Spirit AI, startup Trung Quốc phát triển “bộ não” cho robot hình người, dự kiến đạt bước đột phá tương đương “khoảnh khắc ChatGPT” vào giữa năm 2027, khi robot có thể hiểu mệnh lệnh bằng ngôn ngữ tự nhiên và tự thực hiện một chuỗi hành động vật lý để hoàn thành các nhiệm vụ phổ thông.
“Chúng tôi dự kiến đạt cột mốc tương đương GPT-3.0 vào giữa năm 2027. Khi đó, bạn có thể nói chuyện với robot bằng ngôn ngữ tự nhiên, và robot sẽ thực hiện một chuỗi hành động vật lý hợp lý để cố gắng hoàn thành nhiệm vụ,” Gao Yang, đồng sáng lập kiêm nhà khoa học trưởng của Spirit AI, nói với Reuters.
Ngành robot đang tìm kiếm một “khoảnh khắc ChatGPT” – đột phá về phần mềm có thể đưa robot từ những màn trình diễn phần cứng ấn tượng sang các sản phẩm có khả năng thực hiện nhiều công việc thực tế hơn. OpenAI ra mắt ChatGPT năm 2022, qua đó đưa AI tạo sinh đến với đại chúng và cho thấy tiềm năng thương mại của công nghệ này.
Theo Gao, robot có thể thực hiện phần lớn các nhiệm vụ phổ thông theo chỉ dẫn bằng lời nói từ năm tới. Tuy nhiên, để robot có thể đảm nhiệm những công việc hữu ích trong gia đình sẽ cần nhiều thời gian hơn.
Dự báo này được đưa ra trong bối cảnh các công ty robot Trung Quốc đã đạt nhiều tiến bộ về phần cứng, giúp robot hình người có thể chạy, nhảy múa và nhào lộn theo lệnh. Trọng tâm của ngành đang chuyển dần sang phần mềm – yếu tố quyết định khả năng nhận biết môi trường, lập kế hoạch và thực hiện hành động của robot, trong lĩnh vực được gọi là AI hiện thân, tức công nghệ AI cho phép hệ thống cảm nhận và tương tác trực tiếp với thế giới vật lý.
“Bộ não thực sự là mắt xích yếu nhất trong toàn bộ hệ thống robot,” Gao nói với Reuters tại văn phòng công ty ở Bắc Kinh hôm 17-9.
Spirit AI đang thuê khoảng 1.000 cộng tác viên trên toàn Trung Quốc đeo thiết bị thu thập dữ liệu tại nhà hoặc nhà máy, ghi lại cách con người di chuyển và tương tác với môi trường xung quanh để cung cấp dữ liệu huấn luyện robot.
Trong chuyến thăm một trung tâm huấn luyện dữ liệu tại văn phòng Spirit AI ở Bắc Kinh, Reuters chứng kiến hàng chục người trẻ được gắn cảm biến liên tục lặp lại các động tác như mở tủ lạnh, mở két và dùng dao cắt rau.
Robot của Spirit AI hiện đạt tỷ lệ thành công 90% đối với các nhiệm vụ đơn giản trong môi trường phòng khách được bố trí có cấu trúc phù hợp.
“Khoảng một đến hai năm tới sẽ là giai đoạn đầu tiên cho các ứng dụng công nghiệp. Hai năm nữa, chúng ta sẽ thấy robot được triển khai trong các môi trường dịch vụ thương mại để thực hiện những nhiệm vụ đơn giản hơn. Đưa robot vào nhà khó hơn cả hai lĩnh vực này,” Gao, đồng thời là phó giáo sư ngành robot tại Đại học Thanh Hoa, nói.
Tập trung phát triển “bộ não” robot
Spirit AI hiện có hàng chục robot hình người có bánh xe Moz1 hoạt động trên dây chuyền sản xuất của CATL và tại JD.com, nhà bán lẻ đồng thời là một nhà đầu tư của công ty.
Startup khoảng 300 nhân viên này đã huy động hơn 670 triệu USD kể từ khi thành lập năm 2024, trở thành một trong những công ty AI hiện thân huy động được nhiều vốn nhanh nhất Trung Quốc. Công ty hiện được định giá 20 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 2,9 tỷ USD.
“Tiến bộ đang diễn ra cực kỳ nhanh. Khi Spirit AI được thành lập, một robot chỉ có thể thực hiện tốt một nhiệm vụ riêng lẻ, chẳng hạn rót nước hoặc gấp quần áo,” Gao nói. “Ngày nay, robot có thể hoạt động trong không gian rộng và thực hiện liên tục những quy trình công việc phức tạp.”
Tuy nhiên, robot vẫn gặp khó khăn với các thao tác đòi hỏi vận động tinh tế như vặn nắp chai, cũng như những nhiệm vụ chưa từng gặp trước đó.
Spirit AI chủ yếu sử dụng dữ liệu thu thập từ thế giới thực để huấn luyện “bộ não” robot thay vì dựa vào mô phỏng trên máy tính. Nhiều đối thủ sử dụng môi trường mô phỏng để giảm chi phí huấn luyện mô hình, song Gao cho rằng một số nhiệm vụ chỉ có thể học được thông qua việc quan sát và tương tác thực tế với vật thể.
“Mô phỏng xử lý tốt các vật thể cứng, nhưng những vật thể mềm và biến dạng như dây cáp điện vẫn là một vấn đề,” Gao nói.
Tại một số cơ sở huấn luyện robot khác ở Trung Quốc, người vận hành có thể phải lặp lại một động tác hơn 50 lần mới thu được một chuyển động “sạch” với độ chính xác cần thiết. Theo Gao, Spirit AI phát hiện rằng việc sử dụng “dữ liệu bẩn” – với nhiều chuyển động đa dạng hơn – lại giúp mô hình cải thiện nhanh hơn.
Robot mất kiểm soát?
Gao cho rằng nguy cơ AI mất kiểm soát chưa phải vấn đề cấp bách đối với robot hoạt động trong thế giới vật lý, bởi các mô hình phần mềm hiện vẫn chưa đủ trưởng thành. Tuy nhiên, vấn đề an toàn của AI hiện thân sẽ ngày càng quan trọng khi robot tương tác với nhiều người hơn trong những môi trường đông đúc và khó dự đoán như cửa hàng, cơ sở dịch vụ và gia đình.
“Robot của chúng tôi được trang bị hệ thống kiểm soát lực trên toàn thân. Nếu robot phát hiện lực tương tác với môi trường vượt quá mức cho phép, hệ thống phanh khẩn cấp sẽ tự động kích hoạt như một chính sách an toàn cơ bản,” Gao nói.
“Khi các mô hình nền tảng đạt đến giai đoạn trưởng thành và tự chủ tương đương GPT-4.0, việc nghiên cứu an toàn AI tiên tiến và cơ chế bảo đảm AI hoạt động phù hợp với mục tiêu của con người sẽ trở nên thiết thực hơn nhiều.”
Một kỹ sư làm việc bên cạnh các robot Moz2 của Spirit AI tại khu vực thử nghiệm ở trụ sở công ty tại Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 17-9-2026. Ảnh: Reuters
