủi ro về danh tiếng.
Các nền tảng mạng xã hội lớn vốn đã chịu áp lực gia tăng trong năm nay khi nhiều chính phủ trên thế giới xem xét các biện pháp hạn chế hoặc cấm thanh thiếu niên sử dụng mạng xã hội. Meta, TikTok, YouTube và Snap cũng đang đối mặt với hàng loạt vụ kiện liên quan đến tác động của nền tảng đối với người dùng trẻ.
Đầu năm nay, Meta và YouTube thua trong một vụ kiện tại Los Angeles, trong đó nguyên đơn cáo buộc các tính năng gây nghiện như tự động phát video và cuộn nội dung vô hạn đã gây tổn hại đến sức khỏe tâm thần.
Meta cũng thua một vụ kiện riêng do Tổng chưởng lý bang New Mexico Raul Torrez khởi xướng. Tòa án kết luận công ty vi phạm luật bảo vệ trẻ em của bang và yêu cầu Meta nộp hơn 900 triệu USD tiền phạt.
California tiếp tục nhắm vào TikTok
Sau khi đạt thỏa thuận với Meta, Bonta cho biết California sẽ tiếp tục theo đuổi các vụ kiện nhằm vào những nền tảng lớn khác như TikTok, Snap và YouTube.
“Chúng tôi đang kiện TikTok và muốn đảm bảo họ áp dụng những biện pháp và cam kết tương tự Meta,” Bonta nói với CNBC. Ông cho biết California cũng đặc biệt quan tâm đến Snap và YouTube.
Năm 2024, Bonta, Tổng chưởng lý New York Letitia James cùng 14 tổng chưởng lý bang khác đã kiện TikTok, cáo buộc nền tảng này vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng và gây tổn hại cho người dùng trẻ thông qua các tính năng được thiết kế để kéo dài thời gian sử dụng. Vụ kiện vẫn đang được xét xử.
Bonta cho biết California đang liên lạc với Snap và tiếp tục trao đổi với TikTok, đồng thời hy vọng YouTube cũng tham gia các cuộc đàm phán.
Tuy nhiên, theo Lalka, việc Meta hiện tự định vị là một doanh nghiệp đi đầu về an toàn trực tuyến cho trẻ em không thể xóa bỏ những vấn đề mà công ty đã để kéo dài trong nhiều năm.
Ông cho rằng các quy định mới không xuất phát từ một đạo luật do Quốc hội Mỹ thông qua mà là kết quả của quá trình dàn xếp giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp sau khi những tác hại đã xảy ra.
Thỏa thuận với Meta vì vậy có thể trở thành tiền lệ quan trọng đối với toàn ngành. Khi các bang tiếp tục theo đuổi các vụ kiện và chính phủ nhiều nước cân nhắc hạn chế mạng xã hội đối với thanh thiếu niên, TikTok, YouTube và Snap sẽ phải đối mặt với sức ép ngày càng lớn trong việc chứng minh rằng nền tảng của họ an toàn đối với người dùng trẻ.
CEO Mark Zuckerberg của Meta rời tòa án ở Los Angeles sau khi nỗ lực tự bảo vệ công ty của mình trong một vụ kiện về chứng gây nghiện mạng xã hội vào ngày 19/2/2026. Ảnh: Getty Image
