SpaceX lần đầu đưa tên lửa khổng lồ Starship vào quỹ đạo trong chuyến bay thử thứ 14 ngày 28-9, đánh dấu cột mốc quan trọng đối với phương tiện phóng lớn và mạnh nhất từng được chế tạo.
Starship cất cánh lúc 8 giờ 48 sáng giờ miền Đông Mỹ (19 giờ 48 giờ Việt Nam). Khoảng 25–30 phút sau, tầng trên Ship đạt quỹ đạo thấp quanh Trái Đất sau khi kích hoạt một động cơ Raptor để điều chỉnh quỹ đạo.
“Starship đã vào quỹ đạo,” bộ phận điều khiển nhiệm vụ của SpaceX xác nhận. CEO Elon Musk sau đó tuyên bố trên X rằng chuyến bay quỹ đạo đầu tiên của Starship đã thành công.
Cột mốc này đặc biệt quan trọng bởi 13 chuyến bay thử trước đó chưa được thiết kế để đưa Starship vào quỹ đạo. Flight 14 là lần đầu SpaceX đặt mục tiêu đưa tầng Ship hoàn thành quỹ đạo quanh Trái Đất.
Tuy nhiên, chuyến bay không diễn ra hoàn toàn suôn sẻ. Một trong sáu động cơ của tầng Ship gặp sự cố ngay sau khi phóng, khiến SpaceX từng thông báo khả năng hủy mục tiêu vào quỹ đạo. Các bộ phận điều khiển sau đó quyết định tiếp tục chuyến bay.
Trong khi đó, tầng đẩy Super Heavy hoàn thành phần lớn nhiệm vụ và hạ xuống vùng biển Vịnh Mexico khoảng 7 phút sau khi cất cánh. Một số động cơ của tầng đẩy cũng ngừng hoạt động trong chuyến bay, nhưng không ảnh hưởng đến quá trình hạ cánh.
Không chỉ là chuyến bay thử
Sau khi vào quỹ đạo, Ship mang theo 26 vệ tinh Starlink V3 để triển khai. Đây là lần đầu các vệ tinh Starlink thế hệ mới được đưa lên quỹ đạo hoạt động thực sự bằng Starship.
Trong chuyến bay thử thứ 13 hồi tháng 7, Starship cũng từng phóng các vệ tinh Starlink V3, nhưng chúng chỉ đi theo quỹ đạo dưới quỹ đạo và nhanh chóng rơi trở lại Trái Đất.
Ba trong số 26 vệ tinh lần này được trang bị camera để quan sát Starship. SpaceX sẽ sử dụng hình ảnh thu được nhằm nghiên cứu và cải thiện tấm chắn nhiệt, bộ phận phải chịu nhiệt độ cực cao khi tàu trở lại khí quyển.
SpaceX cho biết Starship V3 có thể đưa khoảng 60 vệ tinh Starlink V3 lên quỹ đạo trong một lần phóng, cao hơn khoảng 20 lần sức chứa của tên lửa Falcon 9.
Starlink hiện là một trong những động lực chính thúc đẩy SpaceX phát triển Starship. Công ty đang vận hành khoảng 11.000 vệ tinh trên quỹ đạo và muốn mở rộng mạnh mạng lưới này. Elon Musk từng nói Starlink có thể cung cấp phần lớn dịch vụ Internet toàn cầu tại những quốc gia cho phép công ty hoạt động.
Các vệ tinh Starlink V3 được sản xuất tại cơ sở của SpaceX ở Redmond, Washington, có các tấm pin Mặt Trời tạo ra lượng điện gấp đôi thế hệ trước. Chúng cũng lớn hơn, có công suất cao hơn và khả năng truyền dữ liệu nhanh hơn.
Tên lửa cho tham vọng Mặt Trăng và Sao Hỏa
Starship cao 124 m và theo thông số của SpaceX có khả năng đưa hơn 100 tấn hàng hóa lên quỹ đạo Trái Đất. Cả tầng đẩy Super Heavy và tầng tàu Ship đều được thiết kế để tái sử dụng nhanh chóng.
Khả năng tái sử dụng toàn bộ phương tiện là yếu tố then chốt trong kế hoạch của SpaceX nhằm giảm chi phí phóng và tăng tần suất hoạt động. Công ty muốn cuối mỗi nhiệm vụ thu hồi cả Super Heavy và Ship bằng hai cánh tay cơ khí “đũa gắp” trên tháp phóng.
SpaceX đã ba lần thực hiện thành công việc dùng tháp phóng bắt Super Heavy, nhưng chưa thử phương án này với tầng Ship.
Starship cũng giữ vai trò quan trọng trong chương trình Artemis của NASA. NASA đã chọn Starship làm một trong những phương tiện đổ bộ có người lái cho các sứ mệnh đưa phi hành gia trở lại Mặt Trăng.
Theo kế hoạch hiện tại của SpaceX, Ship sẽ được sử dụng trong Artemis III để bay tới quỹ đạo thấp quanh Trái Đất vào giữa năm 2027 và sau đó hỗ trợ đưa phi hành gia xuống khu vực cực nam Mặt Trăng. NASA cũng đã chọn Blue Origin phát triển phương tiện đổ bộ có người lái, nên phương tiện nào sẽ thực hiện Artemis IV vẫn chưa được xác định.
Để thực hiện các sứ mệnh tới Mặt Trăng hoặc Sao Hỏa, Starship sẽ cần được tiếp nhiên liệu trên quỹ đạo Trái Đất bằng nhiều chuyến phóng tàu chở nhiên liệu. SpaceX hiện chưa chứng minh được khả năng tiếp nhiên liệu ngoài Trái Đất, trong khi hệ thống hỗ trợ sự sống cũng phải được hoàn thiện trước các chuyến bay có người.
Chuyến bay 14 dự kiến kéo dài khoảng 9 giờ 50 phút, lâu nhất trong lịch sử Starship. Sau khi triển khai vệ tinh và tiếp tục bay quanh Trái Đất khoảng 8 giờ, Ship dự kiến trở lại khí quyển và hạ xuống Thái Bình Dương ngoài khơi Chile.
Bước ngoặt nhưng chưa phải đích đến
Việc lần đầu đạt quỹ đạo cho thấy Starship đã vượt qua một trong những cột mốc kỹ thuật quan trọng nhất kể từ khi chương trình bắt đầu. Nhưng SpaceX vẫn phải chứng minh nhiều năng lực khác trước khi biến Starship thành phương tiện vận hành thường xuyên.
Ngoài việc hoàn thiện khả năng thu hồi tầng Ship, công ty phải chứng minh khả năng tiếp nhiên liệu trên quỹ đạo, tăng độ tin cậy của hệ thống, hoàn thiện hệ thống hỗ trợ sự sống và thực hiện nhiều chuyến bay thành công trước khi đưa phi hành gia lên tàu.
Starship đồng thời đang được SpaceX đặt vào trung tâm nhiều kế hoạch dài hạn hơn. Giám đốc vận hành Gwynne Shotwell cho biết công ty dự định sử dụng tên lửa này để đưa các hệ thống tính toán AI vào không gian từ năm 2027, với ý tưởng triển khai các vệ tinh chuyên xử lý AI trên quỹ đạo.
Vì vậy, chuyến bay 14 không chỉ đánh dấu lần đầu Starship vào quỹ đạo. Nó còn là phép thử đầu tiên cho khả năng biến một tên lửa khổng lồ, được thiết kế để tái sử dụng hoàn toàn, thành hạ tầng vận tải không gian phục vụ mạng vệ tinh, các sứ mệnh Mặt Trăng và những tham vọng xa hơn của SpaceX.
Tên lửa Starship của SpaceX phóng lên quỹ đạo thấp Trái Đất ngày 28/9/2026. Ảnh: SpaceX
Tên lửa Starship và tầng đẩy Super Heavy v3 của SpaceX cất cánh trong chuyến bay thử nghiệm thứ 14 từ tổ hợp phóng của SpaceX tại Starbase, Texas, Mỹ, ngày 28/9/2026. Ảnh: Reuters
Tên lửa siêu nặng Starship của SpaceX thực hiện chuyến bay thứ 14, lần đầu tiên bay vào quỹ đạo, từ bãi phóng Starbase, Texas, ngày 28/9/2026. Ảnh: AFP
Tên lửa siêu nặng Starship của SpaceX thực hiện chuyến bay thứ 14, lần đầu tiên bay vào quỹ đạo, từ bãi phóng Starbase, Texas, ngày 28/9/2026. Ảnh: AFP
Tàu Starship 41 của SpaceX trên quỹ đạo, lần đầu tiên đạt quỹ đạo, sau khi được phóng ngày 28/9/2026. Ảnh: SpaceX
Tầng đẩy Super Heavy của Starship Flight 14 sử dụng 5 trong số 33 động cơ để thực hiện cú hạ xuống êm ở Vịnh Mexico, khoảng 7 phút sau khi phóng ngày 28/9/2026. Ảnh: SpaceX
