Trung Quốc đang đẩy nhanh quá trình chuẩn bị cho mục tiêu đưa phi hành gia lên Mặt Trăng trước năm 2030, trong bối cảnh cuộc cạnh tranh không gian với Hoa Kỳ ngày càng gia tăng.
Đến nay, Trung Quốc mới chỉ triển khai các sứ mệnh robot lên Mặt Trăng, song những thành tựu này cho thấy năng lực công nghệ vũ trụ của nước này đang tiến bộ nhanh chóng — nền tảng quan trọng để hiện thực hóa tham vọng đưa con người đặt chân lên thiên thể này trong thập kỷ tới.
Đẩy mạnh phát triển hạ tầng và thiết bị
Theo các thông tin được công bố, Trung Quốc đang phát triển đồng bộ các thành phần then chốt cho một sứ mệnh đổ bộ có người lái.
Tháng 8 năm ngoái, nước này đã thử nghiệm tàu đổ bộ Mặt Trăng mang tên Lanyue (nghĩa là “ôm lấy Mặt Trăng”), được kỳ vọng sẽ đưa phi hành gia Trung Quốc đầu tiên lên bề mặt Mặt Trăng trước năm 2030. Các hệ thống cất và hạ cánh của tàu đã được kiểm chứng tại một cơ sở mô phỏng địa hình Mặt Trăng ở tỉnh Hà Bắc, với lớp phủ đặc biệt tái tạo độ phản xạ của đất Mặt Trăng cùng địa hình nhiều đá và hố va chạm.
Theo cơ quan vũ trụ có người lái của Trung Quốc, Lanyue sẽ đảm nhiệm vai trò vận chuyển phi hành gia từ quỹ đạo xuống bề mặt, đồng thời đóng vai trò không gian sinh hoạt, nguồn cung năng lượng và trung tâm dữ liệu sau khi hạ cánh.
Các thiết bị quan trọng khác cũng đang được phát triển và thử nghiệm, bao gồm tên lửa đẩy hạng siêu nặng Trường Chinh 10 để đưa tàu vũ trụ có người lái Mengzhou vào quỹ đạo, cùng với bộ đồ không gian chuyên dụng, xe tự hành trên Mặt Trăng, vệ tinh viễn thám và hệ thống mặt đất mới phục vụ định vị và liên lạc với Trái Đất.
Tham vọng dài hạn sau năm 2030
Một sứ mệnh đổ bộ thành công trước năm 2030 sẽ tạo bước đệm cho kế hoạch xây dựng Trạm Nghiên cứu Mặt Trăng Quốc tế (ILRS) vào năm 2035.
Dự án này do Trung Quốc phối hợp với Nga triển khai, hướng tới việc thiết lập một cơ sở khoa học toàn diện trên Mặt Trăng, đồng thời từng bước khai thác và sử dụng tài nguyên tại đây. Theo các nhà hoạch định, căn cứ này thậm chí có thể sử dụng lò phản ứng hạt nhân làm nguồn năng lượng.
Về dài hạn, đến khoảng năm 2045, ILRS có thể được mở rộng với một trạm quỹ đạo Mặt Trăng đóng vai trò trung tâm. Hệ thống này sẽ phục vụ nghiên cứu khoa học, thử nghiệm công nghệ và hỗ trợ các sứ mệnh không gian sâu — bao gồm cả kế hoạch đưa con người lên Sao Hỏa.
Nền tảng từ các sứ mệnh không người lái
Chương trình có người lái của Trung Quốc được xây dựng dựa trên dữ liệu thu thập từ các sứ mệnh robot trong những năm qua.
Tháng 6/2024, Trung Quốc trở thành quốc gia đầu tiên đưa mẫu vật từ phía xa của Mặt Trăng về Trái Đất thông qua tàu Hằng Nga-6, đánh dấu bước tiến quan trọng trong nghiên cứu khoa học hành tinh.
Trong giai đoạn tới, hai sứ mệnh tiếp theo là Hằng Nga-7 và Hằng Nga-8 dự kiến sẽ được triển khai trước năm 2030 nhằm khảo sát sâu hơn khu vực cực Nam Mặt Trăng — nơi Trung Quốc đặt mục tiêu đưa phi hành gia tới và xây dựng sự hiện diện lâu dài của con người.
Những thành tựu từ các sứ mệnh không người lái đã giúp Trung Quốc trở thành quốc gia duy nhất thu thập mẫu vật từ cả phía gần và phía xa của Mặt Trăng — một lợi thế quan trọng trong cuộc đua chinh phục không gian đang bước vào giai đoạn mới.
Tên lửa Trường Chinh 2F mang theo tàu Thần Châu-21 chở các phi hành gia Zhang Hongzhang, Zhang Lu và Wu Fei được phóng từ Trung tâm phóng vệ tinh Jiuquan, tỉnh Cam Túc, Trung Quốc ngày 31/10/2025. Ảnh: Reuters
