Các nhà đầu tư toàn cầu đang phải đối mặt với một làn sóng rủi ro địa chính trị mới sau khi Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro. Động thái này có thể mở đường khai thác trữ lượng dầu mỏ khổng lồ của quốc gia Nam Mỹ và hỗ trợ các tài sản rủi ro trong dài hạn, nhưng trước mắt nhiều khả năng sẽ kích hoạt xu hướng tìm đến các kênh trú ẩn an toàn khi thị trường mở cửa trở lại.
Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ sẽ tiếp quản quốc gia sản xuất dầu mỏ này, trong khi ông Maduro – người nhiều lần bị Washington cáo buộc điều hành một “nhà nước ma túy” và gian lận bầu cử – hiện bị giam tại một trung tâm tạm giữ ở New York và chờ các cáo buộc. Mỹ chưa từng can thiệp trực tiếp như vậy tại Mỹ Latinh kể từ cuộc xâm lược Panama năm 1989.
“Những diễn biến này là lời nhắc nhở rằng căng thẳng địa chính trị vẫn tiếp tục chiếm sóng truyền thông và dẫn dắt thị trường,” Marchel Alexandrovich, nhà kinh tế tại Saltmarsh Economics, nhận định. “Rõ ràng là thị trường đang phải đối mặt với mức độ rủi ro từ tin tức lớn hơn đáng kể so với những gì họ quen thuộc dưới các chính quyền Mỹ trước đây.”
Thị trường khởi đầu năm 2026 tích cực
Các thị trường đóng cửa khi các cuộc tấn công diễn ra, nhưng trước đó đã mở phiên giao dịch đầu tiên của năm với tâm lý khá vững, khi các chỉ số Phố Wall chốt phiên trong sắc xanh và đồng USD tăng giá so với rổ các đồng tiền chủ chốt hôm thứ Sáu.
Chứng khoán Mỹ và toàn cầu khép lại năm 2025 gần các mức cao kỷ lục, ghi nhận mức tăng hai chữ số trong một năm nhiều biến động, bị chi phối bởi các cuộc chiến thuế quan, chính sách ngân hàng trung ương và căng thẳng địa chính trị âm ỉ.
Mohamed El-Erian, cựu giám đốc điều hành của quỹ trái phiếu PIMCO, viết trên mạng xã hội X rằng phản ứng kinh tế và tài chính trước việc lật đổ ông Maduro hiện vẫn chưa rõ ràng.
“Nếu thị trường mở cửa, có lẽ chúng ta đã thấy sự tách nhịp ngay lập tức giữa giá dầu (giảm do triển vọng xuất khẩu của Venezuela tăng, tùy thuộc vào quá trình chuyển giao lãnh đạo) và vàng (tăng nhờ dòng tiền trú ẩn an toàn trong bối cảnh bất định gia tăng),” ông viết.
Giá vàng năm ngoái đã tăng mạnh nhất trong 46 năm, lên các mức cao kỷ lục, do sự kết hợp của nhiều yếu tố, trong đó có việc Mỹ cắt giảm lãi suất và các điểm nóng địa chính trị.
Trong cuộc họp báo hôm thứ Bảy, ông Trump nói Mỹ sẽ “điều hành đất nước này cho đến khi có thể tiến hành một quá trình chuyển tiếp an toàn, phù hợp và thận trọng.” Ông không nêu chi tiết cách thức thực hiện, nhưng khẳng định không ngại điều quân đội Mỹ can thiệp.
Động thái này cũng đưa cuộc khủng hoảng nợ của Venezuela – một trong những vụ vỡ nợ quốc gia chưa được giải quyết lớn nhất thế giới – trở lại tâm điểm chú ý.
Không có “liều thuốc nhanh” cho dầu mỏ Venezuela
Chỉ vài giờ sau khi bắt giữ nhà lãnh đạo Venezuela, ông Trump cho biết các công ty dầu khí Mỹ sẵn sàng chi hàng tỷ USD để khôi phục sản lượng dầu thô của Venezuela, điều có thể hỗ trợ tăng trưởng toàn cầu khi nguồn cung lớn hơn giúp hạ giá năng lượng.
Giá dầu từng nhích lên trên 62 USD/thùng vào tháng 12, khi Mỹ ngăn các tàu chở dầu bị trừng phạt ra vào Venezuela, nhưng kể từ đó khá ổn định quanh mức 60–61 USD/thùng.
“Từ góc độ đầu tư, điều này có thể mở khóa một lượng trữ lượng dầu khổng lồ theo thời gian,” Brian Jacobsen, chiến lược gia trưởng tại Annex Wealth Management, nói. “Thị trường đôi khi chuyển sang trạng thái né rủi ro khi kỳ vọng xung đột, nhưng một khi xung đột nổ ra, họ lại nhanh chóng xoay sang chấp nhận rủi ro.”
David Kotok, đồng sáng lập Cumberland Advisors có trụ sở tại Sarasota, Florida, cho rằng việc có thể khai thác thêm trữ lượng – nếu dẫn tới giá dầu thấp hơn trong dài hạn – có thể mang hàm ý tích cực cho thị trường chứng khoán.
Hầu hết các thị trường chứng khoán tại vùng Vịnh đã đóng cửa giảm điểm hôm Chủ nhật, phản ứng trước đà giảm của giá dầu hôm thứ Sáu, khi nhà đầu tư cân nhắc giữa lo ngại dư cung và rủi ro địa chính trị.
Dù vậy, phần lớn các chiến lược gia đều đồng thuận rằng sẽ phải mất nhiều năm để sản lượng dầu của Venezuela tăng lên đáng kể, sau khi sụt giảm mạnh trong nhiều thập kỷ do quản lý yếu kém và thiếu đầu tư từ các công ty nước ngoài kể từ khi chính phủ quốc hữu hóa ngành dầu mỏ vào những năm 2000, bao gồm cả tài sản của Exxon Mobil và ConocoPhillips. Chevron hiện là tập đoàn dầu khí lớn duy nhất của Mỹ còn hoạt động tại Venezuela.
Các công ty muốn đầu tư vào đây sẽ phải đối mặt với lo ngại về an ninh, cơ sở hạ tầng xuống cấp, câu hỏi về tính pháp lý của chiến dịch Mỹ bắt giữ ông Maduro, cũng như nguy cơ bất ổn chính trị kéo dài, các nhà phân tích nói với Reuters.
Stephen Dover, chiến lược gia thị trường và là Giám đốc Viện Franklin Templeton tại Franklin Templeton, viết trên LinkedIn rằng chính quyền Mỹ đã cho thấy sẵn sàng hành động đơn phương và sử dụng vũ lực, điều có thể củng cố xu hướng các quốc gia tăng chi tiêu cho an ninh quốc gia của riêng mình.
Ông cho rằng điều này cũng có thể làm gia tăng sự bất định về vai trò của đồng USD như một kênh trú ẩn an toàn, “đồng thời đặt thêm câu hỏi về sự suy yếu của các trụ cột thể chế quốc tế.”
Về dài hạn, theo Dover, một Venezuela ổn định hơn, năng suất cao hơn và thịnh vượng hơn có thể cung cấp cho thế giới nguồn dầu mỏ đáng kể.
“Điều đó sẽ rất quan trọng đối với tăng trưởng toàn cầu, nhưng để khai mở tiềm năng này sẽ cần sự ổn định chính trị và những khoản đầu tư lớn.”
Một người biểu tình treo biểu ngữ ghi dòng chữ “Trump, dầu mỏ là ma túy của ông” khi đám đông tập trung bên ngoài Đại sứ quán Mỹ sau cuộc tấn công của Mỹ vào Venezuela, nơi Tổng thống Nicolas Maduro và phu nhân Cilia Flores bị bắt giữ, tại Buenos Aires, Argentina, ngày 3/1/2026. Ảnh: Reuters
