Trong suốt 15 năm điều hành Apple, Tim Cook chưa bao giờ cố trở thành Steve Jobs — và chính điều đó đã làm nên thành công của ông.
Cook từng được ví như “tổng thống của một quốc gia hơn là CEO của một công ty”, theo Gene Munster của Deepwater Asset Management. So với Jobs — biểu tượng của những cú đột phá sản phẩm — Cook đại diện cho một kiểu lãnh đạo khác: kỷ luật, vận hành và bền bỉ.
Khi ông chuẩn bị rời ghế CEO vào ngày 1/9 nhưng vẫn nắm vai trò chủ tịch điều hành, di sản để lại là con số khó có thể tranh cãi: Apple tăng trưởng từ khoảng 350 tỷ USD lên gần 4.000 tỷ USD vốn hóa. Một hành trình mà sản phẩm không cần phải “cách mạng”, nhưng doanh nghiệp thì được mở rộng đến quy mô chưa từng có.
Việc chuyển giao cho lãnh đạo phần cứng John Ternus không gây bất ngờ. Nhưng theo Munster, thời điểm diễn ra sớm hơn dự kiến khoảng hai năm — cho thấy Apple đang bước vào một giai đoạn chuyển mình mới.
Một CEO của vận hành, không phải của “cú nổ”
Nếu Jobs được nhớ đến như người tạo ra iPhone, thì Cook là người biến iPhone thành một cỗ máy kiếm tiền toàn cầu.
Ông gia nhập Apple năm 1998, khi công ty còn bên bờ vực phá sản, và nhanh chóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng — nền tảng giúp Apple sản xuất ở quy mô khổng lồ với chi phí tối ưu. Đến khi trở thành CEO năm 2011, Cook không thay đổi DNA sản phẩm của Apple, mà mở rộng nó.
Doanh thu gần như tăng gấp bốn lần dưới thời ông, vượt 400 tỷ USD. Cổ phiếu Apple tăng gần 20 lần — bỏ xa mức tăng của thị trường chung.
Thành công này không đến từ những sản phẩm hoàn toàn mới, mà từ việc tối ưu hóa hệ sinh thái sẵn có và khai thác triệt để tệp người dùng khổng lồ, hiện đã đạt khoảng 2,5 tỷ thiết bị hoạt động.
Từ phần cứng sang “cỗ máy dịch vụ”
Một trong những thay đổi quan trọng nhất dưới thời Cook là chuyển trọng tâm từ phần cứng sang dịch vụ — nơi có biên lợi nhuận cao hơn đáng kể.
Trong khi các sản phẩm như Apple Watch hay AirPods giúp mở rộng hệ sinh thái, thì chính dịch vụ mới là động cơ tăng trưởng bền vững. Doanh thu mảng này đã vượt 100 tỷ USD, chiếm hơn một phần tư tổng doanh thu.
Apple không chỉ bán thiết bị, mà bán cả trải nghiệm liền mạch — từ App Store, Apple Pay đến các gói đăng ký. Đây được xem là lợi thế cạnh tranh lớn nhất của hãng trong kỷ nguyên hậu smartphone.
Ngược lại, những nỗ lực phần cứng mới như Vision Pro vẫn chưa tạo được cú hích, cho thấy giới hạn của chiến lược “cải tiến dần dần”.
Người đứng sau đế chế chuỗi cung ứng toàn cầu
Nếu có một lĩnh vực Cook thực sự định hình Apple, đó là chuỗi cung ứng.
Ông là kiến trúc sư của mô hình sản xuất dựa vào Trung Quốc và các đối tác như Foxconn — hệ thống giúp Apple đạt quy mô và lợi nhuận vượt trội.
Khi căng thẳng Mỹ – Trung gia tăng, Cook tiếp tục thể hiện khả năng thích ứng: mở rộng sản xuất sang Ấn Độ và Việt Nam, đồng thời duy trì quan hệ đủ tốt với Washington để tránh những cú sốc thuế quan.
Apple vẫn phụ thuộc lớn vào châu Á, nhưng không còn bị động như trước.
Di sản của một người “không phải Steve Jobs”
Tim Cook sẽ không được nhớ đến như một nhà phát minh vĩ đại. Nhưng ông có thể được xem là người đã biến Apple thành doanh nghiệp vận hành hiệu quả nhất thế giới.
Dựa trên nền tảng mà Steve Jobs để lại, Cook đã mở rộng, chuẩn hóa và thương mại hóa nó ở quy mô toàn cầu — đưa Apple từ một công ty công nghệ thành một “đế chế kinh tế”.
Trong kỷ nguyên mà trí tuệ nhân tạo đang định hình lại ngành công nghệ, người kế nhiệm John Ternus sẽ phải tìm ra câu trả lời cho câu hỏi mà Cook chưa giải được: đâu sẽ là “iPhone tiếp theo”?
Nhưng dù câu trả lời là gì, nền tảng mà Cook để lại — một Apple ổn định, khổng lồ và cực kỳ hiệu quả — sẽ là điểm xuất phát không dễ gì có được.
Steve Jobs (phải), CEO Apple, và Tim Cook phát biểu tại trụ sở Apple ở Cupertino, California. Ảnh: Getty Images
Tim Cook giới thiệu Apple Watch tại Nhà hát Steve Jobs, California, ngày 12/9/2018. Ảnh: Reuters
| Apple bổ nhiệm Ternus kế nhiệm Tim Cook trong bước ngoặt AI
Hoàng Sơn (Theo Reuters) Apple đã bổ nhiệm ông John Ternus, lãnh đạo phần cứng lâu năm, làm CEO tiếp theo, tiếp tục lựa chọn nhân sự nội bộ để dẫn dắt hãng trong giai đoạn trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình lại ngành công nghệ. Theo thông báo, Tim Cook sẽ chuyển sang vai trò Chủ tịch điều hành khi Ternus chính thức tiếp quản từ ngày 1/9. Gia nhập Apple từ năm 2001, Ternus đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển các dòng sản phẩm chủ lực như Mac, iPad và AirPods. Dù ít xuất hiện trước công chúng, ông được xem là một trong những kiến trúc sư đứng sau nhiều cải tiến phần cứng của Apple. Quá trình chuyển giao diễn ra vào thời điểm then chốt, khi Apple đang chịu áp lực phải tăng tốc trong cuộc đua AI. Sau nhiều năm dẫn đầu, hãng đã bị Nvidia vượt qua về giá trị thị trường, trong bối cảnh nhà đầu tư lo ngại Apple thiếu đột phá trong lĩnh vực này. Thách thức lớn nhất của Ternus được dự báo là tích hợp AI sâu hơn vào hệ sinh thái Apple, đặc biệt là iPhone. Dù từng tiên phong với Siri, Apple vẫn chưa tạo ra một sản phẩm AI mang tính đột phá, trong khi các đối thủ như OpenAI hay Google đang tiến rất nhanh với các hệ thống “tác nhân” có khả năng thực hiện công việc phức tạp. “Trọng tâm của ông ấy sẽ là xây dựng một chiến lược AI mạnh hơn, dựa nhiều hơn vào năng lực nội tại của Apple thay vì bên thứ ba,” nhà phân tích Bob O’Donnell nhận định. Việc bổ nhiệm Ternus cũng được xem là tín hiệu Apple sẽ tiếp tục đặt cược vào các thiết bị phần cứng thế hệ mới như kính thông minh, thiết bị thực tế ảo và các sản phẩm tích hợp AI.
|
