Sau một thập kỷ phục hồi, tập đoàn chip Advanced Micro Devices (AMD) chuẩn bị giao hệ thống điện toán AI quy mô tủ máy chủ đầu tiên của mình, có tên Helios, cho các khách hàng lớn, trong đó mới nhất là Microsoft.
Helios là hệ thống đầu tiên có khả năng cạnh tranh trực tiếp với các hệ thống AI quy mô lớn Grace Blackwell và Vera Rubin của Nvidia, qua đó tạo ra đối trọng đáng kể đầu tiên trong nhiều năm đối với nhà sản xuất chip có giá trị vốn hóa lớn nhất thế giới.
Microsoft ngày 20/7 thông báo sẽ sử dụng Helios trong các trung tâm dữ liệu của mình, cùng Meta, OpenAI, Oracle và nhiều công ty khác trong cuộc đua mở rộng năng lực điện toán phục vụ AI.
AMD sẽ bắt đầu giao Helios cho khách hàng vào cuối năm nay. Cổ phiếu AMD tăng hơn 4% trong phiên giao dịch ngày 20/7, trong khi cổ phiếu Microsoft tăng hơn 1%. Hai bên không công bố các điều khoản tài chính cũng như quy mô triển khai của Microsoft.
“Chúng tôi đang mở rộng hạ tầng Azure với AMD Helios để mang đến cho khách hàng hiệu năng, quy mô và sự lựa chọn cần thiết nhằm xây dựng và vận hành thế hệ ứng dụng AI tiếp theo,” CEO Microsoft Satya Nadella viết trong thông cáo báo chí.
Helios sẽ phục vụ suy luận AI – giai đoạn các mô hình đã được huấn luyện tạo ra câu trả lời cho người dùng – cùng các dịch vụ Azure AI và các khách hàng AI của Microsoft. Công ty cũng sẽ bổ sung 2 loại máy chủ mới sử dụng CPU “Venice” thế hệ mới nhất của AMD: một loại phục vụ AI tác nhân và xử lý dữ liệu, loại còn lại dành cho thiết kế chip.
Đây là bước tiếp nối quan hệ hợp tác lâu năm giữa hai công ty. Chip AMD đã được sử dụng trong máy tính Surface và máy chơi game Xbox của Microsoft trong nhiều năm. Năm 2023, Microsoft cũng là khách hàng đầu tiên sử dụng GPU MI300X của AMD, dòng chip cạnh tranh với GPU AI của Nvidia.
Microsoft hiện cần thêm năng lực điện toán để phát triển các mô hình AI riêng và tăng đầu tư cho nghiên cứu. Tháng 6, công ty công bố 7 mô hình do nội bộ phát triển.
Microsoft nằm trong số ngày càng nhiều tập đoàn lớn tìm đến AMD để tăng tốc các ứng dụng AI. AMD cho biết 8 trong 10 công ty AI hàng đầu thế giới đang chạy các tác vụ trên GPU Instinct của hãng, trong đó có OpenAI, Cohere và SpaceX AI.
Tháng 2/2026, Meta cho biết sẽ sử dụng tới 6 gigawatt GPU AMD trong thời gian tới, bắt đầu với 1 gigawatt được triển khai trên các hệ thống Helios vào cuối năm nay. OpenAI, Oracle và Tata Consultancy Services, công ty công nghệ thông tin lớn nhất Ấn Độ, cũng cam kết sử dụng Helios.
Hướng tới chi phí thấp hơn
Helios kết hợp 4 thành phần mà AMD tự phát triển: GPU để xử lý các tác vụ AI, CPU để thực hiện các phép tính tổng quát, chip mạng để kết nối các bộ xử lý và phần mềm để điều phối toàn bộ hệ thống.
“Chúng tôi tập trung vào việc mang lại tổng chi phí sở hữu tốt nhất và chi phí thấp nhất cho mỗi token,” Forrest Norrod, người đứng đầu mảng trung tâm dữ liệu của AMD, nói với CNBC.
Token là đơn vị dữ liệu nhỏ mà các mô hình AI xử lý khi phân tích và tạo văn bản. Chi phí trên mỗi token là một thước đo quan trọng để đánh giá hiệu quả vận hành các mô hình AI.
Tháng 5/2026, CEO AMD Lisa Su cho biết Helios có “những lợi thế đáng kể” so với các hệ thống của Nvidia về khả năng xử lý AI, đặc biệt là băng thông bộ nhớ – tốc độ dữ liệu được truyền giữa bộ nhớ và các bộ xử lý.
AMD không công bố giá bán, nhưng Futurum Group ước tính Helios có giá 5-5,5 triệu USD mỗi tủ máy chủ, cao hơn mức 3,5-4 triệu USD của hệ thống Vera Rubin thế hệ thứ hai của Nvidia. Helios cũng nặng hơn Vera Rubin, với trọng lượng lên tới 3.175 kg.
Theo Futurum Group, Nvidia hiện kiểm soát hơn 95% thị trường GPU trung tâm dữ liệu, trong khi AMD chiếm khoảng 4,5%. Tuy nhiên, Helios có thể giúp AMD thay đổi cán cân này.
“Tôi cho rằng AMD có cơ sở để đạt kết quả rất tốt và giành được 20-25% thị trường. Và đó là hàng trăm tỷ USD doanh thu,” Daniel Newman, nhà phân tích kiêm CEO Futurum Group, nói.
Trong quý I/2026, mảng trung tâm dữ liệu chiếm phần lớn doanh thu của AMD, tăng 57% so với cùng kỳ năm trước. AMD cho biết dự kiến ghi nhận doanh thu hàng chục tỷ USD từ AI trung tâm dữ liệu bắt đầu từ năm 2027, phần lớn đến từ Helios.
Từ CPU đến hệ thống AI hoàn chỉnh
Mỗi hệ thống Helios có 18 khay tính toán, mỗi khay gồm 4 GPU Instinct kết nối với một CPU EPYC. Chính dòng CPU EPYC dành cho trung tâm dữ liệu đã giúp AMD giành lại vị thế sau một thập kỷ đánh mất vai trò dẫn đầu trong thị trường này.
Năm 2003, AMD từng nhanh chóng giành gần 1/4 thị trường CPU trung tâm dữ liệu nhờ một dòng chip đột phá. Tuy nhiên, thị phần này dần biến mất sau hàng loạt lần trì hoãn và sai lầm, khiến công ty phải sa thải nhân sự quy mô lớn và chứng kiến doanh thu sụt giảm.
Tình hình bắt đầu đảo chiều sau khi AMD giới thiệu CPU máy chủ EPYC đầu tiên vào năm 2017.
“Một trong những điều chúng tôi đã làm là công bố chi tiết lộ trình phát triển trong 3 thế hệ, điều rất bất thường. Và chúng tôi đã thực hiện chính xác những gì mình cam kết,” Norrod nói.
Mỗi khay Helios cũng có tới 12 chip mạng, sử dụng công nghệ AMD có được sau khi mua lại Pensando vào năm 2022.
AMD đã thực hiện một loạt thương vụ để xây dựng năng lực phát triển Helios. Năm 2022, hãng mua công ty chip lập trình Xilinx với giá gần 50 tỷ USD. Năm 2025, AMD tiếp tục mua nhà sản xuất máy chủ ZT Systems với giá gần 5 tỷ USD, cùng nhiều công ty phần mềm giúp phát triển ROCm – nền tảng mã nguồn mở cạnh tranh với hệ sinh thái CUDA của Nvidia.
Neil Shah, nhà phân tích của Counterpoint Research, cho rằng chip Helios “ngang tầm” với GPU và CPU của Nvidia, nhưng “bí quyết nằm ở phần mềm và khả năng tối ưu hóa”.
“Với CUDA, tôi cho rằng Nvidia có một hệ sinh thái lớn hơn và đang đi trước AMD khá xa,” ông nói.
Helios có thể giúp AMD tạo ra bước tiến lớn trong thị trường AI, nhưng kết quả còn phụ thuộc vào hiệu quả của những đợt triển khai đầu tiên.
“Câu hỏi sẽ là: AMD chiến thắng vì có ưu thế công nghệ, hay vì năng lực điện toán đang thiếu hụt nghiêm trọng đến mức nếu họ có thể sản xuất thì sẽ có người mua?” Newman nói.
Một nhân viên AMD lắp đặt hệ thống AI quy mô tủ máy chủ Helios đầu tiên tại phòng thí nghiệm trung tâm dữ liệu ở Rockdale, Texas, ngày 24/6/2026. Helios có 4 cấu hình có thể tùy chỉnh; đây là cấu hình Meta sẽ triển khai vào cuối năm nay. Ảnh: CNBC
