Nếu vài năm trước ai đó nói rằng một bác sĩ có thể xuất hiện trực tiếp trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) mà không cần rời khỏi Trái Đất, điều đó có lẽ chỉ thuộc về phim khoa học viễn tưởng như Star Trek.

Nhưng năm 2022, điều đó đã thực sự xảy ra.

Tiến sĩ Josef Schmid — bác sĩ y học hàng không vũ trụ và nhà giáo dục STEM đến từ Hoa Kỳ, đồng thời là người đứng sau nhiều nghiên cứu về y học không gian — đã trở thành người đầu tiên trong lịch sử được “dịch chuyển” lên ISS bằng công nghệ hologram thời gian thực.

NASA đã sử dụng công nghệ gọi là holoportation, cho phép tái tạo hình ảnh 3D chất lượng cao của một con người và truyền trực tiếp đến bất kỳ đâu. Trong thí nghiệm này, hình ảnh ba chiều của Schmid xuất hiện ngay giữa ISS, nơi ông trò chuyện với các phi hành gia đang làm việc ngoài quỹ đạo Trái Đất.

Ông thậm chí còn thực hiện một cái bắt tay mang tính biểu tượng với phi hành gia người Pháp Thomas Pesquet.

Khoảnh khắc Schmid “xuất hiện” giữa không gian cho thấy một khả năng mới: trong tương lai, khoảng cách vật lý có thể không còn là rào cản trong y tế không gian.

Đó cũng là lý do sự xuất hiện của ông tại Vietnam Space Week ngày 28/5 tại Cần Thơ và ngày 31/5 tại TPHCM đang thu hút nhiều sự chú ý.

Trong phiên Q&A sắp tới, Schmid không chỉ nói về công nghệ. Những câu hỏi dành cho ông chạm đến những vấn đề lớn hơn nhiều: con người sẽ chữa bệnh thế nào trên Mặt Trăng? Ai sẽ phẫu thuật cho phi hành gia trên sao Hỏa khi tín hiệu từ Trái Đất mất hàng chục phút để truyền đi? AI có thể thay thế bác sĩ trong không gian sâu hay không?

Đây không còn là câu chuyện xa vời.

NASA đang chuẩn bị cho chương trình Artemis đưa con người trở lại Mặt Trăng, trong khi nhiều công ty tư nhân như SpaceX công khai tham vọng đưa con người lên sao Hỏa trong vài thập kỷ tới. Nhưng việc đưa con người đi xa hơn bao giờ hết cũng đặt ra bài toán khắc nghiệt: nếu một phi hành gia bị đau tim, gãy xương hoặc gặp khủng hoảng tâm lý ở khoảng cách hàng triệu km, ai sẽ cứu họ?

Những câu hỏi này cho thấy ngành không gian đang bước vào một giai đoạn mới, nơi thách thức không chỉ là tên lửa hay nhiên liệu, mà là sinh học, tâm lý học và bản chất con người.

Bản thân Schmid là hình mẫu đặc biệt cho giai đoạn chuyển giao này: một bác sĩ, nhưng làm việc ở giao điểm giữa y học, AI, thực tế ảo và thám hiểm không gian.

Công nghệ hologram mà ông thử nghiệm cho ISS không chỉ dành cho phi hành gia. NASA cho biết công nghệ này trong tương lai có thể được dùng trên Trái Đất tại các khu vực cực đoan như Nam Cực, giàn khoan ngoài biển hoặc các vùng thiếu bác sĩ.

Nói cách khác, công nghệ được tạo ra để giúp con người sống ngoài Trái Đất có thể quay lại giải quyết các vấn đề y tế ngay trên hành tinh này.

Đó có lẽ là điều khiến cuộc trò chuyện với Schmid tại Vietnam Space Week trở nên đáng chờ đợi: nó không đơn thuần nói về tương lai của ngành không gian, mà còn đặt ra câu hỏi lớn hơn về tương lai của con người.

Khi bác sĩ có thể xuất hiện trên trạm vũ trụ dưới dạng hologram, ranh giới giữa hiện thực và khoa học viễn tưởng đang mờ đi nhanh hơn chúng ta tưởng.

Và tại sự kiện Vietnam Space Week cuối tháng này, khán giả tại Việt Nam có thể sẽ được nghe trực tiếp từ một trong những người đang đẩy ranh giới đó tiến xa hơn.

Tiến sĩ Schmid và đội ngũ của ông đã được “dịch chuyển” trực tiếp lên không gian, nơi ông bắt tay với phi hành gia Thomas Pesquet. Ảnh: Thomas Pesquet

A few years ago, the idea that a doctor could appear aboard the International Space Station without ever leaving Earth sounded like something straight out of Star Trek.

In 2022, it became reality.

Dr. Josef Schmid — NASA aerospace medicine physician and STEM educator from the US — became the first person in history to be “beamed” onto the International Space Station using real-time hologram technology.

NASA used a system called holoportation, which allows high-quality 3D models of people to be reconstructed and transmitted live to virtually any location. In this case, Schmid’s holographic image appeared inside the ISS, where he was able to speak directly with astronauts orbiting Earth.

He even shared what became an iconic moment: a handshake with French astronaut Thomas Pesquet.

Schmid’s appearance aboard the station demonstrated something even more remarkable: distance may no longer be a barrier for healthcare in space.

That is one reason why his upcoming appearance at Vietnam Space Week on May 28 in Can Tho City and May 31 in HCM City is generating excitement.

During his Q&A session, Schmid is expected to tackle questions that go far beyond futuristic gadgets.

How will astronauts receive medical care on the Moon? Who performs surgery on Mars when communication delays with Earth could stretch to 20 minutes or more? Can artificial intelligence eventually replace human doctors in deep space?

Sending humans farther into space also creates an uncomfortable reality: what happens if an astronaut suffers a heart attack, breaks a bone, or experiences a severe psychological crisis millions of kilometers from Earth? Could holograms eventually allow astronauts to “meet” loved ones in ways that feel more real than traditional video calls. Would that reduce loneliness, or make separation even more painful?

These questions reflect how space exploration is entering a new era.

The biggest challenges are no longer only rockets, fuel, and engineering. They increasingly involve biology, psychology, ethics, and what it means to be human.

Schmid himself represents this intersection.

He is a physician working at the crossroads of medicine, artificial intelligence, virtual reality, and space exploration.

And the technology he helped test for astronauts may not remain limited to space.

NASA has said holographic medical systems could eventually be used on Earth in remote or extreme environments such as Antarctica, offshore oil rigs, disaster zones, or rural communities with limited access to doctors.

In other words, technologies developed to help humans survive beyond Earth may ultimately solve healthcare problems here at home.

That may be what makes Schmid’s upcoming session at Vietnam Space Week especially compelling.

This is not simply a conversation about the future of space. It is a conversation about the future of humanity itself.

When doctors can appear aboard a space station as holograms, the boundary between science fiction and reality may be disappearing faster than we think.

And later this month, audiences in Vietnam will hear directly from one of the people pushing that boundary even further.

Dr Shmid and his team were beamed up live into ISS. Photo: Thomas Pesquet