Jianghao Huo, 29 tuổi, muốn tạo ra một robot có thể nấu ăn, dọn dẹp, giặt giũ và mua sắm, để con người không còn phải dành hàng giờ mỗi ngày cho những công việc lặp đi lặp lại trong gia đình.
Đó không phải viễn cảnh xa lạ với trí tưởng tượng của con người. Từ thập niên 1960, bộ phim hoạt hình The Jetsons đã đưa robot giúp việc Rosey vào đời sống của một gia đình tương lai. Nhưng sau nhiều thập kỷ, việc chế tạo một cỗ máy thực sự có thể đảm nhận nhiều công việc trong nhà vẫn là bài toán chưa có lời giải.
Huo đang muốn thay đổi điều đó. Bà hiện là Giám đốc công nghệ mảng trí tuệ hiện thân của Dreame Technology, đồng thời phụ trách thuật toán cho bộ phận robot hút bụi. Công ty Trung Quốc này vốn nổi tiếng với các sản phẩm cạnh tranh với Dyson và Roomba của iRobot, nhưng đang mở rộng tham vọng sang lĩnh vực robot gia đình.
“Tôi muốn chế tạo một robot có thể làm mọi việc trong gia đình, từ nấu ăn, dọn dẹp, giặt giũ đến mua sắm. Khi đó, mỗi người có thể tự quyết định sẽ làm gì với khoảng thời gian trước đây phải dành cho những công việc ấy,” Huo nói.
Tham vọng này đang được thúc đẩy bởi những tiến bộ trong trí tuệ nhân tạo (AI) và robot. Tại Đại hội Robot hình người thế giới diễn ra ở Bắc Kinh hồi tháng 8, khán giả tập trung vào những màn trình diễn ngoạn mục, như robot chạy nước rút nhanh hơn con người hay phá kỷ lục nhảy cao. Nhưng ở một khu vực ít sôi động hơn trong trung tâm triển lãm, các cỗ máy lại thể hiện những kỹ năng có thể hữu ích hơn trong đời sống: trải giường, rót đồ uống không làm đổ và sắp xếp phòng theo phong cách Marie Kondo, chuyên gia tổ chức không gian người Nhật.
Một robot hình người do Trung Quốc thiết kế thậm chí có thể phơi quần áo, gấp đồ, tạm dừng công việc để nhận một gói hàng trước cửa rồi quay lại tiếp tục giặt giũ. Những nhiệm vụ tưởng chừng bình thường này mới là phép thử thực sự đối với tham vọng đưa robot vào từng hộ gia đình.
Từ robot hút bụi đến người giúp việc đa năng
Trung Quốc đã vươn lên trong lĩnh vực robot hình người phục vụ nhà máy và kho hàng, nay tiếp tục tăng tốc để giành vị trí dẫn đầu trong thị trường robot gia đình. Dreame là một trong những doanh nghiệp muốn tận dụng lợi thế này.
Theo công ty nghiên cứu thị trường Grand View Research, thị trường robot cá nhân và robot gia đình toàn cầu được dự báo đạt 22,1 tỷ USD trong năm 2026, tăng từ 18,1 tỷ USD năm 2025, trước khi lên 90,9 tỷ USD vào năm 2033.
Tham vọng thương mại hóa robot gia đình cũng thu hút những tên tuổi lớn trong ngành công nghệ. Elon Musk từng dự đoán robot hình người Optimus của Tesla sẽ có giá đủ thấp để mỗi hộ gia đình sở hữu một hoặc hai chiếc. OpenAI của Sam Altman cũng dự kiến tham gia phát triển robot hình người. “Mọi người đều nên có một robot cá nhân,” Altman nói trong một cuộc phỏng vấn gần đây.
Trung Quốc hiện có lợi thế ban đầu đáng kể. Theo dữ liệu của Smart Analytics Global, nước này chiếm 97% lượng robot hình người được giao trong nửa đầu năm 2026. Agibot có trụ sở tại Thượng Hải và Unitree Robotics ở Hàng Châu đang dẫn đầu thị trường, với số lượng robot vượt xa các doanh nghiệp phương Tây hàng đầu như Tesla, Figure AI và Agility Robotics.
Mỹ có nguồn vốn dồi dào hơn và sở hữu nhiều doanh nhân thành công, nhưng Trung Quốc kiểm soát phần lớn chuỗi cung ứng robot. Nước này cũng đang xuất hiện một thế hệ nhà sáng lập mới, có khả năng cạnh tranh với những doanh nghiệp hàng đầu tại Thung lũng Silicon.
Huo là một trong những gương mặt thuộc thế hệ đó. Bà từng học khoa học máy tính tại Đại học Thanh Hoa, ngôi trường danh tiếng đào tạo nhiều nhà sáng lập các công ty AI nổi bật như Moonshot, Z.AI và Robot Era. Huo cũng làm việc tại Tsinghua Skyworks, nhóm nghiên cứu thuộc trường đại học này chuyên hợp tác với doanh nghiệp trong lĩnh vực AI và robot.
Bà gia nhập Dreame khi công ty còn là một startup nhỏ, dành sáu năm phát triển thuật toán AI cho các thiết bị thông minh trong gia đình. Huo hiện là một trong số ít phụ nữ Trung Quốc làm việc ở tuyến đầu của ngành AI.
Tại trụ sở Dreame ở Tô Châu, các nhóm nghiên cứu do Huo phụ trách đang tích hợp những mô hình AI mới và dữ liệu huấn luyện chuyên biệt để phát triển thế hệ robot gia đình tiếp theo.
Robot hút bụi hiện vẫn là dòng sản phẩm chủ lực của công ty, với 1,5 triệu thiết bị được giao trong quý I. Theo Huo, nền tảng AI được phát triển cho những sản phẩm này có thể tiếp tục mở rộng sang nhiều công việc khác trong gia đình.
“Robot gia đình đang bước vào một thời điểm chuyển mình quan trọng. Lĩnh vực này đang dần chuyển từ giai đoạn trình diễn ý tưởng sang triển khai trong thực tế,” bà nói.
Bài toán khó hơn nhiều so với robot nhà máy
Tháng 9, Dreame giới thiệu robot bánh xe Echo S1 tại một triển lãm thương mại ở Berlin, trong bước thử nghiệm ban đầu nhằm tự động hóa công việc giặt giũ.
Thiết bị có một cánh tay và nhận lệnh bằng giọng nói. Nó có thể phân loại quần áo theo chất liệu và màu sắc, lựa chọn chương trình giặt phù hợp, cho đồ vào máy giặt rồi lấy ra khi hoàn tất. Echo S1 còn có khả năng cất quần áo sau khi giặt.
Tại cùng sự kiện, Dreame giới thiệu Echo P1, robot có thể thực hiện những công việc gia đình cơ bản như di chuyển đồ vật và giám sát các hoạt động trong nhà.
Sản phẩm quan trọng tiếp theo dự kiến ra mắt vào đầu năm tới là robot hai cánh tay, có chiều cao vượt mặt bàn, có thể lau dọn và sắp xếp đồ đạc. Về lâu dài, Dreame muốn thiết bị này có khả năng vận hành các đồ gia dụng như máy rửa bát, lò nướng và nồi chiên không dầu. Công ty chưa công bố thời điểm thương mại hóa hoặc giá bán.
Tuy nhiên, để một robot có thể làm việc đáng tin cậy trong môi trường gia đình, Dreame phải vượt qua những thách thức lớn hơn nhiều so với việc chế tạo robot phục vụ dây chuyền sản xuất.
Sanjay Sarma, giáo sư kỹ thuật cơ khí tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), cho rằng robot gia đình khó phát triển hơn robot nhà máy. Trong nhà máy, robot thường làm việc trong môi trường được chuẩn hóa, với vị trí đồ vật và quy trình tương đối ổn định. Ngược lại, không gian gia đình luôn thay đổi, đòi hỏi robot phải thao tác khéo léo, nhận biết môi trường tốt và thích ứng với nhiều tình huống bất ngờ.
“Những công việc nặng nhọc và nguy hiểm từ lâu đã là trọng tâm của tự động hóa. Robot dường như đang đi theo một lộ trình tiến hóa: yêu cầu về kỹ năng vận động hoặc nhận thức càng tinh vi thì việc tự động hóa càng khó khăn,” Sarma nhận định.
Huo và các đồng nghiệp đã nghiên cứu những thách thức này trong nhiều năm. Nhóm phát triển ba nền tảng công nghệ cốt lõi để giúp robot Dreame hoạt động trong môi trường gia đình.
Đầu tiên là hệ thống cảm nhận, giúp robot nhận biết và hiểu môi trường xung quanh. Tiếp theo là mô hình thế giới AI (AI world model), hướng nghiên cứu đang được ngành công nghệ chú trọng nhằm tạo ra một hệ thống có khả năng hiểu thế giới vật lý, tương tự cách ChatGPT xử lý ngôn ngữ. Công nghệ này giúp robot nhận biết cách các đồ vật và môi trường trong nhà vận hành, cũng như dự đoán kết quả khi thực hiện một hành động.
Nền tảng thứ ba là hệ thống điều khiển thông minh, kết hợp khả năng cảm nhận và mô hình thế giới để điều khiển cơ thể robot thực hiện các công việc cụ thể.
“Môi trường gia đình phức tạp hơn rất nhiều so với những quy trình đơn giản nhất trong nhà máy. Ngôi nhà không bao giờ chỉ là một tình huống sử dụng riêng lẻ. Đó là môi trường vật lý phức tạp, được định hình bởi sự tương tác giữa hàng trăm công việc, đồ vật và mối quan hệ”, Huo nói.
Theo bà, việc triển khai robot hình người trên diện rộng trong các hộ gia đình vẫn cần ít nhất hai đến ba năm nữa. Một trong những rào cản lớn là chi phí phải giảm xuống mức người tiêu dùng có thể chấp nhận.
Một robot điều phối cả ngôi nhà
Trong tầm nhìn của Huo, robot gia đình tương lai sẽ không đơn thuần là một thiết bị làm việc nhà. Nó có thể trở thành trung tâm điều phối các thiết bị thông minh trong nhà.
Thay vì phải điều khiển riêng lẻ hàng chục thiết bị kết nối, chủ nhà chỉ cần tương tác với một robot. Cỗ máy này có thể ra lệnh cho các đồ gia dụng khác, phối hợp hoạt động giữa chúng và thậm chí quản lý việc đặt mua thực phẩm.
Dreame kỳ vọng tỷ lệ hộ gia đình sử dụng robot trong tương lai có thể vượt 70%. Tuy nhiên, con đường từ những màn trình diễn tại triển lãm đến một robot có thể tự xử lý hầu hết công việc trong nhà vẫn còn dài. Cỗ máy đó không chỉ cần biết di chuyển hay cầm nắm đồ vật, mà còn phải hiểu con người, nhận biết những thay đổi trong môi trường và đưa ra quyết định phù hợp.
Với Huo, đích đến không chỉ là tạo ra một sản phẩm công nghệ mới, mà còn là thay đổi cách con người sử dụng thời gian.
“Ước mơ lớn nhất của tôi phần nào giống bộ phim The Matrix: máy móc hỗ trợ hoặc chăm sóc con người, để con người không còn phải tự mình làm bất cứ việc tay chân nào,” bà nói.
Robot hình người Echo P1 của Dreame có thể thực hiện những công việc gia đình cơ bản như di chuyển đồ vật và giám sát các hoạt động trong nhà. Ảnh: Robotico
Jianghao Huo, Giám đốc công nghệ mảng trí tuệ hiện thân của Dreame, nhìn thấy cơ hội ứng dụng những đột phá trong AI và robot để giải phóng con người khỏi những công việc nhàm chán, nặng nhọc. Ảnh: Bloomberg
