Khi trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển nhanh chóng trên toàn cầu, phụ nữ lại là nhóm chịu nhiều tác động tiêu cực hơn từ công nghệ này. Từ các video deepfake khiêu dâm cho đến nguy cơ mất việc do tự động hóa, những hệ quả gây hại của AI thường ảnh hưởng tới phụ nữ rõ rệt hơn so với nam giới.
Điều đó phần nào lý giải vì sao phụ nữ tỏ ra dè dặt với AI hơn. Các nghiên cứu cho thấy phụ nữ sử dụng công cụ AI ít hơn nam giới khoảng 25%, và hiện họ chỉ chiếm chưa tới một phần tư lực lượng lao động chuyên môn trong lĩnh vực AI trên toàn thế giới.
Một nghiên cứu mới của Đại học Northeastern (Mỹ) đã đi sâu tìm hiểu nguyên nhân của sự khác biệt này. Qua khảo sát khoảng 3.000 người tại Mỹ và Canada, nhóm nghiên cứu cho rằng yếu tố then chốt nằm ở cách phụ nữ nhìn nhận và đối mặt với rủi ro. Kết quả nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí PNAS Nexus.
Theo đó, phụ nữ có xu hướng “ngại rủi ro” hơn nam giới. Trong các câu hỏi giả định, nhiều phụ nữ chọn nhận chắc chắn 1.000 USD thay vì mạo hiểm với khả năng 50% nhận 2.000 USD hoặc có thể không nhận được gì. Cách tiếp cận thận trọng này cũng thể hiện rõ trong thái độ đối với AI.
Tỷ lệ phụ nữ cho rằng rủi ro của AI lớn hơn lợi ích cao hơn 11% so với nam giới. Khi được nêu câu hỏi mở về AI, họ cũng thường bày tỏ sự nghi ngờ và lo ngại nhiều hơn.
Tuy nhiên, khoảng cách này không phải lúc nào cũng tồn tại. Nhóm nghiên cứu nhận thấy rằng khi các lợi ích của AI – đặc biệt là tác động tích cực đến việc làm – được bảo đảm rõ ràng, phụ nữ và nam giới đều có phản ứng tích cực như nhau. Những phụ nữ ít e ngại rủi ro cũng có mức độ hoài nghi về AI tương tự nam giới.
“Vấn đề không hẳn là phản đối AI, mà là sự lo lắng trước những điều chưa chắc chắn,” bà Beatrice Magistro, phó giáo sư về quản trị AI tại Đại học Northeastern và đồng tác giả nghiên cứu, cho biết. “Khi phụ nữ thấy rõ AI sẽ ảnh hưởng đến việc làm như thế nào, sự khác biệt về mức độ ủng hộ gần như biến mất.”
Theo nhóm nghiên cứu, sự thận trọng này còn xuất phát từ thực tế rằng phụ nữ phải đối mặt nhiều hơn với các rủi ro kinh tế do AI gây ra. Họ hiện diện nhiều ở cả những công việc có thể được AI hỗ trợ lẫn những vị trí dễ bị AI thay thế, trong khi tác động dài hạn của công nghệ này vẫn còn rất khó đoán định.
Từ đó, các nhà nghiên cứu khuyến nghị giới hoạch định chính sách cần tính đến những lo ngại này khi xây dựng khung quản lý AI, nhằm bảo đảm quá trình phát triển công nghệ không khiến phụ nữ bị bỏ lại phía sau. Các giải pháp có thể bao gồm tăng cường bảo vệ người lao động trước nguy cơ mất việc, cơ chế hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và giảm thiểu thiên lệch giới trong các hệ thống AI.
Ảnh minh họa về sự hiện diện của phụ nữ trong không gian công nghệ và AI. Ảnh: Canva
