Artemis II vào bệ phóng 39B, sẵn sàng cho chuyến bay có người lái đầu tiên quanh Mặt Trăng sau hơn 50 năm

Sau gần 12 giờ di chuyển chậm rãi nhưng mang ý nghĩa lịch sử, tên lửa Space Launch System (SLS) và tàu vũ trụ Orion của NASA, phục vụ sứ mệnh Artemis II, đã chính thức tới bệ phóng 39B tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, bang Florida, vào lúc 6.42 tối 17/1 giờ miền Đông Hoa Kỳ (tức 6.42 sáng Chủ Nhật, 18/1 giờ Việt Nam).

Đây là cột mốc quan trọng trong giai đoạn chuẩn bị cuối cùng cho chuyến bay có người lái đầu tiên của chương trình Artemis, đưa con người trở lại vùng lân cận Mặt Trăng sau hơn nửa thế kỷ.

Hành trình 12 giờ của “gã khổng lồ” SLS tới bệ phóng lịch sử 39B

Hành trình từ Tòa nhà Lắp ráp Phương tiện (Vehicle Assembly Building – VAB) tới bệ phóng dài khoảng 6,4 km, được thực hiện bởi xe vận chuyển bánh xích khổng lồ Crawler-Transporter 2. Với tốc độ tối đa chưa tới 1,6 km/giờ, cỗ máy này mang trên mình tên lửa cao 98 m – cao hơn cả Tượng Nữ thần Tự do – cùng tàu Orion đã được lắp ráp hoàn chỉnh. Hàng trăm nhân viên và nhà thầu của NASA đã có mặt dọc tuyến đường để chứng kiến khoảnh khắc được xem là “bước ngoặt” của sứ mệnh Artemis II.

Theo NASA, đoàn xe bắt đầu rời VAB từ sáng sớm và có một điểm dừng theo kế hoạch ngay khi ra khỏi khu vực nhà lắp ráp, nhằm điều chỉnh lại cầu tiếp cận phi hành đoàn – cấu trúc cho phép các phi hành gia và đội kỹ thuật tiếp cận tàu Orion trong ngày phóng. Sau khi hoàn tất các thao tác cần thiết, tên lửa tiếp tục tiến về bệ phóng 39B, nơi từng phục vụ nhiều sứ mệnh lịch sử của chương trình Apollo.

Artemis II là sứ mệnh thứ hai trong chương trình Artemis trị giá hàng chục tỷ USD của NASA, sau chuyến bay không người lái Artemis I năm 2022. Tuy nhiên, đây sẽ là lần đầu tiên SLS và Orion đưa phi hành gia lên không gian. Bốn thành viên phi hành đoàn gồm ba phi hành gia NASA là Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch và phi hành gia Jeremy Hansen của Cơ quan Vũ trụ Canada (CSA). Trong khoảng 10 ngày, họ sẽ bay vòng quanh Mặt Trăng theo quỹ đạo “tự quay về”, trước khi trở lại Trái Đất.

Chỉ huy sứ mệnh Reid Wiseman nhận định việc tên lửa tiến ra bệ phóng không chỉ là thành tựu kỹ thuật, mà còn thể hiện sức mạnh hợp tác quốc tế và năng lực của ngành công nghiệp vũ trụ Mỹ. Phi hành gia Jeremy Hansen cũng nhấn mạnh đây là kết quả của một lực lượng lao động khổng lồ, với trình độ cao và sự phối hợp chặt chẽ trong nhiều năm.

Diễn tập nạp nhiên liệu quyết định thời điểm phóng Artemis II

Trong những ngày tới, các kỹ sư và kỹ thuật viên sẽ tiến hành hàng loạt bước kiểm tra và tích hợp hệ thống tại bệ phóng. Quan trọng nhất là cuộc diễn tập “wet dress rehearsal” – thử nghiệm nạp đầy nhiên liệu siêu lạnh cho tên lửa, chạy thử toàn bộ quy trình đếm ngược và sau đó xả nhiên liệu an toàn. NASA hiện đặt mục tiêu thực hiện cuộc diễn tập này muộn nhất vào ngày 2/2. Kết quả của thử nghiệm sẽ đóng vai trò quyết định trong việc xác định ngày phóng chính thức.

Giám đốc phóng Artemis Charlie Blackwell-Thompson cho biết lịch phóng phụ thuộc rất lớn vào diễn tập wet dress rehearsal, bởi NASA cần thời gian phân tích dữ liệu để phát hiện và xử lý mọi trục trặc tiềm ẩn. Trong trường hợp cần thiết, tên lửa SLS và tàu Orion có thể được đưa trở lại VAB để chỉnh sửa, dù NASA bày tỏ hy vọng sẽ tránh được kịch bản này.

Bài học từ Artemis I vẫn còn nguyên giá trị. Trong giai đoạn chuẩn bị cho sứ mệnh đó, NASA đã nhiều lần phải đưa tên lửa quay lại VAB do rò rỉ hydro lỏng, điều kiện thời tiết bất lợi và các vấn đề kỹ thuật khác, khiến lịch phóng bị kéo dài đáng kể. Với Artemis II, cơ quan này khẳng định mức độ sẵn sàng của hệ thống đã cao hơn và bày tỏ sự lạc quan về khả năng phóng trong khung thời gian tháng 2.

Theo kế hoạch hiện tại, ngày phóng sớm nhất có thể là 6/2, song NASA cũng đã xây dựng các cửa sổ phóng dự phòng kéo dài tới tháng 4, nhằm phù hợp với các điều kiện quỹ đạo phức tạp của chuyến bay vòng quanh Mặt Trăng. Ngoài ra, lịch trình còn chịu tác động từ các sứ mệnh khác, trong đó có chuyến bay Crew-12 lên Trạm Vũ trụ Quốc tế, vốn phải điều chỉnh do thay đổi kế hoạch quay về của phi hành đoàn trước đó.

Về mặt kỹ thuật, SLS là tên lửa mạnh nhất từng được chế tạo, với lực đẩy khoảng 8,8 triệu pound (khoảng 4.000 tấn lực đẩy) khi cất cánh. Hệ thống này sử dụng hai tên lửa đẩy nhiên liệu rắn và bốn động cơ RS-25 – những động cơ từng phục vụ tàu con thoi – để đưa tầng trên và tàu Orion vào quỹ đạo Trái Đất, trước khi thực hiện cú đốt động cơ đưa tàu hướng về Mặt Trăng. Trong sứ mệnh Artemis II, phi hành đoàn sẽ không vào quỹ đạo Mặt Trăng mà bay theo quỹ đạo vòng lượn, bảo đảm rằng ngay cả khi xảy ra sự cố, tàu vẫn có thể tự động quay về Trái Đất.

Artemis II được xem là bước đệm then chốt cho tham vọng dài hạn của NASA: thiết lập sự hiện diện bền vững của con người tại cực nam Mặt Trăng và xa hơn là các sứ mệnh có người lái tới sao Hỏa. Nếu chuyến bay này thành công, Artemis III – sứ mệnh dự kiến đưa phi hành gia đặt chân xuống bề mặt Mặt Trăng – sẽ là bước tiếp theo, dù mốc thời gian hiện đã bắt đầu trượt khỏi mục tiêu ban đầu vào năm 2027.

Khi tên lửa Artemis II đứng sừng sững trên bệ phóng 39B, NASA đang tiến rất gần tới thời khắc đưa con người trở lại vùng không gian xa mà họ từng chinh phục trong kỷ nguyên Apollo. Đây không chỉ là một chuyến bay thử nghiệm, mà còn là phép thử cho toàn bộ chiến lược không gian có người lái của Mỹ trong nhiều thập kỷ tới.

Tên lửa Artemis II phục vụ sứ mệnh bay quanh Mặt Trăng rời khỏi Tòa nhà Lắp ráp Phương tiện (Vehicle Assembly Building) tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy trong quá trình được vận chuyển ra bệ phóng, ngày 17/1/2026. Ảnh: Space.com

Tên lửa thế hệ mới đưa con người trở lại Mặt Trăng của NASA được vận chuyển ra bệ phóng tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy ở Cape Canaveral, bang Florida (Mỹ), tối ngày 17/1/2026. Chuyến bay vòng quanh Mặt Trăng và trở về Trái Đất dự kiến diễn ra vào ngày 6/2/2026. Ảnh: Reuters

Tổ hợp Artemis I đứng trên bệ phóng thuộc Tổ hợp Phóng 39B tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy của NASA, ngày 18/3/2022, sau hành trình vận chuyển kéo dài nhiều giờ.
Ảnh: NASA