Chính phủ Nhật Bản đặt mục tiêu nâng số vụ phóng tên lửa từ nước này lên 30 lần mỗi năm vào đầu thập niên 2030, bất chấp việc cả các tên lửa hiện nay lẫn các mẫu mới đều đang gặp nhiều trục trặc.
Tại hội nghị Spacetide diễn ra ở Tokyo tuần trước, các quan chức Nhật Bản cho biết mục tiêu 30 vụ phóng mỗi năm đã được đưa vào hệ thống chỉ số đánh giá hiệu quả (KPI) trong chính sách không gian quốc gia. Con số này bao gồm cả các vụ phóng của chính phủ và khu vực tư nhân.
Mục tiêu trên gắn liền với kế hoạch nâng tỷ lệ vệ tinh của Nhật Bản được phóng trong nước từ khoảng 50% hiện nay lên 60-70%, theo ông Jun Kazeki, Tổng giám đốc Ban Thư ký Chính sách Không gian Quốc gia.
Đây là mục tiêu đầy tham vọng khi từ đầu năm đến nay, Nhật Bản mới chỉ thực hiện hai vụ phóng lên quỹ đạo.
Ngày 11/6, tên lửa H3 thực hiện chuyến bay thử nghiệm của một biến thể mới, đồng thời đánh dấu lần trở lại sau sự cố trong vụ phóng tháng 12 năm ngoái khiến vệ tinh không vào được quỹ đạo. Vụ phóng còn lại là chuyến bay thứ ba của Kairos, tên lửa hạng nhẹ do công ty Space One phát triển, diễn ra ngày 4/3. Tuy nhiên, cũng giống hai lần phóng trước vào tháng 3 và tháng 12/2024, Kairos tiếp tục không thể đưa tải trọng vào quỹ đạo.
Dù liên tiếp thất bại, Space One vẫn chuẩn bị cho vụ phóng Kairos tiếp theo. Ông Kozo Abe, lãnh đạo công ty, cho biết mục tiêu của lần phóng tới là đưa tên lửa lên quỹ đạo thành công, nhưng không tiết lộ thời gian thực hiện cũng như nguyên nhân của sự cố gần nhất.
Theo ông Abe, Space One cũng đang tính toán cách tăng tần suất phóng Kairos nhằm góp phần hiện thực hóa mục tiêu 30 vụ phóng mỗi năm. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi sự đầu tư của toàn bộ chuỗi cung ứng, chứ không chỉ riêng doanh nghiệp.
“Chỉ một mình công ty chúng tôi đầu tư là chưa đủ. Toàn bộ chuỗi cung ứng cần được tăng cường để hỗ trợ các vụ phóng diễn ra thường xuyên hơn”, ông nói.
Ông cũng cho rằng chính phủ cần công bố rõ nhu cầu phóng vệ tinh trong ít nhất 5-8 năm tới, qua đó tạo cơ sở để các doanh nghiệp và nhà cung cấp mạnh dạn mở rộng đầu tư.
Ông Shinji Ide, Giám đốc Ban Thư ký Chính sách Không gian Quốc gia, cho biết chính phủ đang thảo luận các biện pháp thúc đẩy ngành công nghiệp phóng tên lửa tư nhân. Một trong những phương án được cân nhắc là để chính phủ đóng vai trò khách hàng chủ lực cho các dịch vụ phóng thương mại, tương tự mô hình hợp tác công – tư mà NASA áp dụng trong các chương trình vận chuyển hàng hóa và phi hành đoàn lên quỹ đạo.
Bên cạnh việc phát triển năng lực trong nước, Nhật Bản cũng muốn thu hút các công ty nước ngoài sử dụng các bãi phóng của mình.
Ông Yoshinori Odagiri, Chủ tịch kiêm CEO của Space Cotan – đơn vị đang phát triển một sân bay vũ trụ thương mại tại đảo Hokkaido – cho biết chỉ dựa vào các tên lửa của Nhật Bản sẽ khó đạt mục tiêu 30 vụ phóng mỗi năm.
“Chúng tôi muốn nhiều công ty phóng tên lửa sử dụng cơ sở hạ tầng của mình. Để đạt mục tiêu, Nhật Bản cũng cần thu hút các doanh nghiệp quốc tế”, ông nói.
Ông dẫn một báo cáo gần đây của Văn phòng Tổng thanh tra NASA cho biết các bãi phóng như Trung tâm Vũ trụ Kennedy và Wallops Flight Facility có thể sớm đạt công suất tối đa do số lượng vụ phóng ngày càng tăng. Theo ông, đây là cơ hội để bãi phóng tại Hokkaido thu hút khách hàng quốc tế.
Hiện chưa có doanh nghiệp nào xác nhận sẽ phóng tên lửa từ Hokkaido, nhưng vào tháng 8/2025, Firefly Aerospace đã ký thỏa thuận với Space Cotan để nghiên cứu khả năng sử dụng bãi phóng này cho tên lửa Alpha.
Ở góc độ chính sách, ông Wataru Takahama, Giám đốc Vụ Công nghiệp Không gian thuộc Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản, cho biết chính phủ sẽ xem xét cải cách quy định nhằm tăng tần suất phóng, bao gồm đơn giản hóa quy trình cấp phép.
“Năm ngoái chúng tôi chỉ thực hiện ba vụ phóng, trong khi mục tiêu là 30. Chúng tôi muốn có càng nhiều vụ phóng càng tốt, vì vậy sẽ tiếp tục nới lỏng các quy định,” ông nói.
Tên lửa H3 trong cấu hình HE-30S cất cánh từ Trung tâm Vũ trụ Tanegashima ngày 11/6. Ảnh: JAXA
