Trung Quốc đã phóng thành công bốn vệ tinh thử nghiệm công nghệ lên quỹ đạo, nhằm chuẩn bị cho các sứ mệnh nghiên cứu vũ trụ, Mặt Trời, hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời và các hiện tượng vật lý cực đoan trong những năm tới.
Ngày 11-11, tên lửa Trường Chinh 2D, số hiệu Y108, rời Trung tâm phóng vệ tinh Tửu Tuyền lúc 19 giờ 41 phút theo giờ Bắc Kinh, đưa tổ hợp bốn vệ tinh thuộc chương trình Tanyuan (Khám phá nguồn gốc) vào quỹ đạo. Theo Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc (CAS), các vệ tinh đã đi vào quỹ đạo định trước, ở độ cao khoảng 600 km, thuộc loại quỹ đạo đồng bộ Mặt Trời.
Tổ hợp mang tên Tanluozhe-1 (Pathfinder-1), gồm vệ tinh chính Tanluozhe-1A và ba vệ tinh phụ Tanluozhe-1B, 1C và 1D. Đây là những vệ tinh thử nghiệm công nghệ, được thiết kế để kiểm tra các thiết bị khoa học và hệ thống phối hợp hoạt động trong môi trường không gian trước khi triển khai những sứ mệnh quy mô lớn hơn.
Theo thông báo của CAS ngày 12-11, vệ tinh chính mang theo nhiều thiết bị, gồm hệ thống chụp ảnh từ trường và vận tốc, kính thiên văn tia gamma diện tích lớn phiên bản thử nghiệm, thiết bị đo khí quyển bằng laser, đầu dò Langmuir và thiết bị giám sát tác động của thời tiết không gian.
Ba vệ tinh phụ sẽ phối hợp thành một hệ thống quan sát giao thoa vô tuyến tần số thấp phân bố trong không gian. Việc triển khai các vệ tinh theo đội hình cho phép các nhà khoa học kiểm tra khả năng đo đạc, liên lạc và phối hợp giữa nhiều thiết bị ở những vị trí khác nhau.
Các vệ tinh có thời gian hoạt động thiết kế hai năm. Trong giai đoạn này, nhóm nghiên cứu sẽ đánh giá khả năng vận hành của thiết bị, thu thập dữ liệu và kiểm tra mức độ ổn định trong điều kiện không gian thực tế.
Đợt phóng nằm trong chương trình khoa học không gian Origins của Trung Quốc, hướng tới bốn sứ mệnh lớn dự kiến triển khai trước năm 2031.
Một trong những dự án đáng chú ý là Hongmeng, xây dựng hệ thống kính thiên văn vô tuyến hoạt động ở bước sóng rất dài trên quỹ đạo quanh Mặt Trăng. Khu vực này có thể được Mặt Trăng che chắn khỏi phần lớn nhiễu sóng vô tuyến từ Trái Đất, tạo điều kiện nghiên cứu những tín hiệu rất yếu từ vũ trụ sơ khai. Các nhà khoa học kỳ vọng hệ thống sẽ giúp tìm hiểu giai đoạn bình minh vũ trụ và thời kỳ tối vũ trụ, khi những ngôi sao đầu tiên chưa hình thành.
Sứ mệnh thứ hai, Kuafu-2, tập trung quan sát Mặt Trời, nghiên cứu từ trường và các hiện tượng liên quan đến thời tiết không gian. Trong khi đó, Earth 2.0 hướng tới tìm kiếm những hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời có kích thước và điều kiện quỹ đạo tương tự Trái Đất. Sứ mệnh còn lại, kính thiên văn eXTP, sẽ nghiên cứu các hiện tượng vật lý cực đoan trong vũ trụ, đặc biệt là môi trường xung quanh sao neutron và lỗ đen.
Theo một nghiên cứu đăng trên Tạp chí Khoa học Không gian Trung Quốc, cả bốn dự án đã hoàn thành giai đoạn thiết kế sơ bộ vào năm 2025 và được lên kế hoạch phóng trước năm 2031.
Việc sử dụng các vệ tinh thử nghiệm trước khi triển khai những đài quan sát lớn giúp giảm rủi ro kỹ thuật và chi phí phát triển. Những thiết bị được kiểm chứng trong môi trường không gian thực tế sẽ cung cấp dữ liệu quan trọng để các nhóm nghiên cứu hoàn thiện hệ thống cho những sứ mệnh tiếp theo.
Với Tanluozhe-1, Trung Quốc đang thử nghiệm một hướng tiếp cận trong đó nhiều vệ tinh nhỏ phối hợp thực hiện các nhiệm vụ khoa học phức tạp. Kết quả của chương trình trong hai năm tới sẽ góp phần xác định mức độ sẵn sàng của những dự án nghiên cứu không gian đầy tham vọng trong thập niên tới.
Hình mô phỏng vệ tinh Tanluozhe-1A cùng ba vệ tinh nhỏ hơn hoạt động trên quỹ đạo. Ảnh: Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc
