Thế hệ con cháu của các tỷ phú trên thế giới đang gây sức ép để cha mẹ họ đẩy nhanh hoạt động từ thiện, thay vì chờ nhiều thập kỷ mới phân bổ tài sản. Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh thế giới chuẩn bị bước vào một trong những đợt chuyển giao tài sản lớn nhất lịch sử.
Theo Viện Milken, khoảng 124.000 tỷ USD sẽ được chuyển giao giữa các thế hệ từ nay đến năm 2048. Tuy nhiên, khi khoảng cách giàu nghèo ngày càng gia tăng, dư luận cũng đặt nhiều câu hỏi về việc liệu các gia đình siêu giàu có thực hiện đủ nhanh những cam kết đóng góp cho xã hội hay không.
“Bất bình đẳng tài sản hiện ở mức cao nhất từ trước đến nay và xã hội đang giám sát giới siêu giàu chặt chẽ hơn bao giờ hết”, Melissa Stevens, Phó Chủ tịch điều hành phụ trách chiến lược từ thiện của Viện Milken và đồng tác giả báo cáo, nhận định. “Điều đó khiến áp lực đối với hoạt động từ thiện lớn hơn nhiều.”
Trong nhiều thập kỷ, hoạt động từ thiện của giới tỷ phú chủ yếu hướng đến xây dựng di sản lâu dài. Nhiều gia đình giàu nhất thế giới đã cam kết quyên góp phần lớn tài sản thông qua sáng kiến Giving Pledge do Warren Buffett, Bill Gates và Melinda French Gates khởi xướng năm 2010.
Tuy nhiên, Katherine Lorenz, người phụ trách nhóm Giving Pledge Next Gen – mạng lưới quy tụ con cháu các gia đình tỷ phú tham gia hoạch định chiến lược từ thiện – cho biết bà đang chứng kiến một sự thay đổi rõ rệt.
“Tôi thấy ngày càng nhiều người trẻ thúc giục cha mẹ quyên góp nhiều hơn,” Lorenz nói với Fortune. “Họ nói rằng: ‘Bố mẹ đã kiếm đủ tiền rồi, đã đến lúc mang số tài sản đó cho đi, và nên cho đi nhanh hơn’.” Theo bà, nhiều người thừa kế sẵn sàng giải ngân nguồn vốn ngay từ bây giờ, trong khi rào cản lớn nhất đôi khi lại đến từ thế hệ đi trước.
Khảo sát của Pew năm 2026 cho thấy gần một phần ba người Mỹ trong độ tuổi 18-29 cho rằng việc trở nên “cực kỳ giàu có” là không đúng về mặt đạo đức, trong khi tỷ lệ này ở nhóm từ 65 tuổi trở lên chỉ là 10%.
Stevens cho rằng thế hệ trẻ cũng thay đổi cách nhìn về hoạt động từ thiện.
“Họ không nhất thiết xem mình là những nhà từ thiện. Họ coi mình là nhà đầu tư tạo tác động, người thúc đẩy thay đổi hoặc người vận động chính sách,” bà nói.
Thay vì chỉ tài trợ cho các tổ chức phi lợi nhuận, nhiều người trẻ đang hướng nguồn lực vào đầu tư tạo tác động (impact investing), vận động chính sách và hỗ trợ các dự án khởi nghiệp xã hội. Họ cũng ưu tiên những vấn đề như biến đổi khí hậu, công bằng chủng tộc và bình đẳng giới hơn so với các lĩnh vực truyền thống như y tế hay giáo dục.
Lorenz cho rằng cách tiếp cận mới không chỉ nhằm xử lý hậu quả mà còn tìm cách giải quyết tận gốc nguyên nhân của các vấn đề xã hội.
“Bên cạnh việc giúp người vô gia cư có chỗ ngủ tối nay, chúng ta cũng cần đặt câu hỏi vì sao có quá nhiều người rơi vào hoàn cảnh đó và làm thế nào để giảm con số ấy”, bà nói.
Một trong những hình mẫu tiêu biểu của xu hướng này là MacKenzie Scott, vợ cũ của nhà sáng lập Amazon Jeff Bezos. Trong sáu năm qua, bà đã quyên góp khoảng 26 tỷ USD, chủ yếu dưới hình thức tài trợ không ràng buộc, cho phép các tổ chức thụ hưởng tự quyết định cách sử dụng nguồn tiền.
Stevens nhận định Scott là ví dụ điển hình của mô hình “từ thiện dựa trên niềm tin” (trust-based philanthropy), trong đó các nhà tài trợ lắng nghe và hợp tác với cộng đồng thay vì áp đặt sẵn giải pháp.
Các chuyên gia dự báo phụ nữ sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong làn sóng thay đổi này. Đến năm 2048, họ được dự báo sẽ thừa kế khoảng 47.000 tỷ USD, tương đương 56% tổng tài sản thừa kế trên toàn cầu.
Lorenz cũng có trải nghiệm cá nhân với việc quản lý tài sản gia đình. Ông nội của bà là George Mitchell, doanh nhân trong lĩnh vực dầu khí và bất động sản, từng ký cam kết Giving Pledge vào năm 2010.
Sau khi tiếp quản Quỹ Cynthia and George Mitchell, Lorenz đã đơn giản hóa quy trình cấp tài trợ và trao nhiều quyền quyết định hơn cho các cộng đồng địa phương.
“Tôi từng nghĩ mình mang đến câu trả lời, nhưng rồi nhận ra chính cộng đồng mới là những người có nhiều câu trả lời hơn mình”, bà chia sẻ.
Trong gần 50 năm hoạt động, quỹ của gia đình Mitchell đã quyên góp gần 1 tỷ USD cho các lĩnh vực phát triển bền vững, bao gồm bảo vệ đất đai, nguồn nước, năng lượng và giáo dục.
Theo Lorenz, nhiệm vụ của thế hệ kế tiếp không chỉ là gìn giữ di sản của những người đi trước mà còn phải đẩy nhanh tác động của các hoạt động từ thiện đối với xã hội.
Sáng kiến Giving Pledge, do Warren Buffett, Bill Gates và Melinda French Gates khởi xướng năm 2010, đang thay đổi khi thế hệ thừa kế của các tỷ phú ngày càng thúc giục gia đình đẩy nhanh việc quyên góp tài sản cho hoạt động từ thiện. Ảnh: Getty Images
