SpaceX phóng thành công tên lửa lớn nhất thế giới, hủy kế hoạch “gắp” tầng đẩy trên không -

SpaceX phóng thử tên lửa Starship lần thứ 15 ngày 13-11, đưa tàu Ship lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp và triển khai thành công 26 vệ tinh Starlink V3. Tuy nhiên, công ty hủy kế hoạch dùng cánh tay cơ khí trên tháp phóng để bắt tầng đẩy Super Heavy khi phương tiện này quay trở lại.
Chuyến bay Flight 15 cất cánh từ cơ sở Starbase của SpaceX tại miền Nam bang Texas lúc 17h47 ngày 13-11 theo giờ miền Đông Mỹ (4h47 ngày 14-11 giờ Việt Nam). Tên lửa gồm tầng đẩy Super Heavy và tàu vũ trụ Ship vượt qua tháp phóng an toàn, được cung cấp lực đẩy hơn 18 triệu pound (khoảng 8.165 tấn lực) từ 33 động cơ Raptor 3.
Quá trình bay ban đầu diễn ra theo kế hoạch. Khoảng 2 phút 30 giây sau khi phóng, Super Heavy tắt các động cơ chính, trong khi Ship kích hoạt động cơ của mình ngay trong lúc tách khỏi tầng đẩy. Kỹ thuật này được gọi là tách tầng nóng (hot-staging).
Sau khi tách, Super Heavy xoay hướng để chuẩn bị quay về Starbase, còn Ship tiếp tục hành trình lên quỹ đạo.
SpaceX dự định dùng hai cánh tay cơ khí khổng lồ, thường được gọi là “đũa gắp”, trên tháp phóng để bắt tầng Super Heavy. Tuy nhiên, công ty đã hủy thao tác này và điều khiển tầng đẩy hạ xuống có kiểm soát tại Vịnh Mexico, khoảng 6 phút 30 giây sau khi phóng. SpaceX chưa giải thích lý do thay đổi kế hoạch.
Nếu thành công, đây sẽ là lần đầu tiên tầng Super Heavy phiên bản 3 (V3) được thu hồi bằng cánh tay cơ khí. SpaceX bắt đầu thử nghiệm phiên bản này trong năm nay. Trước đó, công ty đã thu hồi ba tầng đẩy Super Heavy phiên bản 1 và tái sử dụng hai chiếc trong các chuyến bay tiếp theo.
Khả năng thu hồi và tái sử dụng toàn bộ phương tiện là mục tiêu cốt lõi trong thiết kế Starship, giúp SpaceX giảm chi phí và tăng tần suất phóng.
Ship đưa 26 vệ tinh Starlink V3 lên quỹ đạo
Trong khi Super Heavy không thực hiện được thao tác bắt bằng cánh tay cơ khí, Ship hoàn thành các bước bay chính theo kế hoạch.
Động cơ Raptor của tàu hoàn tất lần đốt đầu tiên sau hơn 8 phút kể từ khi phóng. Tiếp đó, Ship thực hiện lần đốt thứ hai kéo dài khoảng 20 giây, đưa phương tiện vào quỹ đạo Trái Đất tầm thấp ở độ cao khoảng 275 km, sau 26 phút 10 giây.
“Chúng ta đã đưa tàu vào quỹ đạo thành công. Starship hiện đang bay quanh Trái Đất lần thứ hai trong lịch sử,” Dan Huot, đại diện SpaceX, phát biểu trong chương trình truyền hình trực tiếp chuyến bay Flight 15.
Ship từng đạt quỹ đạo trong chuyến bay Flight 14 ngày 28-9. Trong chuyến bay lần này, tàu mang theo 26 vệ tinh Starlink V3 và triển khai chúng theo kế hoạch, bắt đầu 35 phút sau khi phóng, kéo dài khoảng 42 phút.
Đây là nhóm vệ tinh Starlink V3 thứ hai được đưa lên quỹ đạo, sau 26 vệ tinh triển khai trong chuyến bay Flight 14. Thế hệ V3 có năng lực truyền dữ liệu mạnh hơn đáng kể so với dòng V2 hiện có, vốn đang có hơn 11.000 vệ tinh trên quỹ đạo.
Theo kế hoạch nhiệm vụ Flight 15, nhóm 26 vệ tinh mới sẽ bổ sung 1 terabit dung lượng truyền dữ liệu cho mạng Starlink, tương đương mức đóng góp của 10 chuyến phóng vệ tinh V2 bằng tên lửa Falcon 9.
Đáng chú ý, ba vệ tinh V3 được trang bị camera để ghi hình Ship sau khi triển khai. Dữ liệu thu được sẽ giúp các kỹ sư đánh giá tình trạng tấm chắn nhiệt và những bộ phận khác của tàu sau khi bay lên quỹ đạo, từ đó xác định phương tiện có đủ điều kiện trở về Starbase hay không.
SpaceX cho biết Ship chỉ được phép trở về bãi phóng nếu đội ngũ điều khiển xác nhận các hệ thống quan trọng phục vụ tái nhập khí quyển, hạ cánh và tiếp cận tháp phóng đều hoạt động bình thường.
Chờ quyết định về lần trở về đầu tiên
Theo kế hoạch, Ship sẽ bay 14 vòng quanh Trái Đất, trải qua hơn 21 giờ trong không gian trước khi bắt đầu hành trình trở về. SpaceX bố trí ba mốc kiểm tra để các kỹ sư đánh giá tình trạng phương tiện và quyết định có tiếp tục kế hoạch đưa tàu về Starbase hay chuyển sang phương án hạ cánh sớm tại Thái Bình Dương.
Ba mốc này lần lượt diễn ra 10 phút sau khi hoàn tất triển khai vệ tinh Starlink, vào thời điểm 7 giờ 15 phút và 20 giờ 41 phút sau khi phóng.
Nếu Ship vượt qua các bước kiểm tra, tàu sẽ thực hiện thao tác đốt động cơ giảm quỹ đạo kéo dài khoảng 10 giây vào thời điểm 21 giờ 36 phút sau khi phóng, hướng về miền Nam Texas. Khoảng 35 phút sau, phương tiện sẽ bắt đầu đi vào khí quyển Trái Đất.
SpaceX cũng bố trí khu vực hạ cánh dự phòng tại Vịnh Mexico nếu điều kiện không cho phép thực hiện thao tác bắt tàu an toàn khi tiếp cận tháp phóng.
Theo lịch trình ban đầu, Ship dự kiến trở về Starbase lúc 16h17 ngày 14-11 theo giờ miền Đông Mỹ (3h17 ngày 15-11 giờ Việt Nam), khoảng 22 giờ 30 phút sau khi cất cánh.
Chuyến phóng này có ý nghĩa lớn đối với kế hoạch triển khai mạng vệ tinh Starlink V3 và tham vọng xây dựng các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo của Elon Musk, nhà sáng lập kiêm CEO SpaceX.
Theo ông Musk, mạng Starlink thế hệ tiếp theo có thể gồm khoảng 100.000 vệ tinh, trong khi mạng trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo có quy mô lớn gấp 10 lần. Việc xây dựng và duy trì các hệ thống này sẽ đòi hỏi số lượng chuyến phóng rất lớn. SpaceX đặt mục tiêu thực hiện 10.000 chuyến phóng Starship mỗi năm vào năm 2030.
Starship cũng giữ vai trò quan trọng trong chương trình Artemis của NASA nhằm đưa con người trở lại Mặt Trăng. Cơ quan này đã lựa chọn phương tiện của SpaceX làm một trong những tàu đổ bộ có người lái của chương trình. Theo kế hoạch, Starship sẽ thực hiện chuyến bay trình diễn cùng tàu Orion và các phi hành gia thuộc sứ mệnh Artemis III lên quỹ đạo Trái Đất vào mùa hè năm 2027.