Trong nhiều năm qua, không ít tỷ phú đã chi hàng triệu USD để theo đuổi giấc mơ kéo dài tuổi thọ. Người nhịn ăn nhiều giờ mỗi ngày, người truyền máu, người nằm trong buồng oxy cao áp, người uống hàng chục loại thực phẩm bổ sung hay thậm chí nuôi tham vọng tải bộ não con người lên máy tính.
Thế nhưng, theo các nhà khoa học, điều nghịch lý là hầu như không phương pháp nào trong số đó được chứng minh có thể giúp con người sống lâu hơn.
Quan trọng hơn, nếu thực sự muốn kéo dài tuổi thọ, các tỷ phú có lẽ sẽ đạt kết quả lớn hơn nhiều nếu dùng tiền để tài trợ nghiên cứu khoa học thay vì tự biến mình thành “chuột bạch”.
Cuộc đua trường sinh của giới siêu giàu
Danh sách những người giàu theo đuổi tuổi thọ ngày càng dài.
Sam Altman, CEO OpenAI, duy trì chế độ nhịn ăn khoảng 15 giờ mỗi ngày, sử dụng metformin – thuốc điều trị tiểu đường được cho là có tiềm năng chống lão hóa – và áp dụng nhiều thói quen chăm sóc sức khỏe khác.
Peter Thiel, đồng sáng lập PayPal, từng công khai quan tâm đến parabiosis – phương pháp gây tranh cãi nghiên cứu việc sử dụng máu của cá thể trẻ để trẻ hóa cơ thể già.
Ngôi sao bóng rổ LeBron James được cho là chi khoảng 1,5 triệu USD mỗi năm cho sức khỏe, từ buồng oxy cao áp đến liệu pháp áp lạnh ở nhiệt độ âm 160 độ C.
Gia đình Kardashian từng quảng bá việc chụp MRI toàn thân định kỳ nhằm phát hiện bệnh sớm, dù nhiều tổ chức y khoa không khuyến nghị cách làm này đối với người khỏe mạnh.
Trong khi đó, tỷ phú Nga Dmitry Itskov thành lập dự án “2045 Initiative” với tham vọng tải ý thức con người lên máy tính, còn tỷ phú Hong Kong Lý Gia Thành đầu tư hàng chục triệu USD vào các công ty phát triển thực phẩm bổ sung chống lão hóa.
Những ví dụ này khiến nhiều người có cảm giác rằng giới siêu giàu đang sở hữu những bí quyết trường sinh mà người bình thường không thể tiếp cận. Thực tế hoàn toàn ngược lại.
Người giàu sống lâu hơn, nhưng không phải nhờ công nghệ kỳ diệu
Đúng là người giàu thường có tuổi thọ cao hơn.
Tại Mỹ, nhóm 1% giàu nhất sống lâu hơn nhóm 1% nghèo nhất khoảng 10-15 năm.
Nhưng khoảng cách này chủ yếu đến từ những yếu tố rất quen thuộc: không hút thuốc, chế độ ăn lành mạnh, tập thể dục đều đặn, ít căng thẳng hơn và được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao.
Cho đến nay, chưa có liệu pháp chống lão hóa nào được chứng minh có thể giúp người khỏe mạnh kéo dài tuổi thọ đáng kể.
Nhiều ý tưởng đầy hứa hẹn đã thành công trên chuột, ruồi hay giun, nhưng vẫn chưa vượt qua được các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người.
Điều đó đồng nghĩa với việc hiện chưa có bằng chứng chắc chắn rằng việc sử dụng metformin, truyền huyết tương hay các phương pháp tương tự thực sự giúp con người sống lâu hơn.
Không chỉ thiếu bằng chứng, nhiều biện pháp chống lão hóa còn có thể gây hại.
FDA từng cảnh báo việc truyền huyết tương có nguy cơ gây nhiễm trùng và phản ứng miễn dịch nghiêm trọng.
Các chế độ ăn kiêng quá mức có thể làm giảm mật độ xương, suy yếu hệ miễn dịch khi về già.
Việc kết hợp hàng chục loại thực phẩm bổ sung cũng khiến nguy cơ tương tác thuốc tăng lên, gây tổn thương gan hoặc nhiều tác dụng phụ khó lường.
Theo các nhà nghiên cứu, sinh học con người vô cùng phức tạp. Một hợp chất có thể mang lại lợi ích khi sử dụng riêng lẻ nhưng lại trở nên nguy hiểm khi kết hợp với các phương pháp khác.
Chính vì vậy, cách duy nhất để biết một liệu pháp có thực sự hiệu quả hay không vẫn là các thử nghiệm lâm sàng được thiết kế bài bản.
Điều các tỷ phú chưa đầu tư đủ
Đây mới là nghịch lý lớn nhất: Nếu các tỷ phú thực sự tin rằng khoa học có thể kéo dài tuổi thọ, lẽ ra họ phải đổ nhiều tiền hơn vào nghiên cứu.
Thực tế, điều đó lại không xảy ra.
Một trong số ít ngoại lệ là Altos Labs, công ty nghiên cứu chống lão hóa được thành lập với khoản đầu tư ban đầu khoảng 3 tỷ USD, trong đó có sự tham gia của Jeff Bezos.
Altos Labs thu hút nhiều nhà khoa học hàng đầu, bao gồm cả nhà sinh học đoạt giải Nobel Shinya Yamanaka.
Tuy nhiên, con số 3 tỷ USD nghe có vẻ lớn nhưng chỉ tương đương khoảng 1% tài sản của Bezos và cũng không khác nhiều so với số tiền ông đầu tư mỗi năm cho Blue Origin.
Nếu thực sự tin rằng nghiên cứu tuổi thọ là chìa khóa giúp bản thân sống thêm nhiều thập kỷ, các tỷ phú có lẽ sẽ sẵn sàng đầu tư nhiều hơn thế.
Chỉ vài chục triệu USD cũng có thể tạo khác biệt
Điều đáng chú ý là nghiên cứu chống lão hóa hiện lại thiếu kinh phí một cách đáng ngạc nhiên.
Tại Mỹ, ngân sách nghiên cứu về lão hóa chỉ bằng khoảng 1/20 so với nghiên cứu ung thư, mặc dù tuổi già là yếu tố nguy cơ lớn nhất của phần lớn các bệnh ung thư.
Trong khi đó, một thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn đối với metformin – loại thuốc được nhiều người kỳ vọng có khả năng kéo dài tuổi thọ – chỉ cần khoảng 45-70 triệu USD.
Con số này quá nhỏ so với khối tài sản của giới tỷ phú.
Theo ước tính, với 1 tỷ USD, các nhà khoa học có thể thực hiện từ 10 đến 20 thử nghiệm lâm sàng đối với những ứng viên chống lão hóa triển vọng như metformin, rapamycin, acarbose, canagliflozin hay các thuốc senolytic có khả năng loại bỏ tế bào già.
Nếu chỉ một vài trong số đó thành công, lợi ích sẽ không chỉ dành cho giới siêu giàu.
“Thuốc trường sinh” sẽ không chỉ dành cho người giàu
Nhiều người lo ngại nếu khoa học tìm ra cách kéo dài tuổi thọ thì chỉ người giàu mới đủ khả năng tiếp cận. Tuy nhiên, điều này có thể không đúng.
Metformin là ví dụ điển hình.
Đây là thuốc generic rất rẻ, chỉ có giá vài xu mỗi viên. Nếu một ngày nào đó được chứng minh có khả năng làm chậm quá trình lão hóa, loại thuốc này hoàn toàn có thể được sử dụng rộng rãi như nhiều loại thuốc phổ thông khác.
Vấn đề hiện nay không phải giá thuốc quá cao, mà là chưa có ai sẵn sàng chi vài chục triệu USD để thực hiện những thử nghiệm đủ lớn nhằm chứng minh hiệu quả của nó.
Theo các tác giả, nếu các chính phủ hoặc một số tỷ phú quyết định tài trợ cho những nghiên cứu này, lợi ích cuối cùng sẽ không chỉ thuộc về các nhà tài trợ mà còn có thể giúp hàng tỷ người trên thế giới sống lâu hơn và khỏe mạnh hơn.
Peter Thiel, đồng sáng lập PayPal và Palantir, cũng có kế hoạch được bảo quản đông lạnh trong trường hợp ông qua đời. Ảnh: Getty
Bryan Johnson được quét tim thường xuyên đến mức có thể theo dõi những thay đổi về độ cứng động mạch của mình từ tháng này sang tháng khác. Ảnh: Alamy
Musk cũng đã nói rằng nếu mọi người không chết thì ‘những ý tưởng mới không thể thành công’ vì mọi người hiếm khi thay đổi quan điểm khi họ già đi. Ảnh: Getty
Jeffrey Bezos đã đầu tư vào Altos Labs, một công ty nhằm mục đích trẻ hóa tế bào và giải quyết các nguyên nhân cơ bản của lão hóa. Ảnh: Getty
