Gần một năm rưỡi sau khi DeepSeek gây chấn động Thung lũng Silicon bằng mô hình AI mạnh nhưng giá rẻ, công ty khởi nghiệp Trung Quốc Zhipu AI tiếp tục tạo dấu ấn với mô hình mã nguồn mở GLM-5.2. Nhiều chuyên gia cho rằng đây là “khoảnh khắc DeepSeek” mới, trong bối cảnh các đối thủ Mỹ như OpenAI và Anthropic phải hạn chế phát hành mô hình AI tiên tiến theo yêu cầu của chính quyền Tổng thống Donald Trump.
Ra mắt ngày 13/6, GLM-5.2 nhanh chóng thu hút sự chú ý của giới phát triển AI tại Mỹ nhờ khả năng lập trình và chi phí thấp. Matt Velloso, cựu Phó Chủ tịch Meta và Google DeepMind, cho biết ông đã sử dụng mô hình này “suốt cả ngày” và xem đây là “mô hình mã nguồn mở đầu tiên đủ tốt để dùng như công cụ làm việc hằng ngày”.
“Khi được so sánh với GPT-5.5 của OpenAI, GLM-5.2 đi thẳng vào vấn đề, không dài dòng hay vòng vo giải thích mà chỉ tập trung hoàn thành công việc”, ông nhận xét.
GLM-5.2 đã vượt qua mọi mô hình AI mã nguồn mở khác và hiện chỉ còn kém Opus 4.8 của Anthropic khoảng 1 điểm phần trăm trên một bài đánh giá quan trọng về AI tác nhân, trong khi chi phí vận hành chỉ bằng khoảng 20%. Lưu lượng sử dụng trên nền tảng OpenRouter cũng tăng nhanh hơn cả thời điểm DeepSeek phát hành V4 hồi tháng 4.
Không giống DeepSeek vốn chủ yếu gây tiếng vang ở lĩnh vực chatbot, GLM-5.2 được đánh giá mạnh ở các tác vụ AI tác nhân như lập kế hoạch, lập trình, kiểm thử phần mềm và tự động hóa quy trình làm việc – những lĩnh vực doanh nghiệp đang đầu tư mạnh.
Trong các bảng xếp hạng quốc tế, GLM-5.2 là mô hình đầu tiên của Trung Quốc lọt vào top 3 toàn cầu về khả năng lập trình giao diện người dùng (front-end), chỉ xếp sau Claude Fable 5 của Anthropic.
Nhà nghiên cứu AI Nathan Lambert nhận định GLM-5.2 là “mô hình mã nguồn mở đầu tiên có thể trở thành lựa chọn thay thế đáng tin cậy cho các mô hình AI mã nguồn đóng”. Kyle Chan, chuyên gia tại Viện Brookings, cho rằng mô hình mới cho thấy Trung Quốc hiện chỉ chậm Mỹ vài tháng về hiệu năng AI dù có nguồn lực tính toán hạn chế hơn.
Sự nổi lên của GLM-5.2 cũng diễn ra đúng thời điểm các công ty AI Mỹ đối mặt với những rào cản mới từ Washington.
Đầu tháng này, Anthropic buộc phải rút hai mô hình mới là Fable 5 và Mythos 5 để tuân thủ chỉ thị của chính quyền Trump hạn chế người nước ngoài sử dụng. Ngày 27/6, OpenAI cũng thông báo chỉ phát hành GPT-5.6 cho một nhóm nhỏ đối tác đã được chính phủ Mỹ phê duyệt trong thời gian rà soát an ninh mạng.
Việc chính phủ Mỹ tăng cường giám sát các mô hình AI tiên tiến khiến nhiều doanh nghiệp bắt đầu tìm đến các mô hình mã nguồn mở có thể tự tải về, tinh chỉnh và triển khai trên hạ tầng riêng mà không phụ thuộc vào quyết định của bất kỳ nhà cung cấp nào. Điều này tạo thêm cơ hội để các mô hình như GLM-5.2 mở rộng thị phần.
Dù vậy, GLM-5.2 vẫn chưa vượt qua các hệ thống AI hàng đầu của Mỹ ở mọi phương diện. Trên bảng xếp hạng DeepSWE về năng lực kỹ thuật phần mềm, mô hình này đứng sau Claude Fable 5, Claude Opus 4.8 cùng GPT-5.5 và GPT-5.4 của OpenAI.
Một số người dùng doanh nghiệp cũng cho biết GLM-5.2 đôi khi dừng tác vụ quá sớm, phân tích quá mức hoặc tiêu thụ lượng token và bộ nhớ nhiều hơn đối thủ Mỹ. Tuy nhiên, chi phí vận hành của mô hình vẫn thấp hơn khoảng 48% so với Claude Opus 4.7.
Các nhà phân tích của Jefferies đánh giá GLM-5.2 là một trong những mô hình AI lập trình hàng đầu hiện nay, nhưng lưu ý Zhipu AI vẫn thiếu năng lực tính toán phục vụ suy luận AI ở quy mô lớn để đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp, đồng thời “chưa thể thay thế hoàn toàn vị trí của Anthropic”.
Khách tham quan tại một gian hàng của Zhipu AI tại một hội chợ công nghệ ở Trung Quốc. Ảnh: SCMP
