Cơn sốt trí tuệ nhân tạo đang đẩy các “ông lớn” công nghệ vào một cuộc chạy đua mới: đảm bảo nguồn điện khổng lồ cho các trung tâm dữ liệu. Và trong làn sóng đó, khí tự nhiên đang trở thành lựa chọn hàng đầu — kéo theo nguy cơ về chi phí, nguồn cung và cả những hệ lụy dài hạn.
Hôm thứ Ba, Microsoft cho biết đang hợp tác với Chevron và Engine No. 1 để xây dựng một nhà máy điện khí tại Tây Texas, có thể đạt công suất tới 5 gigawatt. Trong khi đó, Google xác nhận hợp tác với Crusoe để phát triển nhà máy điện khí 933 MW ở Bắc Texas. Trước đó, Meta cũng công bố bổ sung 7 nhà máy điện khí cho trung tâm dữ liệu Hyperion tại Louisiana, nâng tổng công suất lên 7,46 GW — tương đương nhu cầu điện của cả bang South Dakota.
Các khoản đầu tư này chủ yếu tập trung ở miền Nam nước Mỹ, nơi sở hữu trữ lượng khí tự nhiên thuộc hàng lớn nhất thế giới. Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ, chỉ một khu vực cũng có thể cung cấp đủ năng lượng cho toàn bộ nước Mỹ trong 10 tháng. Không ngạc nhiên khi hầu hết các nhà vận hành trung tâm dữ liệu đều muốn tham gia cuộc chơi.
Tuy nhiên, làn sóng đầu tư ồ ạt đang nhanh chóng tạo ra điểm nghẽn. Cuộc chạy đua giành nguồn khí đã dẫn đến tình trạng thiếu tua-bin cho nhà máy điện, với giá dự kiến tăng gần gấp ba lần so với năm 2019, theo Wood Mackenzie. Tua-bin hiện chiếm 20–30% chi phí xây dựng, và các đơn hàng mới phải chờ tới năm 2028, với thời gian giao hàng kéo dài tới 6 năm.
Điều này cho thấy các công ty công nghệ đang đặt cược lớn: rằng nhu cầu AI sẽ tiếp tục bùng nổ, kéo theo nhu cầu điện tăng theo cấp số nhân — và rằng điện khí tự nhiên là nền tảng không thể thiếu trong kỷ nguyên này.
Nhưng chính giả định đó có thể trở thành rủi ro.
Dù nguồn khí tại Mỹ hiện vẫn dồi dào và ít bị ảnh hưởng bởi biến động địa chính trị, nhưng không phải là vô hạn. Tăng trưởng sản lượng tại ba khu vực khai thác chính — chiếm tới 75% sản lượng khí đá phiến — đang chậm lại rõ rệt.
Trong khi đó, mức độ “miễn nhiễm” của các công ty trước biến động giá vẫn chưa rõ, do các điều khoản hợp đồng không được công bố. Ngay cả khi giá đã được cố định, hệ lụy vẫn có thể lan rộng.
Khí tự nhiên hiện chiếm khoảng 40% sản lượng điện tại Mỹ, nên giá điện gắn chặt với giá khí. Việc các công ty xây nhà máy điện riêng để cấp điện trực tiếp cho trung tâm dữ liệu có thể giúp họ tránh áp lực từ lưới điện trong ngắn hạn, nhưng nếu nhu cầu tăng quá lớn, mô hình này vẫn có thể đẩy giá năng lượng chung đi lên.
Không chỉ người dân bị ảnh hưởng, các ngành công nghiệp khác — đặc biệt những ngành phụ thuộc lớn vào khí tự nhiên — cũng có thể chịu sức ép khi nguồn cung bị cạnh tranh. Trong khi trung tâm dữ liệu có thể chuyển sang năng lượng tái tạo, nhiều ngành như hóa dầu vẫn chưa có lựa chọn thay thế khả thi.
Rủi ro còn đến từ yếu tố thời tiết. Một mùa đông khắc nghiệt có thể khiến nhu cầu sưởi ấm tăng vọt, trong khi nguồn cung bị gián đoạn — như từng xảy ra tại Texas năm 2021. Khi đó, câu hỏi đặt ra là: ưu tiên điện cho trung tâm dữ liệu AI hay cho nhu cầu sinh hoạt của người dân?
Việc các công ty công nghệ tự xây dựng nguồn điện có thể khiến họ tuyên bố không gây áp lực lên lưới điện quốc gia. Nhưng thực tế, áp lực chỉ được chuyển sang hệ thống cung ứng khí tự nhiên. Cơn sốt AI một lần nữa cho thấy thế giới số vẫn phụ thuộc sâu sắc vào các giới hạn vật lý — và việc đặt cược lớn vào một nguồn tài nguyên hữu hạn có thể là canh bạc đầy rủi ro.
Ảnh minh họa cho hạ tầng khí tự nhiên cung cấp cho ngành điện. Ảnh: Getty Images
