Một ủy ban Thượng viện Mỹ tuần này sẽ xem xét đề xuất gia hạn thời gian hoạt động của Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) thêm hai năm nhằm tạo thêm thời gian cho các công ty phát triển trạm thay thế. Đây là một trong những điều chỉnh của dự luật về NASA, tập trung vào việc đối phó với sự hiện diện ngày càng tăng của Trung Quốc trong không gian.
Ủy ban Thương mại, Khoa học và Vận tải Thượng viện dự kiến thảo luận dự luật vào ngày 4/3. Đề xuất sửa đổi sẽ kéo dài thời gian vận hành ISS và bổ sung yêu cầu NASA xây dựng một căn cứ trên bề mặt Mặt trăng như một phần của chương trình Artemis.
Đề xuất gia hạn ISS nhận được sự ủng hộ lưỡng đảng từ Chủ tịch ủy ban Ted Cruz và thành viên cấp cao Maria Cantwell, trong bối cảnh Mỹ tìm cách cạnh tranh với Trung Quốc. Bắc Kinh hiện đang xem xét hợp tác quốc tế cho trạm vũ trụ Thiên Cung của mình và đặt mục tiêu đưa phi hành gia lên Mặt trăng vào năm 2030.
NASA trước đó dự kiến cho ISS “nghỉ hưu” vào năm 2030, sau hơn hai thập kỷ hoạt động trên quỹ đạo. Theo đề xuất mới, thời điểm kết thúc sẽ được lùi đến năm 2032.
ISS thời gian gần đây xuất hiện một số rò rỉ nhỏ mà NASA coi là dấu hiệu lão hóa. Tuy nhiên, khu vực tư nhân Mỹ ngày càng cho thấy khả năng tiếp quản vai trò của trạm trong quỹ đạo Trái Đất thấp.
NASA đang tài trợ các ý tưởng ban đầu cho một trạm thương mại thay thế ISS, thu hút sự tham gia của các công ty như Blue Origin của Jeff Bezos và Voyager. Tuy nhiên, một số doanh nghiệp đạt tiến bộ chậm trong nỗ lực hướng tới mục tiêu triển khai trước năm 2030, làm dấy lên lo ngại về khoảng trống trong hoạt động của Mỹ tại quỹ đạo Trái Đất thấp khi cạnh tranh địa chính trị trong lĩnh vực này gia tăng.
Năm ngoái, NASA đã lựa chọn SpaceX của Elon Musk phát triển một tàu vũ trụ có thể gắn vào ISS và kéo trạm này vào khí quyển Trái Đất để tiêu hủy có kiểm soát, thay vì giữ lại như một “di tích quỹ đạo” do lo ngại rủi ro mảnh vỡ và chi phí bảo trì cao.
Việc bổ sung yêu cầu xây dựng căn cứ Mặt trăng vào dự luật ủy quyền cho NASA được cho là sẽ củng cố mục tiêu thiết lập sự hiện diện lâu dài trên Mặt trăng, coi đây là bước chuẩn bị cho các sứ mệnh tương lai tới sao Hỏa.
Giám đốc điều hành SpaceX Elon Musk đầu tháng này bày tỏ ủng hộ kiến trúc này, sau khi trước đó từng thúc đẩy cách tiếp cận “đi thẳng tới sao Hỏa”.
Hiện SpaceX đang phát triển tên lửa Starship để làm tàu đổ bộ Mặt trăng trong chương trình Artemis của NASA, song song với tàu đổ bộ Blue Moon của Blue Origin. Trong những tháng gần đây, NASA tạo ra môi trường cạnh tranh giữa hai công ty không gian do các tỷ phú hậu thuẫn nhằm thúc đẩy tiến độ phát triển tàu đổ bộ Mặt trăng, trong khi Trung Quốc cũng phát tín hiệu đạt tiến triển trong chương trình thám hiểm Mặt trăng của mình.
Tên lửa Falcon 9 của SpaceX cùng tàu Dragon cất cánh trong sứ mệnh Crew-12 của NASA tới Trạm Vũ trụ Quốc tế, mang theo các phi hành gia NASA Jessica Meir và Jack Hathaway, phi hành gia ESA Sophie Adenot và nhà du hành vũ trụ Nga Andrey Fedyaev, từ bệ phóng 40 tại Trạm Lực lượng Không gian Cape Canaveral, Florida, Mỹ, ngày 13/2/2026. Ảnh: Reuters
